NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ
Abstract
Nâsır Abdülbâkî Dede, Sultân III. Selîm döneminde yaşamış, Türk müziği repertuvarına ve
nazariyatına önemli katkılar sağlamış bir mûsikîşinastır. Bu çalışmada Nâsır Abdülbâkî Dede’nin
buluşu olan Gülrûh adlı terkîp incelenmiştir. Araştırmada Gülrûh adlı terkîbe ilişkin bilgiler
değerlendirilmiş, örneklem kümesine seçilen nota örneği Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine
çevrilerek incelenmiştir. Araştırmada, Gülrûh adlı terkîp ve ilgili terkîpte bestelenmiş, örneklem olarak
seçilen nota örneğinin karşılaştırmalı olarak incelenerek alana katkı sağlanması amaçlanmaktadır.
Yapılacak olan çalışma, terkîbe ilişkin bilgilerin bir araya getirilerek incelenmesi bakımından da önem
arz etmektedir. Araştırma, eserin Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek günümüz
repertuvarına katkı sağlayacak olması bakımından da önemlidir. Araştırma sürdürülürken bestelenmiş
bir eser örneğine, bu eserin de iki farklı notasına ulaşılmıştır. Nota örneklerinden birisi rastgele
örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Seçilen nota örneği Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Osmanlı
Arşivi, Leon Hancıyan Koleksiyonu 2 numaralı defter içerisinde yer almaktadır. Eser, ilgili arşivde
TRT. MD. d. 401-12 dosya-gömlek numarasıyla belirtilmektedir. Eserin bestekârı Neyzen İsmâîl Dede
olarak kayıtlıdır. Eser peşrev formunda ve tek diyez-tek bemol notalama sistemine benzer bir müzik
yazısıyla kayıt altına alınmıştır. Araştırma, betimsel araştırma niteliği taşımaktadır. Nâsır Abdülbâkî
Dede tarafından meydana getirilen Gülrûh adlı terkîbin ve Gülrûh peşrevin karşılaştırmalı analizi
amacıyla tarama modelinden faydalanılmıştır. Gülrûh terkîbinin ve araştırmaya konu olan peşrev
formundaki eserin incelenmesi amacıyla çalışmada içerik analizi uygulanmıştır. Araştırmada öncelikle
terkîbe ilişkin günümüze ulaşan tarifler bir araya getirilmiştir. Tarifler doğrultusunda terkîbin yapısı
hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Esere ilişkin ulaşılabilen notalar, yer bilgileri ve müzik yazıları
tanıtılmıştır. Araştırma örneklemini oluşturan eser, Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek
hâne ve mülâzime bölümleri dâhilinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda eserde yer alan seyrin
genel itibariyle günümüze ulaşan Gülrûh tarifleriyle uyumlu yapıda olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gülrûh, Nâsır Abdülbâkî Dede, Terkîp, Türk Müziği.
Keywords
References
- Alanka, D. (2024). Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1 (1), 64-84.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2022). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
- Coşkun, M. R. (2001). Nasır Abdülbaki Dede’nin Tahririye’si (Çeviri Yazım ve İncelemesi). Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi SBE, Isparta.
- Elitaş, Ö., ve Kaynarca, B. (2024). Tarihsel süreç içinde Nevrûz Makâmı. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14 (3), 1066-1083. Doi: https://doi.org/10.48146/odusobiad.1196057
- Ergen, A. (t. y.). Notam 1.0 Dijital Türk Müziği Repertuvarı Programı, [1A Takımı Bilgisayar Yazılımı]. İstanbul: Aytaç Ergen (tarihsiz).
- Hancıyan, L. (1947). 2 Numaralı Defter. [Nota Defteri]. Leon Hancıyan Koleksiyonu (Dosya- Gömlek Numarası TRT. MD. d. 401-12). Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, İstanbul.
- Karasar, N. (2022). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınları.
- Kıral, B. (2020). Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (15), 170-189.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Musicology and Ethnomusicology, Interpretation in Turkish Classical Music
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
August 4, 2026
Submission Date
April 24, 2026
Acceptance Date
May 18, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 12 Number: 2
APA
Yörükçüoğlu, İ. (2026). NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 12(2), 182-197. https://izlik.org/JA54RA63JX
AMA
1.Yörükçüoğlu İ. NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi. 2026;12(2):182-197. https://izlik.org/JA54RA63JX
Chicago
Yörükçüoğlu, İsmail. 2026. “NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT ‘GÜLRÛH’ ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi 12 (2): 182-97. https://izlik.org/JA54RA63JX.
EndNote
Yörükçüoğlu İ (August 1, 2026) NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi 12 2 182–197.
IEEE
[1]İ. Yörükçüoğlu, “NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT ‘GÜLRÛH’ ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 2, pp. 182–197, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA54RA63JX
ISNAD
Yörükçüoğlu, İsmail. “NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT ‘GÜLRÛH’ ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi 12/2 (August 1, 2026): 182-197. https://izlik.org/JA54RA63JX.
JAMA
1.Yörükçüoğlu İ. NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi. 2026;12:182–197.
MLA
Yörükçüoğlu, İsmail. “NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT ‘GÜLRÛH’ ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 2, Aug. 2026, pp. 182-97, https://izlik.org/JA54RA63JX.
Vancouver
1.İsmail Yörükçüoğlu. NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2026 Aug. 1;12(2):182-97. Available from: https://izlik.org/JA54RA63JX