-

Abstract

Legumes give good response to phosphorus fertilizer because they obtained required nitrogen via symbiotic way. On the other and, some problems such as increasing prices and environmental pollution related to chemical phosphorus fertilizer, increased interest in alternative and environmental friendly phosphorus resources. This study was carried out1. GirişHayvan besleme açısından ön plana çıkan baklagil yem bitkilerinin ekiliş alanı ve üretim miktarının artırılması bölgeye uygun tür ve çeşitlerin geliştirilmesi ve bunların yaygınlaştırılması için yeterince tohumun üretilmesi veya temini ülke ve bölge hayvancılığı açısından önem arz etmektedir. Baklagiller familyası içerisinde yer alan fiğ türleri içerisinde soğuğa dayanıklı olan Macar fiği yetiştiriciliği bölge şartlarına uyum problemi olmaması (Tahtacıoğlu et al 1996) ayrıca otunda ve tanesinde yüksek ham protein oranına sahip olması nedeniyle hayvan beslenmesinde oldukça önemli bir yem bitkisidir (Tan & Serin 2013).Baklagiller köklerindeki Rhizobium bakterileri sayesinde havanın azotunu bağladıklarından azotlu gübrelemeye çok ihtiyaç duymazken, özellikle fosforlu gübrelemeye iyi tepki verirler. Fosfor uygulamasına bağlı olarak artan kök gelişimi ile kökün topraktaki temas yüzeyi artmakta, böylece bitkilerin diğer besin maddelerinden yararlanma oranları artmaktadır (Marschner 1995). Fosforlu gübrelere iyi tepki veren Macar fiğinde yüksek verim için ihtiyaç duyduğu fosfor organik ya da inorganik yolla sağlanmalıdır. Ancak kimyasal gübrelerin bilinçsiz kullanımından ve çevreye zararlı etkilerinden dolayı daha az ve dikkatli kullanılmaları ya da bunlara alternatif olabilecek organik ürünlerin kullanımı giderek önem kazanmaktadır (Orson 1996). Tavuk gübresi fosfor, azot ve diğer besin elementleri bakımından zengin, toprakların fiziksel özelliklerini ve verimliliğini geliştiren önemli bir organik bir gübre kaynağıdır (Ano & Agwu 2005).Bitkiler genel olarak topraktaki toplam fosforun sadece %1’inden faydalanabilirler (Scheffer & Schachtschabel 1992). Toprakta serbest yaşayan ve ‘’bitki gelişimini teşvik eden rizobakteriler’’ BGTB adı verilen mikroorganizmalar enzim ve hormon sentezini değiştirerek, bitki besin elementi alımını artırarak bitki büyümesini teşvik etmektedir (Şahin et al 2004; Yolcu et al 2012). Bu nedenle bakteri aşılamasının kimyasal gübrelerle beraber kullanılabileceği ya da kimyasal gübre kullanımına bir alternatif olabileceği düşünülmektedir (Çakmakcı et al 1999). Uzunmehmetoğlu & Kendir (2006), Ankara koşullarında kışlık yetiştirilen koca fiğin (Vicia narbonensis L.) değişik hatları ile kışlık ve yazlık ekimin tane verimi ile bazı bitkisel özellikler üzerine olan etkilerini incelemişlerdir.Enerji fiyatlarındaki artışa bağlı olarak fosforlu gübre fiyatların sürekli artmasının yanında fosforlu gübrelerin kadmiyum içermesi nedeniyle çevreye zararlı olmaları, tarımda sürdürülebilirliği ön plana çıkarmıştır. Bu doğrultuda fosforlu gübreye alternatif arayışı hızlanmıştır. Bu çalışmanın amacı Macar fiğinde yüksek verim için uygun fosforlu gübre dozunun belirlenmesi ve fosfor çözücü bakterinin yalnız veya tavuk gübresi ile birlikte uygulanmasının kimyasal gübreye alternatif olup olamayacağı sorusuna cevap bulmak olmuştur.

Keywords

• Phosphorus solubilizing bacteria; Phosphorus fertilizer; Poultry manure; Vicia pannonica Roth; Seed yield; Yield parameters

Fosfor Çözücü Bakteri, Fosforlu Gübre ve Tavuk Gübresi Uygulamalarının Macar Fiğinde (Vicia Pannonica Roth) Tohum Verimi ve Verim Unsurları Üzerine Etkileri

Abstract

Baklagil yem bitkileri azot ihtiyaçlarını simbiyotik yolla karşılayabildiğinden fosforlu gübrelemeye iyi tepki verirler. Diğer yandan kimyasal gübrelerin fiyatının artması e çevre kirliliğine sebep olmasına bağlı olarak çevreye dost alternatif fosfor kaynaklarına ilgi artmıştır. Erzurum sulu şartlarında 2009-2010 yılları arasında yürütülen bu çalışmada tek doz fosfat çözücü bakteri (Bacillus megaterium M-3, 10-8 CFU ml-1), 2 farklı dozda (0.3 t ha-1) tavuk gübresi ve 3 farklı dozda (0, 50, 100 kg P2O5 ha-1) uygulanan fosforlu gübrenin Macar fiğinde tohum verimi ve verim unsurları üzerine etkileri ele alınmıştır. Bakla sayısı ortalama 13.58 adet; ana dal sayısı 2.01 adet; baklada tane sayısı 4.58 adet; 1000 tane ağırlığı 32.93 gr ve tohum verimi ise 1.59 t ha-1 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre Erzurum gibi yüksek rakımlı ve fosfor yönünden fakir veya orta topraklara sahip alanlarda suluda Macar fiğinde tohum üretmek için 100 kg ha-1 P2 O5 uygulamasına ilaveten fosfor çözücü bakteri ve 3 ton ha-1 tavuk gübresi uygulaması yüksek verim için uygun olacaktır.

Keywords

• Fosfor çözücü bakteri, Fosforlu gübre, Tavuk gübresi, Vicia pannonica Roth, Tohum verimi, Verim unsurları

References

1. Abid M, Ahmad F, Ahmad N & Ahmad I (2002). Effect of phosphorus on growth, yield and mineral composition of wheat in different textured saline sodic soils. Asian Journal of Plant Science 1(4): 472
2. Ano A O & Agwu J A (2005). Effect of animal manures on selected soil chemical properties (1). Nigerian Journal of Soil Science 15: 14-19
3. Bhat T A, Gupta M, Ganai M A, Ahanger R A & Bhat H A (2013). Yield, Soil Health and Nutrient Utilization of Field Pea (Pisum sativum L.) as Affected by Phosphorus and Bio-fertilizers under Subtropical Conditions of Jammu. International Journal of Modern Plant & Animal Sciences 1(1): 1-8
4. Connor D J, Loomis R S & Cassman K G (2011). Crop Ecology Productivity and Management in Agricultural Systems Second Edition, Cambridge, pp. 562
5. Çakmakçı R, Kantar F & Algur Ö F (1999). Sugar beet and barley yields in relation to Bacillus polymyxa and Bacillus megaterium var. phosphaticum inoculation. Journal Plant Nutritient Soil Science 162: 437- 442
6. Çakmakçı R, Dönmez F, Aydin A & Sahin F (2006). Growth promotion of plants by plant growthpromoting rhizobacteria under greenhouse and two different field soil conditions. Soil Biology & Biochemistry 38:1482-1487
7. Çetin S H & Öztürk Ö (2012). Soyada Farklı Fosfor Dozlarının Verim ve Verim Unsurları Üzerine Etkisi . Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 5(1): 157-161
8. El-Assiouty F M M & Abo-Sedera S A (2005). Effect of Bio and Chemical Fertilizers on seed Production and Quality of Spinach (Spinacia oleracea L.). International Journal of Agriculture & Biology 6: 947-952

9. Ekiz H (1983). Türkiye’de yetiştirilen bazı burçak (Vicia ervilia (L.) Willd.) çeşitlerinin önemli morfolojik biyolojik ve tarımsal karakterleri üzerinde araştırmalar. DoktoraTezi, AnkaraÜniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Basılmamış), Erzurum
10. Freitas J R, Banerjee M R & Germida J J (1997). Phosphate-solubilizing rhizobacteria enhance the growth and yield but not phosphorus uptake of canola (Brassica nopus L.). Biology and Fertility of Soils 24: 358-364
11. Gee G W & Hortage K H (1986). Methods of soil analysis. Part I. Physical and Minerological Methods, In: A L Page, R H Miller & D R Keeney (Eds), Second Edition, ASA SSSA Publisher, Agronomy. No:9 Madison, Wisconsin, USA
12. Javaid A & Mahmood N (2010). Growth, nodulation and yield response of soyaben to biofertilizers and organic manures. Pakistan Journal of Botany 42: 863-871
13. Kadıoğlu S (2011).Fosforlu Gübre ve Bakteri Uygulamalarının Farklı Yem Bezelyesi Çeşitlerinin Tarımsal ve Morfolojik Özelliklerine Etkileri. Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Basılmamış), Erzurum
14. Kumar K, Gupta S C, Baidoo S K, Chander Y & Rosen C J (1999). Antibiotic Uptake by Plants from Soil Fertilized with Animal Manure. Journal of Environmental Quality 34(6) : 2082-2085
15. Lanyasunya T P, Rong W H, Mukisira E A, Abdulrazak S A & Ayako W O (2006). Influence of manure and inorganic fertiliser on yield and quality of Vicia villosa intercropped with Sorghum almum in Ol-Joro-Orok, Kenya. Livestock Research for Rural Development 18(10)
16. Marschner H (1995). Mineral nutrition of higher plants. Academic Press: London, pp. 889
17. Maqsood M, Hassan M U, Iftikhar M & Mehmood M T (2001). Effect of different levels of phosphorus on agronomic traits of two mash bean genotypes. Pakistan Journal of Agricultural Sciences 38: 81–3
18. Mirshekari B, Hokmalipour S, Sharifi R S, Farahvash F & Gadim A E K (2012). Effect of seed biopriming with plant growth promoting rhizobacteria (BGTB) on yield and dry matter accumulation of spring barley (Hordeum vulgare L.) at various levels of nitrogen and phosphorus fertilizers. Journal of Food, Agriculture & Environment 10(3-4): 314-320
19. Mishra A, Prasad K & Rai G (2010). Effect of biofertilizer inoculations on growth and yield of dwarf field pea (Pisum sativum L.) in conjunction with different doses of chemical fertilizers. Agronomy Journal 9: 163-168
20. Nelson R E (1982). Carbonate and Gypsum. Methods of soil analysis. Part II. Chemical and microbiological properties, In: A L Page, R H Miller & D R Keeney (Eds.), 2 nd
21. Edition, ASA SSSA Publisher, Agronomy. No: 9 Madison, Wisconsin, USA, pp. 191-197 Nelson D W & Sommers L E (1982). Organic MatterMethods of soil analysis. Part II,. Chemical and microbiological properties, In: A L Page, R H Miller & D R Keeney (Eds.), 2 nd Edition, ASA SSSA Publisher, Agronomy, No: 9 Madison, Wisconsin, USA, pp. 574-579
22. Olsen S R & Sommers L E (1982). Phosphorus. Methods of soil analysis. Part II, Chemical and microbiological properties, In: A L Page, R H Miller & D R Keeney (Eds.), 2 nd
23. Edition, ASA SSSA Publisher, Agronomy, No: 9 Madison, Wisconsin, USA, pp. 403-427 Rodriguez H & Fraga R (1999). Phosphate solubilizing bacteria and their role in plant growth promotion. Biotechnology Advances 17: 319–339
24. Sahin F, Çakmakçı R & Kantar F (2004). Sugar beet and barley yields in relation to inoculation with N 2 -fixing and phosphate solubi lizing bacteria. Plant Soil 265: 123-129
25. SAS Intstitute Inc. (2002). SAS/STAT software, version SAS Institute, Inc., Cary, NC, USA
26. Sümerli M, Gül İ & Yılmaz Y (2002). Diyarbakır ekolojik şartlarında Yem bezelyesi hatlarının verim ve verim öğelerinin belirlenmesi. Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Gelişme Raporları(Yayınlanmamış). Diyarbakır
27. Şehirali S (1997). Tohumluk ve Teknolojisi. Trakya Üniversitesi Tekirdağ Ziraat Fakültesi Matbaası, İstanbul
28. Tahtacıoğlu L, Avcı M, Mermer A, Şeker H & Aygün C (1996). Bazı Kışlık Fiğ Çeşitlerinin Erzurum Ekolojik Koşullarına Adaptasyonu. Türkiye 3. Çayır-Mera ve Yem Bitkileri Kongresi, 17-19 Haziran 1996, Erzurum, s.661-667
29. Tan M & Serin Y (2013). Baklagil Yem Bitkileri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Yayınları:190, Ders Kitabı: 177, Erzurum
30. Taş N (1996). Erzurum Ekolojik Şartlarında Fosforla Gübrelemenin Bazı Fiğ Türlerinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkileri Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Basılmamış), Erzurum
31. Pal S S (1998). Interaction of an acid tolerant strain of phosphate solubilizing bacteria with a few acid tolerant crops. Plant Soil 198: 169-177
32. Srivastava T K & Ahalawat I P S (1995). Response of pea (Pisum sativum) to phosphorus, molybdenum and bio-fertilizers. Indian Journal of Agronomy 40(4): 630-635
33. Subrahmaniyan K, Arulmozhi N & Kalaiselvan P (1999). Effect of irrigation layout, irrigation and fertilizer levels on the yield of rainfed groundnut (Arachis hypogaea L.). Crop Research 18: 19-21
34. Uzunmehmetoğlu B & Kendir H (2006). Yazlık ve Kışlık Ekimin Koca Fiğ (Vicia narbonensis L.) Hatlarında Tane Verimine Etkileri (Türkçe). Tarım Bilimleri Dergisi-Journal of Agricultural Sciences 12(3): 294300
35. Verma O P, Sangeeta P, Rathi M S & Paul S (2000). Synergistic effect of co-inoculation of Azotobacter chrooccum and Rhizbium on pea (Pisum sativum). Annals of Agrıcultural Research 21: 418-20
36. Yıldırım O (1996). Bahçe Bitkileri Sulama Tekniği. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları: 1438, Ders Kitabı: 420, Ankara
37. Yıldız N & Bircan H (1991). Araştırma ve Deneme Metotları Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları: 266, Yayın No: 305, Erzurum
38. Yıldız N (2008). Bitki Beslemenin Esasları ve Bitkilerde Beslenme Bozukluğu Belirtileri. Eser Ofset Matbaacılık, 304, Erzurum
39. Yolcu H, Güneş A, Güllap M K & Çakmakçı R (2012). Effects of Plant Growth-Promotıng Rhızobacterıa On Some Morphologic Characteristics, Yield And Quality Contents Of Hungarian Vetch. Turkish Journal of Field Crops 17(2): 208-214
40. Whitehead D C (2000). Nutrient elements in grassland. Soil-plant-animal relationships. Wallingford, UK: CABI Publishing