Okuduğunu Anlama Becerilerinin Gelişimine Uzamsal Bir Bakış
Abstract
Okuduğunu anlamayı sağlamak, birçok becerinin gelişmesine bağlıdır. Ancak yapılan araştırmalar öğrencilerin bazı anlama becerilerini kazanmakta zorlandıklarını göstermektedir. Bu durumda bu becerilerin zamanla öğrencilerde nasıl bir gelişim gösterdiğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu araştırmanın amacını dördüncü sınıftan altıncı sınıfa kadar geçen sürede öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinin nasıl bir gelişim gösterdiğinin detaylı olarak ortaya konması oluşturmaktadır. Bu amaçla öğrencilerin metin içi ve metin dışı soruları cevaplama, ana fikir belirleme, özet yapma ve soru oluşturma becerilerinin iki yıl içinde nasıl gelişme gösterdiği incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Samsun ilinin Alaçam ilçesine bağlı bir taşımalı ilk-ortaokuluna devam eden 2014-2015 eğitim öğretim yılında dördüncü sınıfta yer alan 2016-2017 eğitim öğretim yılında altıncı sınıfa devam eden 26 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda dördüncü sınıf ile altıncı sınıf arasında geçen sürede öğrencilerin özellikle dördüncü sınıf seviyesindeki metin olmak üzere her iki metin ile ilgili anlama sorularına detaylı cevaplar verdikleri görülmüştür. Ancak öğrencilerin hem metin dışı soruları cevaplamada hem de metin dışı sorular oluşturmada zorluklar yaşadığı anlaşılmıştır. Öğrenciler hem dördüncü sınıfta hem de altıncı sınıfta ana fikir belirlemede ve özetleme yapmada yetersiz kalmışlardır. Öğrencilerin metnin tamamına yaptıkları vurgu iki yıllık sürede artsa da bu durum ana fikir belirleme ve özet yapma için yeterli olmamıştır.
Keywords
References
- Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S. ve Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasıl sorular soruyoruz?. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1).
- Aslan, C. (2011). Soru sorma becerilerini geliştirmeye dönük öğretim uygulamalarının öğretmen adaylarının soru oluşturma becerilerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 36(160).
- Ateş, S., Güray, E., Döğmeci, Y. ve Gürsoy, F. F. (2016). Öğretmen ve öğrenci sorularının gerektirdikleri zihinsel süreçler açısından karşılaştırılması. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 4(1), 1-13.
- Baumann, J. F. (1984). The effectiveness of a direct instruction paradigm for teaching main idea comprehension. Reading Research Quarterly, 93-115.
- Baysen, E. (2006). Öğretmenlerin sınıfta sordukları sorular ile öğrencilerin bu sorulara verdikleri cevapların düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(1), 21-28.
- Broek, P., Lynch, S. J., & Landis, C. E. (2003). The development of comprehension of main ideas in narratives: Evidence from the selection of titles. Journal of Educational Psychology, 95, 707-718.
- Çakıcı, Y., Ürek, H. ve Dinçer, E. O. (2012). İlköğretim öğrencilerinin soru oluşturma becerilerinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1).
- Ceran, E., Yıldız, M. O. ve Özdemir, İ. (2015). İlkokul 2. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin cinsiyet ve yaşa göre incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 5(3), 151-166.
- Çetinkaya, Ç., Ateş, S. ve Yıldırım, K. (2013). Anlam kurmanın zor ve önemli bir becerisi: Ana fikir. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(3), 188-210.
- Dole, J. A., Duffy, G. G., Roehler, L. R. & Pearson, P. D. (1991). Moving from the old to the new: Research on reading comprehension instruction. Review of educational research, 61(2), 239-264.