1150/1737 OSMANLI-İSVEÇ TİCARET ANLAŞMASI 1150/1737

Year 2007, Volume: 9 Issue: 2, 101 - 119, 01.08.2007

Mustafa Güler

Abstract

XV. asrın ortalarından itibaren dünya sahnesinde güçlü bir devlet olarak yer alan Osmanlı Devleti, komşuları ve uzaktaki devletlerle birçok ticaret anlaşması yapmıştır. Bu anlaşmaların çoğu o zamanki dünyanın önemli deniz ve kara ticaret merkezlerini elinde bulunduran OsmanlI’nın liman ve yollarından faydalanma şeklinde tezahür etse de. her birinin arka planında değişik gerekçeleri vardır. Daha evvel Fransa, İngiltere vc Hollanda gibi devletlerle yapılan ticaret anlaşmasının bir benzeri XVIII. asrın ortalarında İsveç’le imzalanmıştır. Anlaşmanın temel gerekçesi Karlofça Anlaşması sonrasında iki devletin Rusya’ya karşı ittifak arayışıdır. Önce İsveç Kralı XII. Şarl’ın Osmanlı topraklarında ikameti, ardından Şarl’ın aldığı borçların tasfiyesi meselesi 1737 tarihinde iki devletin ticaret anlaşması ile sonuçlanmıştır.

The Ottoman state being the most powerful state in the world scene in the middle of XV. century, has signed many trade agreements with its neighbors and other states. In the foreground it looks as if most of these agreements were signed to take advantage of the important commerce centers which were all in the hand of the Ottomans, but there are many other reasons in the background. An agreement, which is very alike the ones which have been signed with France, England and Netherland, has been signed with Sweden in the middle of the XVIII century. The main reason behind the agreement is the need for alliance of the two states against Russia after the Karlowitz. The accommodation of Swedish King Carolus XII in the Ottoman territory and deletion of Carolus’s loans ended up with an agreement in 1737.

Keywords

Osmanlı , İsveç , Ticaret Anlaşması , XII. Şarl.

References

• 1. Arşiv Belgeleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi Düvel-i Ecnebiye Defterleri (A.DVN.DVE), 49/1 s.17 - 25, 29-32, 32-34.
• Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Dîvân-ı Hümâyûn Mühimme Defterleri (A.DVN.MHM), 119, 43, 45-46, 247.
• İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşivi Nâme-i Hümâyûn Defterleri (A.DVNS NHM), VI, s. 24,139, 245,276.
• İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşivi Nâme-i Hümâyûn Defterleri (A.DVNS NHM, VII, s. 127, 340, 443-458494 -500.
• Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrak (TSMA, E), 1549, 2055.
• 15 Bu konuda detaylı bilgi için bkz: alınarak Necdet Kurdakul, age, s.41-188; Mübahat S. Kütükoğlu, “Ahidnâme”, DİA, Cilt I, İstanbul 1988, s.536 vd. 2. Kitap ve Makaleler AHMED Refik. (1332), Memâlik-i Osmâniyye de Demirbaş Şarl, İstanbul.
• BEYDİLLİ, Kemal. (2001), “İsveç”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), cilt XXIII, İstanbul.
• DANİŞMEND, İsmail Hami. (1972), İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, cilt IV, İstanbul.
• Defterdar Sarı Mehmed Paşa. (1995), Zübde-i Vekayi'ât Tahlil ve Metin (1066- 1116/1656-1704), (Haz. Abdülkadir Özcan), Ankara, s.692-698.
• HAMMER. Baron Joseph Von Purgstall. (1992), Büyük Osmanlı Tarihi, (Tere. Vecdi Bürün) Cilt VII, İstanbul.
• KURAT Akdes Nimet. (1943), XII. Karol’ıın Türkiyede Kaldığı Zamana Ait Belgeler Ankara.
• KURAT, Akdes Nimet. (1943), “XVIII. Yüzyıl Başı Avrupa Umumi Harbinde Türkiye’nin Tarafsızlığı” Belleten, c.VII, sayı 26, Ankara.
• KURDAKUL, Necdet. (1981), Osmanlı Devleti’nde Ticaret Antlaşmaları ve Kapitülasyonlar, İstanbul.
• KÜTÜKOĞLU, Mübahat S. (1988), “Ahidnâme”, DİA, Cilt I, İstanbul.
• Mehmed Süreyyâ. (1995), Sicill-i Osmanî Yâhûd Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniye, cilt 1, (Haz. Ali Aktan vd), İstanbul.
• Mehmed Süreyya. (1996), Sicill-i Osmânî Yâhûd Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye, (Yay. Ali Aktan vd), cilt III, İstanbul.
• Mehmed Süreyyâ. (1996), Sicill-i Osmânî Yâhûd Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye cilt III, (Haz. Ali Aktan vd), İstanbul.
• Mehmed Süreyya. (1998), Sicill-i Sicill-i Osmânî Yâhûd Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye, (Yay. Orhan Hülagu vd) cilt. VI/2, İstanbul.
• Mustafa Kesbî. (2002), İbretnümâ-yi Devlet,(haz Ahmet Öğreten), Ankara.
• QUATAERT, Donald. (2000). The Otoman Empire 1700-1922, Cambridge.
• Râşid Mehmed Efendi. (1282), Târîh-i Râşid, c.III-IV, İstanbul.
• SERTOGLU,Midhat (1986), Osmanlı Tarih Lügati, İstanbul.
• THEOLİN Sture’, The Swedish Palace in İstanbul: A Thousand Years Of Cooperation Between Turkey and Sweden Istanbul 'da bir İsveç Sarayı: İsveç ile Türkiye Arasında Bin Yıllık İşbirliği: A Thousand Years of Cooperation Between Turkey and Sweden, (çev.) Sevin Okyay, İstanbul tarihsiz.
• UNAT,Faik Reşit. (1992), Osmanlı Sefirleri ve Sefaretnâmeleri, Ankara.
• UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı. (1995), Osmanlı Tarihi- Karlofça Anlaşmasından XVIII. Yüzyılın Sonlarına Kadar, cilt IV/1, Ankara.
• YANKO, İskender Hoçi. (1329), “Sadrazam Sa‘îd Mehmed Paşa Merhûmun Hâcegân-i Dîvân-i Hümâyûnda İken İstokolma Vuku‘ Bulan Sefareti Avdetinde Makâm-i Sadâret-i ‘Uzmâya Takdim Eylediği Takrir”, Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmuası, cüz 11.