Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi

Volume: 20 Number: 3 August 14, 2014
EN TR

Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi

Abstract

Toprak tuzluluğu bitki verim ve kalitesini olumsuz yönde etkileyen en önemli abiyotik stres faktörlerinden birisidir. Silisyum (Si) bitkilerde stres faktörlerini azaltan bir element olarak bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, tuz x Si interaksiyonunun çeltik dane verimine, tuzlulaşmanın toprakların yarayışlı Si kapsamına ve tuz stresinin önlenmesinde Si’un etkilerini incelemektir. Bu amaçla Samsun yöresi çeltik topraklarından 5 adet toprak örneği alınmıştır. Topraklarda farklı tuz düzeyi oluşturmak için 9:5:5:1 oranında Na2SO4:NaCl:CaCl2:MgSO4 tuz karışımından 1, 2, 3, 4 ve 5 no’lu topraklara EC değeri sırasıyla, 10.27, 3.55, 10.98, 5.75 ve 7.22 dS m-1’ye ulaşacak şekilde uygulanmıştır. Topraklarda faktöriyel deneme desenine göre (2 x 5) 3 tekerrürlü sera denemesi kurularak çeltik bitkisi yetiştirilmiştir. Her tuz seviyesinde (tuzsuz ve tuzlu) topraklara 0, 50, 100, 200 ve 400 mg Si kg-1 silisik asit (H4SiO4) verilmiştir. Ayrıca bütün topraklara toprak analizine göre yarayışlı NPK seviyeleri eşitlenecek şekilde gübreleme yapılmıştır. Silisyum gübrelemesiyle çeltik dane veriminde sağlanan ortalama artışın EC’si 3.55 dS m-1 olan toprakta % 55.5 ile EC’si 10.98 dS m-1 olan toprakta ise % 2.31 arasında olduğu tespit edilmiştir. Tuz x Si interaksiyonu 4 toprakta önemli olduğu ve optimum Si dozunun toprakların tuz seviyelerine göre değiştiği belirlenmiştir. Toprakların EC seviyeleri arttıkça yarayışlı Si kapsamında ve Si gübrelemesinin çeltik dane veriminde sağladığı artışlarda azalma görülmüştür. Silisyum çeltik danesinin Na içeriğini genellikle azaltırken; K içeriğini artırmış; Ca, Mg ve P içeriğinde ise belirgin bir eğilim gözlenmemiştir. Çeltiğin dane verimi ile Na içeriği arasında çok önemli negatif ilişki (R = - 0.664) elde edilirken, silisyumlu gübreleme danenin K/Na, Ca/Na, Mg/Na ve P/Na oranlarını genellikle artırmıştır. Sonuç olarak, tuzlu topraklarda yetiştirilen çeltik bitkisine uygulanacak optimum Si dozunun 200 mg kg-1 olduğu ve çeltik yetiştiriciliğinde silisyumlu gübrelemenin toprakta tuzluluk ve alkaliliğin zararlarını azaltan pratik bir uygulama olabileceği kanaatine varılmıştır.

Keywords

References

  1. Abdullah Z, Khan M A & Flowers T Z (2001). Causes of sterility in seed set of rice under salinity stress. Journal of Agronomy and Crop Science 167 (1): 25-32
  2. Abou-Baker N H, Abd-Eladl M & Mohsen M A (2011). Use of silicate and different cultivation practices in alleviating salt stress effect on bean plants. Australian Journal of Basic and Applied Sciences 5(9): 769-781
  3. Acar O (1999). Kurağa dayanıklı bazı arpa (Hordeum ssp.) çeşitlerinde süperoksit dismutaz (SOD) aktivitelerinin araştırılması. Doktora tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Basılmamış), İzmir
  4. Aktaş M (1994). Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Ders Kitabı:1361, Ankara
  5. Alexieva V, Ivanov S, Sergiev I & Karanov E (2003). Interaction between stresses. Bulgarian Journal of Plant Physiology, Special Issue, pp. 1-17
  6. Ali A, Basra S M A, Hussain S, Iqbal J, Alias M A, Bukhsh H A & Sarwar M (2012). Salt stress alleviation in field crops through nutritional supplementation of silicon. Pakistan Journal of Nutrition 11(8): 637-655
  7. Alparslan M, Güneş A & Taban S (1998). Tuz stresinde çeltik ve buğday çeşitlerinin kalsiyum, fosfor, demir, bakır, çinko ve mangan kapsamlarında değişmeler. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 22: 227-233
  8. Apse M P & Blumwald E (2002). Engineering salt tolerance in plants. Current Opinion in Biotechnology 13: 146-150

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Publication Date

August 14, 2014

Submission Date

July 18, 2013

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2014 Volume: 20 Number: 3

APA
Horuz, A., & Korkmaz, A. (2014). Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi. Journal of Agricultural Sciences, 20(3), 215-229. https://doi.org/10.15832/tbd.98757
AMA
1.Horuz A, Korkmaz A. Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi. J Agr Sci-Tarim Bili. 2014;20(3):215-229. doi:10.15832/tbd.98757
Chicago
Horuz, Ayhan, and Ahmet Korkmaz. 2014. “Çeltikte (Oryza Sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi”. Journal of Agricultural Sciences 20 (3): 215-29. https://doi.org/10.15832/tbd.98757.
EndNote
Horuz A, Korkmaz A (August 1, 2014) Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi. Journal of Agricultural Sciences 20 3 215–229.
IEEE
[1]A. Horuz and A. Korkmaz, “Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi”, J Agr Sci-Tarim Bili, vol. 20, no. 3, pp. 215–229, Aug. 2014, doi: 10.15832/tbd.98757.
ISNAD
Horuz, Ayhan - Korkmaz, Ahmet. “Çeltikte (Oryza Sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi”. Journal of Agricultural Sciences 20/3 (August 1, 2014): 215-229. https://doi.org/10.15832/tbd.98757.
JAMA
1.Horuz A, Korkmaz A. Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi. J Agr Sci-Tarim Bili. 2014;20:215–229.
MLA
Horuz, Ayhan, and Ahmet Korkmaz. “Çeltikte (Oryza Sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi”. Journal of Agricultural Sciences, vol. 20, no. 3, Aug. 2014, pp. 215-29, doi:10.15832/tbd.98757.
Vancouver
1.Ayhan Horuz, Ahmet Korkmaz. Çeltikte (Oryza sativa L.) Tuz Stresinin Azaltılmasında Silisyumlu Gübrelemenin Etkisi. J Agr Sci-Tarim Bili. 2014 Aug. 1;20(3):215-29. doi:10.15832/tbd.98757

Cited By

Journal of Agricultural Sciences is published as open access journal. All articles are published under the terms of the Creative Commons Attribution License (CC BY).