İlk Dönem Hilâfet Tartışmalarında Abbâsîlerin Konum ve Tutumu (M. 632-750)

Öz

Abbâsîler, Abbâs bin Abdülmuttalib’in soyundan gelmektedirler. Peygamberin amcası ve ailenin en önemli ismi olan Hz. Abbâs İslam’ı kabilenin diğer üyelerine kıyasla daha geç bir dönemde kabul etmiştir. Bu durum hilâfet tartışmalarında onları geri planda bırakmıştır. Hz. Abbâs, Hz. Ali’nin halifeliği için gayret göstermiş olmakla birlikte başarılı olamamıştır. Emevîler dönenimde siyasi olaylardan uzak durmaya çalışan Abbâsîler Halife Velid bin Abdülmelik döneminden itibaren siyasi çekişmelerde taraf olmuştur. Ebu Hâşim’in vasiyeti ile iktidar mücadelesine girişen aile üyeleri gizli biçimde ihtilal hareketini başlatmışlardır. İhtilalin başarı ile sonuçlandığı ana kadar gerçek niyetlerini gizlemişlerdir.. Bu çalışma Hz. Peygamberin vefatından başlayarak iktidara geliş sürecine kadar Abbâsî ailesinin hilâfet hususunda konum ve tutumlarını izah etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca Abbâsîlerin Emevî ve Hz. Ali soyu ile olan ilişkisini ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Abbâsiler
• Hilafet
• Ehl-i Beyt
• Emeviler
• Sarı Sayfa

The Position and Attitude of Abbâsîds in the Early Caliphate Debates (A.D. 661-750)

Abstract

Abbâsîds are descend from Abbas ibn Abd al-Muttalib. Prophet’s uncle and the most important name of the family, Abbas adopted Islam at a later time compared the other tribal members. The situation left them in the background ,in the caliphates debate. Abbas made efforts fort he caliphate of Ali, but he was not successful. Abbâsîds, who tried tos tay away from political events during the return of Umayyads have been a party to political conflicts since the era of Caliphate Walid ibn Abdalmalik. The family members, who started the struggle for power with the will of Abu Hashim, secretly started the revolution. They hid their intentions until the moment when the revolution was successful. This study it aims to expalin the positions and attitudes of Abbâsîd family regarding the caliphate starting from the death of the Prophet until the coming the power. It also deal with the relationship of Abbâsids with Umayyads and Ali lineage.

Keywords

• Abbasids
• Caliphate
• People of the House
• Umayyads
• Yellow Scroll

References

1. Anonim, (1971). Ahbâru’d-Devleti’l-Abbâsiyye, Beyrût: Dâru Sadr.
2. Atvan, H.(1984). ed-Da‘vetü’l-Abbâsiyye: Tarih ve Tetavvur, Beyrût: Dârü’l-Cîl.
3. Azimli, Mehmet “Siyer Yazıcılığında Abbâs Portresinin Oluşumunda Abbâsîlerin Etkisi” Yalova Sosyal Bilimler Dergisi” I, 2010-2011: 27-42.
4. Belâzurî, Ebu’l-Abbâs Ahmed bin Yahyâ. (1978). Ensâbu’l-Eşrâf (thk: Abdülaziz ed-Dûrî), III. cilt, Wiesbaden: Franz Steiner Verlag.
5. Bozkurt, Nahide (2000) Oluşum Sürecinde Abbasî İhtilali, Ankara: Ankara Okulu.
6. Daniel, E. L. (1979). Khurasan Under Abbâsîd Rule: 747-820. Minneapolis: Bibliotheca Islamica.
7. Dîneverî, Ebû Hanîfe Ahmed bin Dâvûd (ty.). ed-, Ahbâru’t-Tıvâl, Beyrut: Dâru’l-Kalem.
8. Eser, Mithat “Abbâsiler Döneminin İlk Mehdisi Muhammed b. Abdullah ve Onun Mehdiliği ile İlgili Rivayetlerin Değerlendirilmesi” Bilimname: Düşünce Platformu, S. 41, 2020: 7-38.

9. İbn Hayyât, Halife. (1995). Târih. Beyrût: Dârü’l-Kütübi’l-İmiyye.
10. İbn Kesîr, Ebu’l-Fida İsmail b. Ömer (1998). el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. I-XXIV, Beyrut: Hicr.
11. İbn Sa‘d, Muhammed.(2001). Kitâbu’t-Tabakât’i-Kebir. c. I-XI, Kahire: Mektebetü’l-Hancî.
12. İbnü’l-Esir, Ebu’l-Hasan Ali bin Ebi’l-Kerem. (1987). el-Kâmil fi’t-Târih. c. I-XI, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
13. Sharon, M. (1983). Black Banners from The East. Jerussalem: Magnes Press.
14. Sharon, M. (1990) Revolt: The Social and Military Aspects of The Abbâsîd Revolution. Jerussalem: The Max Schloessinger Memorial Fund.
15. Taberî, Ebu Ca‘fer Muhammed bin Cerîr.(2008). Târîhu’l-Umem ve’l-Mülûk, c. I-VI, Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
16. Varol, Mehmet Bahaüddin, “Toplumsal Barış Ekseninde Ehli Beyt (Anlam-Önem-Etki) Uluslararası Dini Araştırmalar ve Küresel Barış Sempozyumu, c. I, 2013: 219-235.
17. Zorlu, C.(2001). Abbâsîlere Yönelik Dini ve Siyasi İsyanlar. Ankara: Ankara Okulu.
18. Zorlu, C. (2002).İslam’da İlk iktidar Mücadelesi. Konya: Yediveren Kitap.