Research Article

Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960

Number: 34 September 29, 2026
TR EN

Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960

Abstract

Geleneksel sanat tarihi yazımının grafik tasarım ve sinemayı genellikle birbirinden yalıtılmış, varlıkbilimsel (ontolojik) açıdan farklı disiplinler şeklinde sınıflandırma eğiliminde olduğu söylenebilir. Bu yaklaşımda grafik tasarımın durağan yüzey pratikleriyle, sinemanın ise zamansal hareket deneyimiyle ilişkilendirildiği ileri sürülebilir. Ancak bu çalışma, söz konusu ayrımın yapay bir sınır olduğunu öne sürerek, sinema tarihinin önemli ölçüde grafik tasarım ilkelerinin zamansal bir düzleme aktarılması süreciyle biçimlendiğini tartışmaya açmaktadır. Araştırma, 1895'ten 1960'a uzanan tarihsel süreçte modüler ızgara, tipografik hiyerarşi, asimetrik kompozisyon ve fotomontaj gibi grafik uzlaşımların sinematografik anlatının biçimlenmesine nasıl katkı sağlamış olabileceğini sorgulamaktadır. Niteliksel ve disiplinlerarası bir yöntem benimseyen çalışma, Bruhn ve Gjelsvik’in (2018) intermedyalite çerçevesi ile Elsaesser’in (2016) medya arkeolojisi yaklaşımından yararlanmaktadır. Analiz, film kareleri ile dönemin afiş ve mizanpajlarının kompozisyon, tipografi, kadraj-yüzey ilişkisi ve montaj-ritim kategorileri üzerinden yürütülmüştür. İnceleme, erken dönem sinemasındaki “yaşayan tablo” estetiğinden Alman Dışavurumculuğu’nun grafik dekorlarına, Sovyet Konstrüktivizmi’nin tipografik kurgu anlayışından Saul Bass’ın modernist jenerik tasarımlarına uzanan bir süreci kapsamaktadır. Bulgular, erken dönem sinemasının durağan görsel kültür geleneklerinden bütünüyle kopmadığını; aksine afiş, illüstrasyon, dergi mizanpajı ve optik gösteri pratiklerinden devraldığı biçimsel stratejileri yeniden düzenleyerek kendi görsel diline uyarlamış olabileceğini düşündürmektedir. Çalışma, grafik tasarım ile sinema arasındaki ilişkinin tek yönlü bir etkilenme modeli yerine karşılıklı aktarım ve yeniden yorumlama süreçleri üzerinden değerlendirilmesinin daha açıklayıcı olabileceğini önermektedir.

Keywords

References

  1. Acar, A. (2015). Bir görsel iletişim alanı olarak film jeneriği. Yedi, (14), 11–21. https://doi.org/10.17484/yedi.95666
  2. Antmen, A. (2008). 20. yüzyıl Batı sanatında akımlar. Sel Yayıncılık.
  3. Aumont, J. (2018). L'œil interminable: Cinéma et peinture. La Différence.
  4. Bass, J., & Kirkham, P. (2011). Saul Bass: A life in film & design. Laurence King Publishing.
  5. Billi Brass Quintet. (2020, 15 Aralık). Le voyage dans la lune (1902) - Georges Méliès - (HQ) - music by David Short - Billi Brass Quintet [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=ZNAHcMMOHE8
  6. Bolter, J. D., & Grusin, R. (1999). Remediation: Understanding new media. MIT Press.
  7. Bordwell, D. (1993). The cinema of Eisenstein. Harvard University Press.
  8. Bordwell, D. (1997). On the history of film style. Harvard University Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication and Media Studies (Other), Visual Cultures

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 29, 2026

Submission Date

January 20, 2026

Acceptance Date

July 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 34

APA
Erzincan, M. (2026). Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960. Anasay, 34, 155-174. https://doi.org/10.33404/anasay.1867522
AMA
1.Erzincan M. Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960. Anasay. 2026;(34):155-174. doi:10.33404/anasay.1867522
Chicago
Erzincan, Mahmut. 2026. “Grafik Mirası Ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960”. Anasay, nos. 34: 155-74. https://doi.org/10.33404/anasay.1867522.
EndNote
Erzincan M (September 1, 2026) Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960. Anasay 34 155–174.
IEEE
[1]M. Erzincan, “Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960”, Anasay, no. 34, pp. 155–174, Sept. 2026, doi: 10.33404/anasay.1867522.
ISNAD
Erzincan, Mahmut. “Grafik Mirası Ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960”. Anasay. 34 (September 1, 2026): 155-174. https://doi.org/10.33404/anasay.1867522.
JAMA
1.Erzincan M. Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960. Anasay. 2026;:155–174.
MLA
Erzincan, Mahmut. “Grafik Mirası Ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960”. Anasay, no. 34, Sept. 2026, pp. 155-74, doi:10.33404/anasay.1867522.
Vancouver
1.Mahmut Erzincan. Grafik Mirası ve Sinematografik Bağlamlar 1895-1960. Anasay. 2026 Sep. 1;(34):155-74. doi:10.33404/anasay.1867522

   Creative Commons Attribution-NonCommercial (CC BY-NC) 4.0 International Licens