Research Article

Halvetiyye Geleneğindeki Nefis Mertebeleri Anlayışının Hadislerdeki Dayanakları (Yusuf Sünbül Sinân’ın Etvâr-ı Sebʻa Risâlesi Özelinde)

Number: 14 June 30, 2020
EN TR

Halvetiyye Geleneğindeki Nefis Mertebeleri Anlayışının Hadislerdeki Dayanakları (Yusuf Sünbül Sinân’ın Etvâr-ı Sebʻa Risâlesi Özelinde)

Öz

Amasya/Merzifon’da doğan ve Halvetiyye tarikatının Sünbüliyye kolunun kurucusu olan Sünbül Sinân Efendi (ö. 936/1529), Osmanlı döneminin önemli tasavvufi şahsiyetlerinden biridir. Osmanlı döneminde yaşanan raks ve devran tartışmalarının önde gelen taraftarlarındandır. Bu hususta eserler telif etmiştir. Telif ettiği önemli eserlerinden biri de Risâle fî Beyâni’l-Etvârı’s-Sebʻa isimli eseridir. Sünbül Efendi bu risâlesinde tasavvufta seyr-ü sülûk mertebelerini konu edinmektedir. Etvar-ı sebʻa (yedi evre) anlayışı aynı zamanda Halvetîlerde önemli bir yere sahip olup bu hususta risaleler kaleme alınmıştır. Bu risalelerden biri de Sünbül Efendi’nin söz konusu risâlesidir. Sünbül Efendi konuyu izah ederken ve ele alırken âyetlerin yanısıra hadislere de yer vermiştir. Sûfîlerin hadis anlayışı ve hadis kullanımı, muhaddislerin hadis anlayışından farlılıklar arz edebilmektedir. Sûfîler bu noktada bazen öğretilerini ve anlayışlarını teyid eden rivayetler söz konusu olduğunda mütesahil davranabilmektedirler. Makalede risâlesinin mahiyeti, sûfîlerin hadis anlayışının yanısıra, Sünbül Efendi’nin Etvâr-ı Seb’a anlayışını temellendirirken kullandığı hadisler, tahric, tenkid ve tahlil yönleriyle hadis ilmi açısından incelenmiş ve risâlede hadis olarak ifade edilen sözlerin, gerçek değeri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu arada delil olarak sunulan ve hadis olarak ifade edilen sözlerin etvar-ı sebʻa anlayışının temellendirilmesine sübut, delâlet ve anlam olarak uygunluğu değerlendirilmeye çalışılmış, hadis ve tasavvuf ilimleri sahasındaki çalışmalara katkı sunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Aclûnî, İsmâil b. Muhammed. Keşfu’l-hafâ. 2 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Kudsî, 1351.
  2. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed. el-Musned. thk. Şuayb el-Arnaût - Âdil Murşid. 45 Cilt. Beyrut: Muessesetu’r-Risâle, 1421/2001.
  3. Akpınar, Cemil. “Huttelî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/429. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
  4. Âlûsî, Şihâbuddîn Mahmûd. Rûhu’l-maânî. thk. Ali Abdulbârî Atıyye. 16 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1415.
  5. Ateş, Süleyman. “Hicâb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 17/430-431. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
  6. Aydınlı, Abdullah. Doğuş Devrinde Tasavvuf ve Hadis. İstanbul: Seha Neşriyat, 1986.
  7. Ayiş, Mehmet Şirin. “Sünbül Sinân ve Atvâr-ı Sebʻa Risalesi Bağlamında Nefis Mertebeleri”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7/13 (2017), 119-138.
  8. Ayiş, Mehmet Şirin. “Sünbül Sinân’ın İlmî ve Tasavvufî Kişiliği”. Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu. 1/647-655. Amasya: Kıbatek, 2017.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2020

Submission Date

January 30, 2020

Acceptance Date

April 17, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 14

ISNAD
Bayraktutar, Muammer. “Halvetiyye Geleneğindeki Nefis Mertebeleri Anlayışının Hadislerdeki Dayanakları (Yusuf Sünbül Sinân’ın Etvâr-ı Sebʻa Risâlesi Özelinde)”. Amasya İlahiyat Dergisi. 14 (June 1, 2020): 9-50. https://doi.org/10.18498/amailad.682262.

Amasya Theology Journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.