Research Article

Tanrı Zaptı: Eski Mezopotamya’da Politik ve Dini Bir Hamle

Number: 29 August 31, 2024
EN TR

Tanrı Zaptı: Eski Mezopotamya’da Politik ve Dini Bir Hamle

Öz

Tanrı zaptı, Eski Mezopotamya’da tanrı heykellerinin zapt edilmesi, heykellerin fidye olarak alınması, farklı bir kentte saklanılması, kırılıp yok edilmesi ya da tanrının kendi iradesiyle şehri terk etmesini içeren karmaşık bir süreçtir. Tanrı zaptı fenomeni savaşlarda görülen basit bir yağma veya savaş ganimeti değil, politik bir hamledir. Krallıklar arası güç mücadelesinde, krallıkların ilahi varlıklar üzerindeki kontrol girişimi olarak ön plana çıkmaktadır. Tanrı zaptı, genellikle stratejik öneme sahip ve isyan eden kentlerde uygulanmaktaydı. Bir krallığın düşman kentin tanrılarını ele geçirmesi, o kentin ilahi korumasını zayıflatmayı, aynı zamanda tanrıları ve dolayısıyla kendilerini daha meşru kılmayı hedeflemekteydi. Bu durum tanrıları alınan mağlup kentler üzerinde psikolojik ve sosyolojik etkiler yaratmakta, toplumun motivasyonunu etkileyerek toplumsal belleğine zarar vermekteydi. Bu açıdan tanrı zaptı, Eski Mezopotamya’da salt bir ganimet hareketinden ziyade, siyasi hâkimiyet ve dini otorite sağlama amacıyla yapılan karmaşık bir uygulamaydı. Uygulama yalnızca maddi güç göstergesi değil, krallığın ve tanrıların üstünlüğünü de vurgulayan sembolik bir eylemdi. Bu çalışma, tanrı zaptının siyasi, sosyal ve psikolojik etkilerini göz önünde bulundurarak bu eylemin Eski Mezopotamya’nın sosyo-politik dinamikleri üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Baloğlu, B. (1998). İbn Hazm’da Tenasüh (Reenkarnasyon) Anlayışı. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (10), 51-62.
  2. Berlejung, A. (1998). Die Theologie der Bilder: Herstellung und Einweihung von Kultbildern in Mesopotamien und die alttestamentliche Bilderpolemik. Saint-Paul.
  3. Borowski, O. (2018). “… I besieged forty-six of his strong, walled cities… and took them…” Sennacherib In Judah—The Devastating Consequences of an Assyrian Military Campaign. Eretz-Israel: Archaeological, Historical and Geographical Studies/ארץ-ישראל: מחקרים בידיעת הארץ ועתיקותיה, 33-40.
  4. Brandes, M. A. (1980). Destruction et mutilation de statues en Mésopotamie. Akkadica, 16, 28-41.
  5. Cogan, M. (1973). Imperialism and Religion: Assyria, Judah and Israel in the Eighth and Seventh Centuries B.C.E. Scholars Press.
  6. Dalley, S. (2021). The City of Babylon: A History, c. 2000 BC–AD 116. Cambridge: Cambridge University Press.
  7. Del Monte, G. (2013). Iscrizioni Reali Dal Vicino Oriente Antico Assiria. Materiali per il corso di Storia del Vicino Oriente Antico. Pisa. Pisa: Università di Pisa.
  8. Elayi, J. (2017). Sargon II, King of Assyria. (B. Schmidt, A. Board, A. Caubet, B. J. Collins ve I. Finkelstein, Ed.). Atlanta: SBL Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ancient History (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 31, 2024

Publication Date

August 31, 2024

Submission Date

June 27, 2024

Acceptance Date

August 19, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 29

APA
Karaköz, K. (2024). Tanrı Zaptı: Eski Mezopotamya’da Politik ve Dini Bir Hamle. Anasay, 29, 47-62. https://doi.org/10.33404/anasay.1505596

   Creative Commons Attribution-NonCommercial (CC BY-NC) 4.0 International Licens