2018 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programı ile Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde Adalet Değeri

Modern living conditions have led to shifts in some individuals’ orientation toward religious and moral values. This trend has encouraged a pleasure-centered lifestyle, resulting in social issues such as injustice, violence, addiction, bullying, and moral degradation. Drawing attention to these problems, UNESCO supported the “Living Values Education Program,” developed in 1995 with the contribution of Brahma Kumaris and an international group of educators. The program aims to strengthen children’s character development and instill socially beneficial values. It is implemented through cooperation between families and schools, enabling core values as well as nationally significant concepts to be integrated into educational activities. The central problem of this study concerns how changes in religious and moral orientations, driven by modernisation, manifest as social issues and how the education system responds through specific values. The effects of global value erosion have also been observed in Türkiye; curriculum reforms in 2005 and 2006 positioned values education as a fundamental component of the system, and the 2010/53 circular mandated its systematic implementation from preschool to high school was mandated The study aims to compare the 2018 revised Religious Culture and Moral Knowledge (DKAB) curriculum with the “Türkiye Century Education Model” (TYMM) to determine how the concept of “justice” is addressed within these programs. The TYMM identifies respect, responsibility, and justice as its core values; therefore, selecting “justice” carries particular significance. By examining how the 2018 DKAB curriculum and the TYMM approach the value of justice, this study offers an original contribution to the literature. Document collection of the curricular texts and content analysis and content analysis reveal that both programs address justice comprehensively and systematically, and that the related learning outcomes meaningfully support the development of students’ sense of justice.

Modern yaşam koşullarının etkisiyle bazı bireylerin dinî ve manevi değerlere yönelimlerinde farklılaşmalar tespit edilmiş; bu süreç, haz odaklı yaşam pratiklerinin yaygınlaşmasıyla adaletsizlik, şiddet, bağımlılık, akran zorbalığı ve cinsel yozlaşma gibi çeşitli toplumsal sorunların ortaya çıkmasıyla ilişkilendirilmiştir. Bu sorunlara dikkat çeken UNESCO, 1995 yılındaki etkinlikler çerçevesinde Brahma Kumaris ve uluslararası bir eğitmen grubunun katkısıyla geliştirilen ‘Yaşayan Değerler Eğitim Programı’nı desteklemiştir. Program, çocukların karakter gelişimini destekleyerek topluma yararlı değerler kazandırmayı amaçlamakta ve ulusal düzeyde önem taşıyan değerlerin eğitim etkinliklerine yansıtılmasına imkân tanımaktadır. Küresel ölçekteki değer erozyonunun etkileri Türkiye’de de hissedilmiş; 2005 ve 2006’daki müfredat değişiklikleriyle değerler eğitimi sistemin temel bileşenlerinden biri hâline getirilmiştir. 2010/53 sayılı genelgeyle bu eğitim okul öncesinden liseye kadar sistematik biçimde uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, 2018 yılında güncellenen Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi öğretim programı ile “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” programını karşılaştırmalı olarak inceleyerek, bu programlarda “Adalet” kavramına ne düzeyde yer verildiğini anlamaya çalışmaktır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, saygı, sorumluluk ve Adaleti çatı değerler olarak belirlemektedir. Bu nedenle araştırmada ‘Adalet’ değerinin seçimi, modelde çatı değerlerden biri olması açısından önemlidir. Bu çalışma, DKAB’ın 2018 Öğretim Programı ile Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki DKAB yaklaşımını ‘Adalet’ değeri ekseninde karşılaştırarak literatüre özgün katkı sunmaktadır. Nitel araştırma kapsamında yapılan doküman incelemesi ve içerik analizi, her iki yaklaşımın da ‘adâlet’ değerini kapsamlı ve sistematik biçimde ele aldığını ortaya koymuştur. Bulgular, ilgili kazanımların öğrencilerde adâlet bilincinin gelişimine anlamlı katkı sağlayacak nitelikte olduğunu göstermektedir.