Yerel Yönetimlerde Yeşil Ekonomi Uygulamaları: Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kapsamında Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışmanın amacı, yerel yönetimlerde yeşil ekonominin rolünü Trabzon Büyükşehir Belediyesi örneği üzerinden değerlendirmektir. Şehrin ekolojik dengesini koruyarak ekonomik kalkınmayı sürdürülebilir kılma yönündeki uygulamaları inceleyen bu çalışmada, yerel yönetimlerin yeşil ekonomi politikalarına olan katkısı ele alınmaktadır. Çalışma sonucunda Trabzon Büyükşehir Belediyesi’nin hayata geçirdiği projeler, yeşil ekonomiye geçiş açısından olumlu bir adım olarak değerlendirilmiştir. Bu projelerin daha geniş kesimlere ulaştırılması, halkın katılımının teşvik edilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması durumunda, çevresel, ekonomik ve toplumsal açıdan daha etkili sonuçlar elde edilebileceği düşünülmektedir. Ayrıca Trabzon Büyükşehir Belediyesinde yeşil ekonomi kapsamında atılan adımların genişletilmesi, çeşitlendirilmesi ve daha güçlü bir stratejik planlama ile desteklenerek sürdürülebilir hale getirilmesi için görüş ve önerilere yer verilmiştir.

Keywords

• Yeşil Ekonomi
• Yerel Yönetim
• Belediye
• Trabzon Büyükşehir Belediyesi

Green economy practices in local governments: An assessment within the scope of the Trabzon Metropolitan Municipality

Abstract

The purpose of this study is to assess the role of the green economy in local governments using the example of the Trabzon Metropolitan Municipality. This study, which examines initiatives aimed at ensuring sustainable economic development while preserving the city’s ecological balance, explores the role of local governments in green economy policies. The study concluded that the projects implemented by Trabzon Metropolitan Municipality are a positive step towards the transition to a green economy. It is believed that if these projects are expanded to reach a broader audience, public participation is encouraged, and their sustainability is ensured, more effective results can be achieved from environmental, economic, and social perspectives. The report also includes views and recommendations on expanding and diversifying the initiatives undertaken by the Trabzon Metropolitan Municipality within the framework of the green economy, and ensuring their sustainability through stronger strategic planning.

Keywords

• Green Economy
• Local Government
• Municipality
• Trabzon Metropolitan Municipality

References

1. Akan, A. K. (24 Aralık 2021). Bakan kurum'dan belediyelere iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil kalkınma çağrısı. https://www.aa.com.tr/tr/politika/bakan-kurumdan-belediyelere-iklim-degisikligiyle-mucadele-ve-yesil-kalkinma-cagrisi/2456401?utm_source
2. Ankara Büyükşehir Belediyesi (2020b). Ankara büyükşehir belediyesi meclis kararları. https://s.ankara.bel.tr/bulten/Agustos_MeclisKarari_E_Dergi/files/basic-html/page408.html, Erişim tarihi: 15.11.2024
3. Ankara Büyükşehir Belediyesi (06 Temmuz 2020a). Büyükşehir'den çevre dostu bir proje daha. https://www.ankara.bel.tr/haberler/buyuksehirden-cevre-dostu-bir-proje-daha-13597
4. Ankara Büyükşehir Belediyesi (04 Mayıs 2023c). Ankara büyükşehirden bir geri dönüşüm projesi daha: atık plastikler damlama sulama borusu oluyor. https://www.ankara.bel.tr/haberler/ankara-buyuksehirden-bir-geri-donusum-projesi-daha-atik-plastikler-damlama-sulama-borusu-oluyor-16442
5. Ankara Büyükşehir Belediyesi (28 Mayıs 2023d). Ankara büyükşehirden geri dönüşüm atağı: Atık yaş sebze ve meyveler organik gübreye dönüştürülüyor. https://www.ankara.bel.tr/haberler/ankara-buyuksehirden-geri-donusum-atagi-atik-yas-sebze-ve-meyveler-organik-gubreye-donusturuluyor-16489
6. Ankara Büyükşehir Belediyesi (03 Ekim 2023a). Türkiye’de ilk: ASKİ, baraj üzerinde yüzer ges kurarak elektrik üretecek. https://www.ankara.bel.tr/haberler/turkiye-de-ilk-aski-baraj-uzerinde-yuzer-ges-kurarak-elektrik-uretecek-16763
7. Ankara Büyükşehir Belediyesi (18 Eylül 2023b). Türkiye’nin en büyük tarım kampüsü ve rekreasyon alanı Ankara’da açıldı. https://www.ankara.bel.tr/haberler/turkiye-nin-en-buyuk-tarim-kampusu-ve-rekreasyon-alani-ankara-da-acildi-16722
8. Arıkboğa, E. (2020). Türkiye’de yerel yönetimlerin temel çerçevesi. Yurttaşlık Derneği

9. Arslaner, H., & Yavan, S. (2016). 6360 sayılı kanunun getirmiş olduğu yerel kamusal hizmet sunum farklılıkları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (16) (Özel Sayı), 277-290.
10. Arvas, Y. (2024). İklim değişikliği ile mücadelede yerel yönetimler: Marmara bölgesi’ndeki seçilmiş büyükşehirler ile küresel örneklerin karşılaştırmalı analizi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
11. ASKİ (t.y.). Ankara merkezi atıksu arıtma tesisi (765000 m3/gün). https://www.aski.gov.tr/TR/ICERIKDETAY/Ankara-Merkezi-Atiksu-Aritma-Tesisi-765000-Mgun/30/100, Erişim tarihi: 21.11.2024
12. Atakara, C. (2017). Sürdürülebilir yerel kalkınmada belediyelerin rolü, KKTC-yeniboğaziçi cittaslow (sakin şehir) örneği. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi
13. Atkisson, K. (2013). Green economy 2013: A strategic briefing on the state of play in the global transition. A. Atkisson (Ed.). Atkisson Group’s Sustainability Intelligence Unit.
14. Aydın Büyükşehir Belediyesi (02 Haziran 2024a). Buharkent ileri biyolojik atık su arıtma tesisi hizmet vermeye hazırlanıyor. https://aydin.bel.tr/mobil/detail/11386/buharkent-ileri-biyolojik-atik-su-aritma-tesisi-hizmet-vermeye-hazirlaniyor
15. Aydın Büyükşehir Belediyesi (17 Mart 2024b). Koçarlı biyolojik atık su arıtma tesisi koçarlı’nın hizmetinde. https://aydin.bel.tr/mobil/detail/11247/kocarli-biyolojik-atik-su-aritma-tesisi-kocarli-nin-hizmetinde
16. Balaban, O. (2019). Smart cities as drivers of a green economy. In S. Acar & E. Yeldan (Eds.), Handbook of green economics (pp. 69-92). Academic Press
17. Berber, H. C. (2024). İklim değişikliğiyle mücadelede yerel yönetimlerin enerji politikaları: Konya büyükşehir belediyesi örneği. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi] Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
18. Berkün, S. (2018). Yerel yönetimler açısından yönetim.In Akdemir, A. (Ed.). Örgütlerin yönetimi: Kavramsal, kuramsal, tematik ve kurumsal açılardan yönetim. (ss. 825-845). Beta Basım Yayım
19. Bilgiç, V. K. (2007). Türk yerel yönetimlerinin tarihi gelişimleri üzerine bir değerlendirme. In B. Eryılmaz, M. Eken ve M. L. Şen (Eds.). Kamu yönetimi yazıları. (ss. 101-102). Nobel Yayın Dağıtım
20. Bilgisay, H. (2010). Yerel yönetim reformu ve il özel idareleri: Bursa perspektifinde bir analiz.. In B. Parlak (Ed.). Yerel yönetimler yerel siyaset ve kentsel politikalar. (ss.279-294). Dora Yayınları
21. Bulkeley, H. & Betsill, M. (2005). Rethinking sustainable cities: Multilevel governance and the 'urban' politics of climate change. Environmental Politics, 14(1), 42-63.
22. Bursa Büyükşehir Belediyesi (12 Ağustos 2017). Türkiye’nin ilk yerli res’i Bursa’da. https://www.bursa.bel.tr/haber/turkiyenin-ilk-yerli-resi-bursada-24413
23. Büyükşehir Belediyesi Kanunu. (10 Temmuz 2004). Kanun Numarası: 5216. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5, Erişim Tarihi: 10.03.2026
24. Cato, M. S. (2009). Green economics: An ıntroduction theory, policy and practice. Earthscan.
25. Çağlayan, M. (2024). İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Politikalarının Türkiye’de Yerel Yönetimler Düzeyinde İncelenmesi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Bartın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
26. Çetinkaya, Ö. (2012). Mahali idareler maliyesi. Ekin Basım Yayın Dağıtım.
27. Çevikbaş, R (1995). Yerel yönetimler, işlevi ve Türkiye’deki durumu. Türk İdare Dergisi. 67 (407), 69-96.
28. Çiçek, Y. (2014). Geçmişten günümüze Türkiye’de yerel yönetimler. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi. 11 (1), 53-64.
29. Denizli Büyükşehir Belediyesi (15 Mart 2024). Büyükşehir DESKİ’den boğaziçi’ne doğal atık su arıtma tesisi. https://www.denizli.bel.tr/Default.aspx?k=haber-detay&id=22719
30. Durdak, A. (11 Temmuz 2019). Metrobüs güzergahındaki rüzgar türbinleri dünyaya açılıyor. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/metrobus-guzergahindaki-ruzgar-turbinleri-dunyaya-aciliyor-/1528744
31. Duran, D. C., Gogan, L. M., Artene, A. & Duran, V. (2015). The components of sustainable development - A possible approach. Procedia Economics and Finance, 26(2015), 806-811.
32. ECE/FAO (26 Eylül 2013). Draft [ECE/FAO] action plan for the forest sector in a green economy. https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/0c85d828-08cc-4748-a512-163163557316/content
33. Enerji Atlası (t.y.-a), En büyük 10 rüzgar enerji santrali. https://www.enerjiatlasi.com/en-buyuk/ruzgar, Erişim tarihi: 15.03.2026
34. Enerji Atlası (t.y.-c), Kocaeli hidroelektrik santraller. https://www.enerjiatlasi.com/hes-haritasi/kocaeli, Erişim tarihi: 15.03.2026
35. Enerji Atlası (t.y.-b), SASKİ Adasu hes. https://www.enerjiatlasi.com/hidroelektrik/adasu-hes.html, Erişim tarihi: 15.03.2026
36. Ertaş, H. (2016). Türkiye’de yerel yönetim birimlerinin görev ve sorumlulukları ile ilgili mevzuat ve karşılaştırmalı analiz. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi. (11), 87-113.
37. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi (13 Kasım 2023). Büyükşehir’den ikinci güneş enerjisi santrali. https://www.eskisehir.bel.tr/icerik-detay.php?icerik_id=9311&cat_icerik=1&menu_id=24
38. Evans, B., Joas, M., Sundback, S. & Theobald, K. (2005). Governing sustainable cities. Earthscan.
39. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (t.y.). Bağlarbaşı güneş enerji santrali. https://www.gaziantep.bel.tr/tr/sayfa/baglarbasi-gunes-enerji-santrali, Erişim tarihi: 15.12.2024
40. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (05 Ocak 2024b). Nizip ileri biyolojik atıksu arıtma tesisi hizmete açıldı. https://www.gaziantep.bel.tr/tr/haberler/nizip-ileri-biyolojik-atiksu-aritma-tesisi-hizmete-acildi
41. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (12 Şubat 2024a). Türkiye’nin ilk hidrojenli otobüsü Gaziantep yollarında. https://www.gaziantep.bel.tr/tr/haberler/turkiyenin-ilk-hidrojenli-otobusu-gaziantep-yollarinda
42. Güler, Ş. (2024). Yerel yönetimlerde sürdürülebilirlik: İstanbul büyükşehir belediyesi ve amsterdam belediyesine yönelik bir inceleme. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
43. Hürriyet (15 Haziran 2021). Manisa büyükşehir'den seyitli'ye 6.5 milyon liralık ges yatırımı. https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/manisa/manisa-buyuksehirden-seyitliye-6-5-milyon-lir-41832670
44. ICLEI, (2011). Briefing sheet: Green urban economy. http://rio20.net/wp-content/uploads/2011/12/ICLEI_Green_Urban_Economy_Briefing_Sheet_20110215.pdf , Erişim tarihi: 13.11.2024
45. İBB (2023). İstanbul sürdürülebilir enerji ve iklim eylem planı. çevre koruma ve kontrol dairesi başkanlığı. https://cevre.ibb.istanbul/wp-content/uploads/2024/03/SECAP-TR-1.pdf, Erişim tarihi: 15.11.2024
46. İKK Gençlik Meclisi (2023). İstanbul kent konseyi gençlik meclisi 2023 faaliyet raporu. https://istanbulkentkonseyi.org.tr/wp-content/uploads/2024/06/13_Haziran_GENCLIK_MECLISI_FAALIYET_RAPORU_2023.pdf, Erişim tarihi: 15.11.2024
47. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (t.y.-b). Atık yakma ve enerji üretim tesisi. https://cevre.ibb.istanbul/atik-yonetimi-mudurlugu-sube-mudurlugu/atik-yakma-ve-enerji-uretim-tesisi/, Erişim tarihi: 15.01.2025
48. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (t.y.-a). Çöp sızıntı suyu arıtma tesisleri. https://cevre.ibb.istanbul/atik-yonetimi-mudurlugu-sube-mudurlugu/cop-sizinti-suyu-aritma-tesisleri/, Erişim tarihi: 15.01.2025
49. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (t.y.-c). Kompost ve geri kazanım tesisi. https://cevre.ibb.istanbul/atik-yonetimi-mudurlugu-sube-mudurlugu/kompost-ve-geri-kazanim-tesisleri/, Erişim tarihi: 15.01.2025
50. İzmir Büyükşehir Belediyesi (21 Ocak 2020b). Harmandalı biyogaz tesisi ziyarete açıldı. https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/harmandali-biyogaz-tesisi-ziyarete-acildi/41232/156
51. İzmir Büyükşehir Belediyesi (16 Aralık 2020a). Meclis kararı. https://www.izmir.bel.tr/tr/KararDetayi/28745?utm_source
52. İzmir Büyükşehir Belediyesi (17 Şubat 2021). Türkiye’nin ilk yeşil şehir eylem planı İzmir için hazırlandı. https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/turkiye-nin-ilk-yesil-sehir-eylem-plani-izmir-icin-hazirlandi/44668/156
53. İzmir Büyükşehir Belediyesi (11 Ocak 2022). Bitki atıkları ekonomiye kazandırılıyor. https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/bitki-atiklari-ekonomiye-kazandiriliyor/46119/156
54. İzmir Büyükşehir Belediyesi (21 Haziran 2024a). İZSU, enerji ihtiyacını güneşten karşılayacak. https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/-izsu-enerji-ihtiyacini-gunesten-karsilayacak/50439/156
55. İzmir Büyükşehir Belediyesi (2024b). Tesislerimizde yenilenebilir enerji kaynakları yaygınlaştırıldı. https://www.izmir.bel.tr/tr/Projeler/tesislerimizde-yenilenebilir-enerji-kaynaklari-yayginlastirildi-/1316/4, Erişim tarihi: 15.12.2024
56. İzmir Büyükşehir Belediyesi (2024c). Atık su arıtma tesis yatırımları büyüyor. https://www.izmir.bel.tr/tr/Projeler/atik-su-aritma-tesis-yatirimlari-buyuyor/1313/4, Erişim tarihi: 15.12.2024
57. Kasztelan, A. (2017). Green growth, green economy and sustainable development: terminological and relational discourse. Prague Economic Papers. 26(4), 487-499.
58. Kayhan, A. K. (2013). Birleşmiş Milletler çevre programı üzerine bir inceleme. Public and Private International Law Review, 33 (1), 61-90.
59. Kayseri Büyükşehir Belediyesi (19 Aralık 2024). Türkiye’nin toplu ulaşımdaki ilk rüzgâr enerji santrali projesi adım adım ilerliyor. https://kayseri.bel.tr/haberler/turkiyenin-toplu-ulasimdaki-ilk-ruzg%C3%A2r-enerji-santrali-projesi-adim-adim-ilerliyor23484#:~:text=Kayseri%20B%C3%BCy%C3%BCk%C5%9Fehir%20Belediyesi%20Ula%C5%9F%C4%B1m%20A,ilk%20t%C3%BCrbinin%20montaj%C4%B1n%C4%B1n%20tamamlanmas%C4%B1%20planlan%C4%B1yor
60. Khan, R. U., Abbasi, M., Farhan, A. F. A., Al-Sakkaf, M. A. & Singh, K. S. D. (2023). Green HRM, organizational ıdentification and sustainable development in the emerging economy: Applications from social ıdentity theory. Journal of Economic and Administrative Sciences, 41 (4), 1426–1443.
61. Kılıçer, E. (2017). Yerel sürdürülebilirlik ve çevre yönetimi bağlamında çevreye duyarlı bütçeleme sistemi ve Türkiye’de uygulanabilirliği. [Yayınlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
62. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi (07 Eylül 2021). Büyükşehir’den 3 yılda 750 milyonluk çevre yatırımı. https://www.kocaeli.bel.tr/haber/buyuksehirden-3-yilda-750-milyonluk-cevre-yatirimi-39116.html
63. Konya Büyükşehir Belediyesi (t.y.). Konya mavi hes projesi. https://www.konya.bel.tr/proje/konya-mavi-hes-projesi, (15.01.2025)
64. LGA (t.y.). What is local government? https://www.local.gov.uk/about/what-local-government, (13.11.2024)
65. Mecek, M. & Atmaca, Y. (2019). Yerel yönetimlerin idari yapısına ilişkin mevzuat analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (76), 2068-2087.
66. Milli Gazete (08 Temmuz 2023). ABB, dikey topraksız tarım bitki büyütme ünitesi için ar-ge’ye başladı. https://www.milligazete.com.tr/haber/15675871/abb-dikey-topraksiz-tarim-bitki-buyutme-unitesi-icin-ar-geye-basladi
67. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-e). Biyoinavasyon merkezi projesi. https://www.ordu.bel.tr/proje/biyoinovasyon-merkezi-projesi-ordu, Erişim tarihi: 15.01.2025
68. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-b). Cumhuriyet mahallesi bisiklet ve koşu yolu projesi. https://www.ordu.bel.tr/proje/cumhuriyet-mahallesi-bisiklet-ve-kosu-yolu-projesi, Erişim tarihi: 15.01.2025
69. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-f). Çaybaşı ilçesi/katı atık bertaraf tesisi düzenli depolama alanı sızıntı suyu arıtma tesisi ve sabit tesisler yapımı ve işletilmesi projesi. https://www.ordu.bel.tr/proje/caybasi-ilcesi-kati-atik-bertaraf-tesisi-duzenli-depolama-alani-sizinti-suyu-aritma-tesisi-ve-sabit-tesisler-yapimi-ve-isletilmesi-projesi, Erişim tarihi: 15.01.2025
70. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-a). Nostaljik tramvay. https://www.ordu.bel.tr/proje/nostaljik-tramvay, Erişim tarihi: 15.01.2025
71. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-d). Ordu ilinde tarımsal mekanizasyon altyapısının geliştirilmesi projesi. https://www.ordu.bel.tr/proje/ordu-ilinde-tarimsal-mekanizasyon-altyapisinin-gelistirilmesi-projesi, Erişim tarihi: 15.01.2025
72. Ordu Büyükşehir Belediyesi (26 Ocak 2025). Ordu’nun örtü altı tarımına büyükşehir dopingi. https://www.ordu.bel.tr/haber/ordu-nun-ortu-alti-tarimina-buyuksehir-dopingi
73. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-c). Ordu şehirler arası otobüs terminali. https://www.ordu.bel.tr/proje/ordu-sehirler-arasi-otobus-terminali, Erişim tarihi: 15.01.2025
74. Ordu Büyükşehir Belediyesi (t.y.-g). Ünye mekanik ayırma tesisi. https://www.ordu.bel.tr/proje/unye-mekanik-ayirma-tesisi, Erişim tarihi: 15.01.2025
75. Sabah (16 Mayıs 2024). Trabzon büyükşehir belediyesi yenilenebilir enerjide yeni projeleri hayata geçirmeyi planlıyor. https://www.sabah.com.tr/trabzon/2024/05/16/trabzon-buyuksehir-belediyesi-yenilenebilir-enerjide-yeni-projeleri-hayata-gecirmeyi-planliyor
76. Samsun Büyükşehir Belediyesi (2024a). Büyükşehir’in ges projesi faaliyete geçti. https://samsun.bel.tr/haberler/buyuksehirin-ges-projesi-faaliyete-gecti#:~:text=Samsun%20B%C3%BCy%C3%BCk%C5%9Fehir%20Belediyesi'nin%2C%20kamu,90%20milyon%20kilovatsaat%20elektrik%20%C3%BCretecek, Erişim tarihi: 11.12.2024
77. Samsun Büyükşehir Belediyesi (19 Aralık 2024c). Samsun tarımında ‘yeşil yoldan yeşil bahçelere projesi. https://samsun.bel.tr/haberler/samsun-tariminda-yesil-yoldan-yesil-bahcelere-projesi
78. Samsun Büyükşehir Belediyesi (2024b). Yeşil ulaşımda bin 770 ton karbondioksit salınımı engellendi. https://samsun.bel.tr/haberler/yesil-ulasimla-bin-770-ton-karbondioksit-salinimi-engellendi#:~:text=Samsun%20B%C3%BCy%C3%BCk%C5%9Fehir%20Belediyesi%2C%20toplu%20ta%C5%9F%C4%B1mada,TEMSA%20i%C5%9Fbirli%C4%9Finde%20Samsun'a%20kazand%C4%B1rd%C4%B1, Erişim tarihi: 11.12.2024
79. SASKİ (2025). Samsun Doğu İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi ve Derin Deniz Deşarjı. https://www.saski.gov.tr/icerik/detay.aspx?Id=360#:~:text=Tesisin%20220%20d%C3%B6n%C3%BCml%C3%BCk%20bir%20alan,Ar%C4%B1tma%20Tesisi%20olma%20%C3%B6zelli%C4%9Fi%20ta%C5%9F%C4%B1maktad%C4%B1r, Erişim tarihi: 11.12.2024
80. Sezgin, M. (2008). Türkiye’de belediyeleşme süreci (1854-1997). Tablet Yayınları.
81. Smith, R. M. (2018). Municipal ıncorporation activity in the united states: Patterns, people and procedures. Springer.
82. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: an overview and guidelines. Journal of Business Research. (104). 333-339
83. Tacoli, C. (2003). The links between urban and rural development. Environment and Urbanization, 15(1), 3–12.
84. T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı (16 Kasım 2020). Ordu’nun akkuş ilçesinde rüzgar enerji santrali projesi başlatıldı. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/yerel_basin/detay/ordunun-akkus-ilcesinde-ruzgar-enerji-santrali-projesi-baslatildi
85. T. C. Trabzon Valiliği (15 Nisan 2025). Trabzon raylı sistem projesi tanıtıldı: ulaşımda yeni dönem başlıyor. https://www.trabzon.gov.tr/trabzon-rayli-sistem-projesi-tanitildi-ulasimda-yeni-donem-basliyor
86. TEMEV (2022). Büyükşehir belediyeleri iklim envanteri. temiz enerji vakfı, https://temev.org.tr/wp-content/uploads/2022/11/Bu%CC%88yu%CC%88ks%CC%A7ehir_belediyeleri_iklim_envanteri.pdf, Erişim tarihi: 15.03.2026
87. Trabzon Büyükşehir Belediyesi (t.y.) Yeşil şehir aksiyon planı. https://www.trabzon.bel.tr/Web/YatirimAyrinti/214?mobil=False, Erişim tarihi: 15.03.2026
88. Trabzon Büyükşehir Belediyesi (2021). 365 günde Trabzon. https://kurumsal.trabzon.bel.tr/Upload/BaglantiFotolar/1b27d588-15b5-441f-bdb9-54c6e223b340/20220907090028E6LQN.pdf, Erişim tarihi: 15.03.2026
89. Trabzon Büyükşehir Belediyesi (2025). Yatırımlar. https://www.trabzon.bel.tr/Web/Yatirimlar, Erişim tarihi: 15.11.2025
90. Trabzon Büyükşehir Belediyesi (19 Ocak 2026). Trabzon'a 28 elektrikli otobüs geliyor. https://www.trabzon.bel.tr/Web/Icerik/trabzon-a-28-elektrikli-otobus-geliyor
91. United Nations Department of Economic and Social Affairs (UNDESA) (2024). World population prospects 2024: Summary of results. (UN DESA/POP/2024/TR/NO. 9). https://desapublications.un.org/file/20847/download, Erişim tarihi: 15.11.2024
92. United Nations Economic Commission for Europe (UNECE) (2020). People-Smart Sustainable Cities. https://unece.org/sites/default/files/2021-01/SSC%20nexus_web_opt_ENG_0.pdf, Erişim tarihi: 15.11.2024
93. United Nations Environment Programme (UNEP) (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/126GER_synthesis_en.pdf, Erişim tarihi: 15.11.2024
94. Yeşilhaber (13 Ocak 2025) Trabzon Arsin’de içme suyundan elektrik üretimi. https://yesilhaber.net/trabzon-arsinde-icme-suyundan-elektrik-uretimi/
95. Yetkin, O. (2020). Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin yapısı ve geleceği. Akademik Düşünce Dergisi, (1), 4-16.
96. World Commission on Environment and Development (WCED) (1987). Our common future. Oxford University Press
97. Zengin, E., Başkurt, M. & Es, M. (2014). Yerel yönetimler ve yerel kalkınma. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(2), 95-124.