En Erken Devirlerden Türk Mezarlarına Ölü Yakımı Uygulaması
Abstract
Türklerin binlerce yıllık mezar gömü üslubu olarak inhumasyon uygulamasını kullandıkları, atalar kültü inanışına göre ölülerini kurganlara gömdükleri bilinmektedir. Diğer taraftan Türkler arasında ölü yakımının uygulanıp uygulanmadığı meselesi üzerine tartışmalar mevcuttur. Çin kaynakları Türklerin ölü yakımı uygulamasını yaptıklarını ifade etmektedirler. Arkeolojik olarak da Türklerde ölü yakımı uygulamasının kullanıldığı görülmektedir. Böylece yazılı kaynaklar ve maddi kültür unsurları birbirlerini desteklemiş bulunmaktadır. Türklerin yurt tuttuğu engin bozkır coğrafyasında Ural havalisinden Hakasya topraklarına kadar Srubna-Andronovo Kültürü döneminden Karasuk Kültürü ve Tagar-Taştık Kültürü ve beraberinde Türk boylarının sahneye çıkışı ve uyguladıkları ölü gömme uygulamalarını mezar envanterleri üzerinden inceleyerek, kremasyon uygulamasının en erken hangi dönem kullanıldığının ve ne zaman terk edildiğinin cevaplarını ortaya koymaya çalışacağız.
Keywords
References
- Akişev, K. A. – Kuşaev, G. A. (1963). Drevnyaya Kultura Sakov i Usuney Reki ili. Alma-Ata.
- Alayeva, İ. P. (2005). Obryad Truposojjeniya v Pogrebalnıh Pamyatnikah Srubno-Alakulskoy Kontaktnoy Zonı Yujnogo Zauralya. Voprosu İstorii i Arheologiyi Zapadnogo Kazahstana, Vıp. 4, Uralsk.
- Arslanova, F. H. (1972). Kurganı s Truposojjeniem v Verhnem Priİrtişe. Poiski i Raskopki v Kazahstane, Alma-Ata: 56-76.
- Aseev, İ. V. (1980). Pribaykalye v Sredniye Veka (Po Arheologiçeskim Dannım). İzdatelstvo Nauka, Novosibirsk.
- Biçurin, N. Y. (1950). Sobraniye Svedeniy o Narodah, Obitavşih v Sredney Azii v Drevniye Vremena. T. I, Moskva-Leningrad.
- Binford, L. R. (1971). Martuary practises: Their study and their potential/approaches to the social dimensions of martuary practices. Memory Of The Society For American Archeology, 25, 6-29.
- Botalov, S. G. (2007). Gunnı i Tyurki (İstoriko-Arheologiçeskaya Rekonstruktsiya). Çelyabinsk.
- Csanat, B. (1986) VI.-VIII. yüzyıllarda iç Asya ve Orta Asya’daki Türk tipi arkeoloji anıtları. Türk Kültürü Araştırmaları Enstitüsü, 24(1), 7-32.
- Çirkin, S. (2019). Güney Sibirya arkeolojisi ve Şamanizm. İstanbul: Yapı Kredi Yay.
- Çlenova, N. L. (1983). Osnovı Hronologii Andronovskih Pamyatnikov Federovskogo Tipa. Bronzovıy Vek Stepnoy Polosı Uralo-İrtişskogo Mejdureçya, Edit. N. Ya. Merpert-G. B. Zdanoviç, 22-35.