Research Article

Batı Afrika’nın Bilinen İlk Devleti; Gana (Gâne) İmparatorluğu

Volume: 11 Number: Afrika September 30, 2023
EN TR

Batı Afrika’nın Bilinen İlk Devleti; Gana (Gâne) İmparatorluğu

Öz

Bu çalışmanın temel amacı Batı Afrika’nın bilinen ilk devleti Gana İmparatorluğu’nun MS III. yüzyıldaki kuruluşundan XIII. yüzyıl başlarındaki yıkılışına kadarki geçmişini siyasi, ekonomik ve kültürel yönleriyle incelemektir. Gana adının ne anlama geldiği ve kökenine dair değerlendirmelerde bulunularak imparatorluğun kuruluşu anlatılmıştır. Gana’nın kuruluş devrine ilişkin yazılı bir bilgi olmaması nedeniyle ilk dönemleri Wagadu efsanesi üzerinden incelenmiştir. Miladi VIII. yüzyıldan itibaren yazılı kaynaklarda adından bahsedilen Gana İmparatorluğu’nun Arapça eserlerde ne şekilde anıldığı ve gelişim gösterdiği analiz edilmiştir. Endülüslü coğrafyacı Bekrî’de geçen tarihi kayıtlara ve arkeolojik çalışmaların sağladığı verilere dayanarak imparatorluk başkenti Kumbi Saleh’in nasıl inşa edildiği, gelişimi ve büyüklüğü anlatılmıştır. İmparatorluğun ticari yaşamına değinilerek başkent Kumbi Saleh’in Batı Sahra ticaretindeki konumu ve önemi vurgulanmıştır. Altının ve tuzun el değiştirme süreci incelenerek imparatorluk ekonomisine katkısı değerlendirilmiştir. İmparatorluğun nasıl yönetildiğine kısaca değinilerek Kraliyet mahkemesinin tasviri yapılmıştır. Gana’ya hâkim olan dini inanış ve ölü gömme adetleri Bekri’de geçen bilgiler üzerinden ele alınmıştır. Son olarak İmparatorluğun askeri gücüne vurgu yapılarak yıkılış süreci ve yerinde kurulan devletlerden bahsedilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. ‘Abd Al-Rahman İbn 'Abd Allah Sa'di. (2003). Timbuktu and the Songhay Empire: Al-Sa’dîs Ta'rikh Al-Sudan Down to 1613 and Other Contemporary Documents. John O. Hunwick (Tran. and ed.). Boston:Brill Press.
  2. Abou Obeid el-Bekri. (1857). Description de l'Afrique Septentrionale. (William MacGuckin Slane Çev.). Alger: Publié par Imprimerie du gouvernement.
  3. Al Hajj Mahmut Kati. (2011). Ta’rîkh al fattâsh The Timbuktu Chronicles 1493-1599. Christopher Wise (Ed.). New Jersey: Africa Word Press.
  4. Barth, H. (1857). Travels and Discoveries in North and Central Africa, being a journal of Expedition Undertaken Under the Auspices of H.B.M.’s Government in the Years 1849-1855, IV, London:Longman, Brown, Geeen, Longmans, & Roberts Press.
  5. Ceran, İ. (2012). Fas Tarihi, Ankara: TTK Yayınları.
  6. Clarke J. H. (February 1960). Old Ghana. Negro History Bulletin. 23(5). Association for the Study of African American Life and History. 116-117.
  7. Conrad, D. (2005). Empires of Medieval West Africa Ghana, Mali, and Songhay. New York: Fact on File Inc. Press.
  8. Davidson, B. (1985). A History of West Africa 1000-1800, Harlow: Longman Group Limited.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Middle East Studies

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 29, 2023

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

May 30, 2023

Acceptance Date

September 7, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 11 Number: Afrika

APA
Demirer, A. (2023). Batı Afrika’nın Bilinen İlk Devleti; Gana (Gâne) İmparatorluğu. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(Afrika), 46-58. https://doi.org/10.18506/anemon.1307095