BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI

Şaduman Halıcı

doi:10.1501/Tite_0000000422

BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI

Abstract

Jül Fresko, Leon Fresko, Jak Basat, Solomon Nassi ve Lütfi beyler İstanbul

Cumhuriyet SavcısıKenan Bey tarafından 5 Temmuz 1929 günü “irtişa/rüşvet” ve

“Cumhuriyetin şerefi ile oynamak” iddialarıyla tutuklandılar. Sanıkların ilk

sorgusunda tutuklama nedeni de gün yüzüne çıkmaya başladı. Buna göre 1.500.000

sermaye ile ve sermayenin yarısıHükümet, yarısıda Lütfi Bey ve ortaklarınca

karşılanmak üzere bir şirket (İbrahim Beyzade Lütfi ve ŞürekâsıKolektif Şirketi)

kurulmuştu. Bu şirket devletten barut ve patlayıcımaddeler tekelini almıştı. Ancak

şirket ortaklarıbarut ve patlayıcımadde tekelini, yönetim merkezi Paris’te bulunan

Fransız Oriental Industrial Monopolist Limitet Şirketi’ne satmıştı. Devir işlemi

gerçekleştikten sonra Lütfi Bey ve ortakları şirketlerini dağıtmış, Fransız şirketten

alınan paranın da ortaklar arasında üleştirilmesi kararlaştırılmıştı. İşte “Barut

İrtişası” adıile anılan rüşvet olayıbu gelişme üzerine ortaklar arasında çıkan

anlaşmazlık ile patlak verdi. Olaya pek çok maliye memurunun, bu arada dönemin

Maliye Bakanının da dıkarıştı.

Keywords

References

KAYNAKÇA
Arşiv
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Bakanlar Kurulu Kataloğu (030. 01)-55.335.1. E2. 28.08.1929.
Belgesel Kaynaklar
Düstur, III. Tertip, C. 6, Ankara: Başvekâlet Matbaası, 1934, s. 726.
Düstur, III. Tertip, c. 7, Ankara: Başvekâlet Matbaası, 1944, s. 558, 572, 584; 1394-1395.
Düstur, III. Tertip, c. 14, Ankara: Başvekâlet Matbaası, 1947, s. 695-697.
TBMM ZC, D. 3, C. 18, S. No: 124, s. 1-3.

TBMM ZC, D. 3, c. 19, S No: 185, s. 8.
TBMM ZC, D. 3, C. 19, s. 4-14; 15-17; 35-36.
TBMM ZC, D. 4, C. 11, Sıra No 26.
TBMM ZC, D. 4, C. 8, 2, s. 293, 299.
TBMM ZC, D. 4, C. 9, s. 94-117; 139-144, 147, 154, 371-372.
TBMM ZC; D. 4, C. 9, Sıra No: 226.
TBMM ZC, D. 4, C. 11, S. No: 26.
TBMM ZC, D. 4, C. 11, s. 31-32.
Gazeteler
Akşam, 8 Temmuz 1929, No: 3854, s. 1-2.
Akşam, 9 Temmuz 1929, No: 3856, s. 1.
Akşam, 10 Temmuz 1929, No: 3857, s. 1. 103
Akşam, 11 Temmuz 1929, No: 3858, s. 2.
Akşam, 6 Nisan 1930, No: 4126, s. 2.
Akşam, 29 Kanun-ısani 1931, No:, 4420, s. 2.
Akşam, 1 Şubat 1931, No: 4423, s. 3.
Akşam, 6 Şubat 1931, No: 4428, s. 2;
Akşam, 17 Şubat 1931, No: 4439, s. 3.
Akşam, 7 Nisan 1931, No: 4486, s. 1.
Akşam, 8 Nisan 1931, No: 4487, s. 2.
Akşam, 9 Nisan 1931, No: 4488, s. 2.
Akşam, 10 Nisan 1931, No: 4489, s. 1.
Akşam, 18 Nisan 1931, No: 4497, s. 1.
Akşam, 20 Nisan 1931, No: 4499, s. 2.
Akşam, 15 Mayıs 1931, No: 4521, s. 2.
Akşam, 16 Mayıs 1931, No: 4522, s. 2
Akşam, 24 Mayıs 1931, No: 4530, s. 2.
Akşam, 19 Haziran 1931, No: 4556, s. 1-2.
Akşam, 10 Haziran 1932, No: 4908 s. 1.
Akşam,12 Haziran 1932, No: 4910 s. 2.
Akşam, 14 Haziran 1932, No: 4912 s. 2.
Akşam, 17 Haziran 1932, No: 4915 s. 1.
Akşam, 26 Haziran 1932, No: 4565, s. 2.
Akşam, 28 Haziran 1932, No: 4926, s. 2.
Akşam, 11 Teşrin-i sâni 1932, No: 5061, s. 1.
Akşam, 14 Teşrin-i sâni 1932, No: 5064, s. 1.
Akşam, 25 Teşrin-i sâni 1932, No: 5075, s. 1.
Akşam, 28 Teşrin-i sâni 1932, No: 5078, s. 2.
Akşam, 1 Kanun-ıevvel 1932, No: 5081, s. 2.
Akşam, 5 Kanun-ıevvel 1932, No: 5085, s. 2.
Cumhuriyet, 7 Temmuz 1929, No: 1853, s. 1.
Cumhuriyet, 8 Temmuz 1929, No: 1854, s. 1-3.
Cumhuriyet, 9 Temmuz 1929, No: 1855, s. 3. Cumhuriyet, 11 Temmuz 1929, No: 1857, s. 3.
Cumhuriyet, 14 Temmuz 1929, No: 1860, s. 2.
Cumhuriyet, 15 Temmuz 1929, No: 1861, s. 2
Cumhuriyet, 28 Temmuz 1929, No: 1874, s. 2
Cumhuriyet, 1 Ağustos 1929, No: 1878, s. 3.
Cumhuriyet, 2 Ağustos 1929, No: 1879, s. 3.
Cumhuriyet, 3 Ağustos 1929, No: 1880, s. 1.
Cumhuriyet, 4 Ağustos 1929, No: 1881, s. 1.
Cumhuriyet, 22 Teşrin-i sâni 1929, No: 3005, s. 1-3.
Cumhuriyet, 3 Teşrin-i evvel 1929, No: 1942, s. 1
Hâkimiyet-i Milliye, 22 Teşrin-i sâni 1929, No: 3005, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 1 Kanun-ıevvel 1929, No: 3014, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 10 Temmuz 1929, No: 2871, s. 1. Hâkimiyet-i Milliye, 16 Temmuz 1929, No: 2878, s. 3;
Hâkimiyet-i Milliye, 19 Temmuz 1929, No: 2880, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 28 Temmuz 1929, No: 2889, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 6 Eylül 1929, No: 2987, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 4 Teşrin-i evvel 1929, No: 2987, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 21 Teşrin-i sâni 1929, No: 3004, s. 3.
Hâkimiyet-i Milliye, 22 Teşrin-i sâni 1929, No: 3005, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 1 Kanun-ıevvel 1929, No: 3014, s. 1.
Hâkimiyet-i Milliye, 28 Nisan 1930, No: 3159, s. 4.
Vakit, 19 Temmuz 1929, s. 2.
Kitaplar
Burgaç, Murat; Türkiye’de Umumi Müfettişliklerin KurulmasıTrakya Umumi Müfettişliği, Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2013.
Danışman, Zuhuri; Koçi Bey Risalesi, İstanbul, Milli Eğitim Basımevi, 1972.
Mumcu, Ahmet; OsmanlıDevleti’nde Rüşvet, İstanbul, İnkılap Kitabevi, 1985

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Şaduman Halıcı

Publication Date

March 28, 2015

Submission Date

January 10, 2019

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2015 Volume: 14 Number: 56

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000422

IZ

https://izlik.org/JA76WX73RJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Halıcı, Ş. (2015). BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI. Atatürk Yolu Dergisi, 14(56), 33-60. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000422

AMA

1.Halıcı Ş. BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI. JOAY. 2015;14(56):33-60. doi:10.1501/Tite_0000000422

Chicago

Halıcı, Şaduman. 2015. “BİR RÜŞVET DAVASI: ‘BARUT İRTİŞASI’ OLAYI”. Atatürk Yolu Dergisi 14 (56): 33-60. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000422.

EndNote

Halıcı Ş (March 1, 2015) BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI. Atatürk Yolu Dergisi 14 56 33–60.

IEEE

[1]Ş. Halıcı, “BİR RÜŞVET DAVASI: ‘BARUT İRTİŞASI’ OLAYI”, JOAY, vol. 14, no. 56, pp. 33–60, Mar. 2015, doi: 10.1501/Tite_0000000422.

ISNAD

Halıcı, Şaduman. “BİR RÜŞVET DAVASI: ‘BARUT İRTİŞASI’ OLAYI”. Atatürk Yolu Dergisi 14/56 (March 1, 2015): 33-60. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000422.

JAMA

1.Halıcı Ş. BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI. JOAY. 2015;14:33–60.

MLA

Halıcı, Şaduman. “BİR RÜŞVET DAVASI: ‘BARUT İRTİŞASI’ OLAYI”. Atatürk Yolu Dergisi, vol. 14, no. 56, Mar. 2015, pp. 33-60, doi:10.1501/Tite_0000000422.

Vancouver

1.Şaduman Halıcı. BİR RÜŞVET DAVASI: “BARUT İRTİŞASI” OLAYI. JOAY. 2015 Mar. 1;14(56):33-60. doi:10.1501/Tite_0000000422