Amadun ve Mitoloji

Abstract

Bu çalışma, mitolojik anlatıların kültürel süreklilik ve anlam üretimi içindeki rolünü merkeze alarak, “Amazon” kavramının kökenini filolojik ve mitolojik bir çerçevede yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Amazon sözcüğünün yaygın Antik Yunan etimolojilerinden farklı olarak, Sümerce kökenli “Amadun” bileşik sözcüğünden türemiş olabileceği varsayımına dayanmaktadır. Bu bağlamda özellikle “-dun” bileşeni üzerinde durulmuş; Sümer yazılı kaynakları, arkeolojik bulgular ve karşılaştırmalı mitoloji verileri aracılığıyla sözcüğün anlamsal ve kültürel sürekliliği incelenmiştir. Çalışmada Amazon figürü, Antik Yunan kaynakları (Homeros, Herodot, Strabon) ile Avrasya bozkır kültürlerinde tespit edilen arkeolojik bulgular ışığında ele alınmış; savaşçı kadın topluluklarının yalnızca mitolojik değil, tarihsel bir arka plana da sahip olabileceği gösterilmiştir. Amazon adının “göğüssüz” anlamına dayanan geleneksel etimolojisinin sanat eserleri ve yazılı kaynaklarla örtüşmediği ortaya konmuş, bunun yerine Amadun kökenli bir okumanın daha tutarlı olduğu savunulmuştur. Sümerce metinlerde yer alan DUN sözcüğünün, dişi, süt veren, uysal ve bereketle ilişkilendirilen bir hayvanı tanımladığı; bu hayvanın bakımının büyük ölçüde kadınlar tarafından üstlenildiği saptanmıştır. Bu bulgular, Amadun kavramının dişil üretkenlik, besleyicilik ve kutsallıkla ilişkilendirildiğini göstermektedir. Bu çerçevede Hindu mitolojisindeki Kamadhenu, İskandinav mitolojisindeki Audhumbla ve Yunan mitolojisindeki Amalthea figürleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş; farklı coğrafyalarda ortaya çıkan bu mitolojik anlatıların ortak bir sembolik çekirdeği paylaştığı ortaya konmuştur. Sonuç olarak çalışma, Amadun kökenli sözcük ve anlatıların, dünya mitolojilerinde bereket, besleyicilik ve kutsal kadın figürü etrafında şekillenen ortak bir mitolojik yapı oluşturduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda Amazon anlatılarının yalnızca Antik Yunan mitolojisinin ürünü olmadığı, daha eski ve çok katmanlı bir kültürel mirasın parçası olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

• Antik Yunan
• Sümerler.
• Amadun
• Mitoloji

Amadun and Mythology

Abstract

This study examines the role of mythological narratives in cultural continuity and meaning-making, with a particular focus on re-evaluating the origin of the term Amazon through a philological and comparative mythological framework. Departing from the conventional Ancient Greek etymologies, the research proposes that the word Amazon may derive from the Sumerian compound term Amadun. Special emphasis is placed on the second component, -dun, and its function in the formation of successive mythological narratives, analyzed through phonetic, textual, and cultural evidence. The Amazon figure is explored through Ancient Greek sources such as Homer, Herodotus, and Strabo, alongside archaeological findings from the Eurasian steppe that reveal the existence of armed female individuals buried with weapons and bearing combat-related injuries. These findings suggest that the Amazon myth may reflect historical realities rather than being purely fictional. The widely accepted etymology of Amazon as “breastless” (a-mazos) is critically reassessed and found to be inconsistent with both ancient artistic representations and literary sources, thereby strengthening the plausibility of an alternative Amadun-based interpretation. An analysis of Sumerian texts reveals that the term DUN refers to a female, milk-producing, docile animal associated with fertility, nourishment, and abundance, whose care was predominantly undertaken by women. Building on this semantic framework, the study conducts a comparative analysis of three mythological figures: Kamadhenu in Hindu mythology, Audhumbla in Norse mythology, and Amalthea in Greek mythology. Despite their emergence in distinct cultural and geographical contexts, these figures share core symbolic attributes related to nourishment, fertility, and sacred femininity. The study concludes that Amadun-derived concepts constitute a shared mythological substratum that transcends individual cultures, shaping narratives centered on fertility, sustenance, and the sacred female principle. Within this broader context, Amazon narratives are interpreted not as isolated constructs of Ancient Greek mythology but as manifestations of a much older and multilayered cultural heritage.

Keywords

• Ancient Greece
• Sumerians.
• Amadun
• Mythology

References

1. Astour, M. C. (1966) Aegean place-names in an Egyptian inscription. American Journal of Archaeology, Vol. 70, No. 4, 313–317.
2. Auwera, J. V. & Irene, S. (2012). Jordaens and the antique, Brussels, Mercatorfonds.
3. Bailey, D. R. S. (1999). Cicero. Letters to Atticus. Volume I, Loeb Classical Library No. 7, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press.
4. Bernabé, A. (2005). Poetae epici Graeci: Testimonia et fragmenta, Pars II: Orphicorum et Orphicis similium testimonia et fragmenta, Bibliotheca Teubneriana, Fasc 2, Munich and Leipzig, K. G. Saur Verlag.
5. Betegh, G. (2002). On Eudemus Fr. 150 (Wehrli). Eudemus of Rhodes, 337–357, edited by István Bodnár and William W. Fortenbaugh, Abingdon and New York, Routledge.
6. Bowen, A. & Garnsey, P. (1958). Lactantius: Divine Institutes, Liverpool University Press.
7. Boyd, B. W. (2000). Celabitur Auctor: The Crisis of Authority and Narrative Patterning in Ovid Fasti 5, Phoenix, Vol. 54, No. 1/2, 64–98.
8. Boyle, A. J. & Woodard, R.D. (2000). Ovid: Fasti, London and New York, Penguin Books.

9. Bömer, Franz, P. 1(958). Ovidius Naso: Die Fasten. Band II: Kommentar, Heidelberg, Universitätsverlag Winter.
10. Braswell, B. K. (2017). Didymos of Alexandria: Commentary on Pindar, Basel, Schwabe.
11. ÇAM, F. B. (2015). “New Observations on the Reality of the Eurasian Female Horse-Warriors: The Amazons”. Höyük, (8), 71-94.
12. Dindorf, K. W. (1875). Scholia Graeca in Homeri Iliadem. Oxford, Volume II, Clarendon Press.
13. Frazer, J. G. (2015). Fastorum Libri Sex: The Fasti of Ovid. Volume 4: Commentary on Books 5 and 6, London, Cambridge University Press.
14. Fontenrose, J. E. (1959). Python: A Study of Delphic Myth and Its Origins, Berkeley, Los Angeles, and London, University of California Press.
15. Gerber, D. E. (1999). Greek Elegiac Poetry: From the Seventh to the Fifth Centuries BC, Loeb Classical Library No. 258, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press.
16. Grimal, P. (1986). The Dictionary of Classical Mythology, Malden, Oxford, and Carlton, Blackwell Publishing.
17. Godley, A. D. (1951). Herodotus, Vol. II, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1921), s. 230–245.
18. Hard, R. (2004). The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology", London and New York, Routledge.
19. Hard, R. (2015). Eratosthenes and Hyginus: Constellation Myths, With Aratus's Phaenomena, Oxford, Oxford University Press.
20. Hopkins, E. W. (1915). Epic mythology. Strassburg K.J. Trübner.
21. Hutchinson, R. W. (1962). Prehistoric Crete, Baltimore, Penguin Books.
22. Jones, H. L. (1928). Strabo. Geography, Volume V: Books 10–12, Loeb Classical Library No. 211, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press.
23. Kassel, R. & Colin, A. (1991). Poetae Comici Graeci. Volumen II: Agathenor – Aristonymus, Berlin and New York, De Gruyter.
24. Kerényi, K. (1951). The Gods of the Greeks, Thames and Hudson, London.
25. Kidd, D. (1997). Aratus: Phaenomena, Cambridge University Press.
26. Mair, A. W. & Mair, G. R. (1921). Callimachus, Lycophron, Aratus, Hymns and Epigrams. Lycophron: Alexandra. Aratus: Phaenomena, Loeb Classical Library No. 129, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press.
27. Martin, J. (1974). Scholia in Aratum vetera, Bibliotheca Teubneriana, Leipzig, Teubner.
28. Miller, F. J. (1916). Ovid. Metamorphoses, Volume II: Books 9–15, revised by G. P. Goold, Loeb Classical Library No. 43, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press.
29. Olivieri, A. (1897). Pseudo-Eratosthenis: Catasterismi, Bibliotheca Teubneriana, Leipzig, Teubner.
30. Pearson, A. C. (1917). The Fragments of Sophocles, Volume I, New York, Cambridge University Press.
31. Petersson, T. (1963). Cicero: A Biography, New York, Biblo and Tannen.
32. Price, I. M. (1913). “The Animal DUN in the Sumerian Inscriptions.” Journal of the American Oriental Society, vol. 33, 1913, s. 402–04.
33. Radt, S. (1985). Tragicorum Graecorum Fragmenta. Vol. 3: Aeschylus, Göttingen, Vandenhoeck & Ruprecht.
34. Roscher, W. H. (1884). Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie, Leipzig, Teubner.
35. Stephens, S. A. (2015). Callimachus: The Hymns, Oxford and New York, Oxford University Press.
36. Sevasti, D. (2019). The Cornucopia of Greekness: Copies and Performances of a Body That Never Was. Political and Cultural Aspects of Greek Exoticism, 125–138, edited by Panayis Panagiotopoulos and Dimitris P. Sotiropoulos, Cham, Springer.
37. Schmitt, R. (1989).Amazones. Encyclopaedia Iranica, I/9, s. 928–933.
38. Smith, S. R. & Stephen M. T. (2007). Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology, Indianapolis and Cambridge, Hackett Publishing.
39. Tyrrell, W. B. (1984). Amazons: A Study in Athenian Mythmaking, Baltimore, s. 64–70.