Klasik Türk Şiirinde Bal

It is known that the history of honey dates back to ancient times. Today, it has been determined that the oldest known honey in the world was found in Egyptian Pharaoh tombs. Archaeologists have found many honey and wax remains buried in ancient tombs. While honey has taken its place in kitchens as a nutritional ingredient for centuries, it has also become an indispensable part of Ottoman culinary culture. Honey, which was among the desserts loved and consumed by the people of the palace, has become a frequently preferred product both in the field of medicine and alternative medicine, thanks to its many properties. Since honey is a material used for both nutritional and therapeutic purposes, it has become the focus of attention in many research and research areas. Within the framework of this study, Dîvân poets used concepts related to honey as an important material in their poems. Honey, which is among the beauty products preferred by women, was also used as the beauty element of the lover in Classical Turkish Literature. It has been determined that poets use words such as "asel, engübîn and şehd", which correspond to the word honey, in their poems. In the divans, one of the texts of Classical Turkish Literature, it is emphasized how honey, which is discussed with simile and metaphorical meanings, is handled by the poets. As a result of the couplet scanning, it was seen that honey was not only used for therapeutic purposes, but was sometimes used with analogies to express the beauty of the lover and sometimes the value of the word.

ÖZ Balın, tarihi geçmişinin çok eski dönemlere dayandığı bilinmektedir. Bugün dünyanın bilinen en eski balının Mısır firavun mezarlarında bulunduğu tespit edilmiştir. Arkeologlar antik mezarlarda gömülü hâlde bulunan birçok bal ve balmumu kalıntısına rastlamışlardır. Bal yüzyıllar boyunca bir besin maddesi olarak mutfaklarda yerini alırken Osmanlı mutfak kültürünün de bir vazgeçilmezi haline gelmiştir. Saray halkının sevdiği ve tükettiği tatlılar arasında bulunan bal birçok özelliği sayesinde gerek tıp alanında gerekse alternatif tıpta sıkça tercih edilen bir ürün olmuştur. Bal hem besin maddesi hem de tedavi amaçlı kullanılan bir malzeme olması dolayısıyla birçok araştırma ve inceleme alanın da ilgi odağı haline gelmiştir. Bu çalışma çerçevesinde divan şairleri balla ilgili olan kavramları şiirlerinde önemli bir materyal kaynak olarak kullanmışlardır. Kadınların güzellik için kullandığı ürünler arasında bulunan bal, klasik Türk şairleri tarafından sevgilinin güzellik unsurunu ifade edebilmek için kullanıldığı görülür. Şairlerin şiirlerde bal kelimesini karşılayan asel, engübin ve şehd gibi sözcükleri kullandıkları tespit edilmiştir. Klasik Türk edebiyatı metinlerinden biri olan divanlarda, teşbih ve mecazi anlamlarıyla ele alınan balın, şairler tarafından nasıl işlendiği üzerinde durulmuştur. Balın, mazmun olarak kullanıldığı beyitlerden örnekler verilerek konu bazı başlıklar altında incelenmiştir. Taraması yapılan beyitlere bakıldığında bal, yalnızca tedavi amaçlı değil; kimi zaman sevgilinin güzelliği, kimi zaman bir sözün kıymeti bala teşbih yapılarak anlatılmıştır. Bal ve şarap ikilisinin çeşitli sembolik anlamlarından söz edilirken, balmumu ise sevgilinin güzellik unsuru şeklinde ifade edilmiştir. Bal bazen toplumun sözleri olarak nitelendirdiğimiz atasözleri ve deyimler olarak karşımıza çıkarken bazen de büyü yapmak için kullanılan bir malzeme olduğu görülür.