NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ

Nâsır Abdülbâkî Dede, Sultân III. Selîm döneminde yaşamış, Türk müziği repertuvarına ve nazariyatına önemli katkılar sağlamış bir mûsikîşinastır. Bu çalışmada Nâsır Abdülbâkî Dede’nin buluşu olan Gülrûh adlı terkîp incelenmiştir. Araştırmada Gülrûh adlı terkîbe ilişkin bilgiler değerlendirilmiş, örneklem kümesine seçilen nota örneği Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek incelenmiştir. Araştırmada, Gülrûh adlı terkîp ve ilgili terkîpte bestelenmiş, örneklem olarak seçilen nota örneğinin karşılaştırmalı olarak incelenerek alana katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Yapılacak olan çalışma, terkîbe ilişkin bilgilerin bir araya getirilerek incelenmesi bakımından da önem arz etmektedir. Araştırma, eserin Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek günümüz repertuvarına katkı sağlayacak olması bakımından da önemlidir. Araştırma sürdürülürken bestelenmiş bir eser örneğine, bu eserin de iki farklı notasına ulaşılmıştır. Nota örneklerinden birisi rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Seçilen nota örneği Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Osmanlı Arşivi, Leon Hancıyan Koleksiyonu 2 numaralı defter içerisinde yer almaktadır. Eser, ilgili arşivde TRT. MD. d. 401-12 dosya-gömlek numarasıyla belirtilmektedir. Eserin bestekârı Neyzen İsmâîl Dede olarak kayıtlıdır. Eser peşrev formunda ve tek diyez-tek bemol notalama sistemine benzer bir müzik yazısıyla kayıt altına alınmıştır. Araştırma, betimsel araştırma niteliği taşımaktadır. Nâsır Abdülbâkî Dede tarafından meydana getirilen Gülrûh adlı terkîbin ve Gülrûh peşrevin karşılaştırmalı analizi amacıyla tarama modelinden faydalanılmıştır. Gülrûh terkîbinin ve araştırmaya konu olan peşrev formundaki eserin incelenmesi amacıyla çalışmada içerik analizi uygulanmıştır. Araştırmada öncelikle terkîbe ilişkin günümüze ulaşan tarifler bir araya getirilmiştir. Tarifler doğrultusunda terkîbin yapısı hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Esere ilişkin ulaşılabilen notalar, yer bilgileri ve müzik yazıları tanıtılmıştır. Araştırma örneklemini oluşturan eser, Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek hâne ve mülâzime bölümleri dâhilinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda eserde yer alan seyrin genel itibariyle günümüze ulaşan Gülrûh tarifleriyle uyumlu yapıda olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Gülrûh, Nâsır Abdülbâkî Dede, Terkîp, Türk Müziği.