Research Article

Molla Câmî Tefsiri’nde İşârî Yorumlar

Number: 13 December 30, 2019
EN TR

Molla Câmî Tefsiri’nde İşârî Yorumlar

Öz

Abdurrahmân Câmî (ö. 898/1492), XV. yüzyılın çok yönlü âlimlerindendir. O hem tasavvufun önemli nazariyyatçılarından hem de önde gelen edebî şahsiyetlerden biri olmasının yanı sıra bir tefsir müellifidir. Bu makale, Câmî’nin tefsir eserindeki işârî yorumları konu edinmektedir. Bakara 40. âyete kadar kaleme alınan bu tefsirinde dil tahlillerinin yanı sıra tasavvufî bahislerin de önemli bir yer işgal ettiği görülmektedir. Bu çalışmada, Molla Câmî Tefsiri’ndeki işârî yorumların yoğunlaştığı konular ve bu yorumların sunumunda izlenen yöntemin tespit edilmesi amaçlanmaktadır.  Çalışma neticesinde ulaşılan sonuçlara göre; Câmî, eserinde yer verdiği dil ile ilgili açıklamalar ve temas ettiği konular bakımından Zemahşerî’nin (ö. 538/1144) Keşşâf’ını esas almakla birlikte birçok dil ve tefsir âliminin görüşlerine yer vermiştir. Tasavvufî konularda ve âyetlere getirdiği işârî yorumlarda ise onun bakış açısını belirleyen iki sûfî; Muhyiddîn İbnü’l-‘Arabî (ö. 638/1240) ve Sadreddîn Konevî’dir (ö. 673/1274). Câmî, eserinin baş tarafında tasavvufî yorumları, diğer açıklamalarla iç içe sunarken, Bakara Sûresi’nin ilk beş âyetiyle birlikte bu tür yorumları âyet tefsirinin sonunda toplamıştır. Âyet metninin arasına yerleştirdiği kısa açıklamalar şeklinde yaptığı bu yorumlarda vahdet-i vücûd düşüncesinin temel kavramlarını görmek mümkündür. Bunun yanı sıra onun, tasavvufun âmelî boyutuna dair açıklamalarına da rastlanılmaktadır.  

Anahtar Kelimeler

References

  1. Abdullah İlâhi. Keşfü’l-vâridât li tâlibi’l-kemâlât ve gâyeti’d-derecât. Thk. Ahmed Ferîd el-Mezîdî. 1. Baskı. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2013.
  2. Acer, Abdurrahman. “Abdurrahman Câmî’nin Hayâtının İlmî-İrfânî Vechesine Kısa Bir Bakış”. Molla Câmî’de Varlık. Ed. Abdurrahman Acer - Şamil Öçal. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2016.
  3. Ağbal, Davut. İbn Arabî’de İşârî Tefsir. 1. Baskı. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2017.
  4. Câmî, Abdurrahman. Şerhu’l-Câmî alâ Fusûsi’l-Hikem. 2. Baskı. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2009.
  5. Câmî, Abdurrahman. Tefsîru Molla Câmî. 19 Hk 1252: Çorum İl Halk Kütüphanesi.
  6. Çakmaklıoğlu, Mustafa. İbn Arabî’de Ma’rifetin İfadesi. 2. Baskı. İstanbul: İnsan Yayınları, 2011.
  7. Demirli, Ekrem. İslam Metafiziğinde Tanrı ve İnsan: İbnü’l-Arabi ve Vahdet-i Vücûd Gelenegi. 1. Baskı. İstanbul: Kabalcı Yayıncılık, 2012.
  8. Hakîm, Suâd. İbnü’l-Arabî Sözlüğü. Trc. Ekrem Demirli. 1. Baskı. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2005.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2019

Submission Date

August 28, 2019

Acceptance Date

September 19, 2019

Published in Issue

Year 2019 Number: 13

ISNAD
Ağbal, Davut. “Molla Câmî Tefsiri’nde İşârî Yorumlar”. Amasya İlahiyat Dergisi. 13 (December 1, 2019): 397-421. https://doi.org/10.18498/amailad.612402.

Amasya Theology Journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.