Research Article

ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ

Volume: 19 Number: 2 December 17, 2025
EN TR

ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ

Abstract

Temelde Sümer, Akad, Asur ve Babil halklarının dinî inanç ve uygulamalarına dayanan Mezopotamya Dini, dönemin toplumsal hayatının her alanında kendini göstermektedir. Özellikle dönemin isim verme geleneğinde bu etki, teoforik (tanrı adını içeren) isimler biçiminde ortaya çıkmaktadır. Çocuklarına genellikle teoforik isimler veren bu uygarlığın insanları, bu şekilde tanrılara yönelik inançlarını ve onlardan beklentilerini ifade etmiştir. Bu uygarlığın dinî inançlarına açılan bir pencere niteliği sergileyen teoforik isimler, aynı zamanda birey ile tanrı ilişkisi ve bağı konusunda önemli bilgiler içermektedir. Çivi yazılı metinlerde geçen teoforik şahıs isimleri, panteizm ve vahdet-i vücut inancının izlerini taşımaktadır. Bununla birlikte bazı şahıs isimleri, tanrının varlığının sorgulandığını belli bir oranda göstermektedir. Batı Dünyasında çok sayıda ve kapsamlı araştırmaların ve yayınların yapıldığı Mezopotamya’nın şahıs isimleri ve teoforik kişi adları konusunda ülkemizde neredeyse hiçbir çalışma bulunmamaktadır. Bundan dolayı bu çalışma, söz konusu alanda büyük bir eksikliği gidermeyi ve bu alana yönelik ilgileri çekerek kapsamlı araştırmaların yapılmasına ön ayak olmayı hedeflemektedir. Bu çalışmada deskriptif ve tarihi karşılaştırma yöntemi tercih edilmektedir. Bu dinamik ve işlevsel yöntemlerin, konuya zenginlik ve derinlik katacağı düşünülmektedir. Bununla birlikte onomastik ve filolojik yöntemler göz ardı edilmemektedir. Eskiçağ Tarihi merkezli multidisipliner yaklaşım, bu çalışmanın ortaya çıkmasında ve şekillenmesinde etkili olmuştur.

Keywords

References

  1. Al-Jallad, Ahmad. “Arabian Names”. Personal Names in Cuneiform Texts From Babylonia (c.750-100 BCE). ed. Caroline Waerzeggers-Melanie M. Groß. Cambridge-New York: Cambridge University Press, 2024.
  2. Baker, Heather D. “Approaches to Akkadian name-giving in first millennium BC Mesopotamia”. Mining the Archives. Festschrift for Christopher Walker on the Occasion of his 60th Birthday. ed. C. Wunsch, Babylonische Archive 1 /1-24. Dresden: ISLET Publishing, 2002.
  3. Baker, Heather D. “Assyrian Names”. Personal Names in Cuneiform Texts From Babylonia (c.750-100 BCE). ed. Caroline Waerzeggers-Melanie M. Groß. Cambridge-New York: Cambridge University Press, 2024.
  4. Beaulieu, Paul-Alain. “Mesopotamia”, Religions of the Ancient World: A Guide. ed. Sarah Iles Johnston. Cambridge, Massachusetts-London: The Belknap Press of Harvard University Press, 2004.
  5. Bertman, Stephen. Handbook to Life in Ancient Mesopotamia. New York: Facts On File Publishing, 2003.
  6. Black, Jeremy vd. (ed.). A Concise Dictionary of Akkadian. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag Publishing, 2000.
  7. Black, Jeremy vd. The Literature of Ancient Sumer. Oxford vd.: Oxford University Press, 2004.
  8. Bonnet, Corinne. “Introduction: What Does a Divine Name Do?”. What’s in a Divine Name?. ed. Alaya Palamidis- Corinne Bonnet. Boston-Berlin: De Gruyter Publishing, 2024.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ancient History (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 17, 2025

Submission Date

September 2, 2025

Acceptance Date

October 31, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 19 Number: 2

APA
Güler, M. E. (2025). ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, 19(2), 411-439. https://doi.org/10.46931/aran.1776959
AMA
1.Güler ME. ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri. 2025;19(2):411-439. doi:10.46931/aran.1776959
Chicago
Güler, Mehmet Emin. 2025. “ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 19 (2): 411-39. https://doi.org/10.46931/aran.1776959.
EndNote
Güler ME (December 1, 2025) ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 19 2 411–439.
IEEE
[1]M. E. Güler, “ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ”, Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, vol. 19, no. 2, pp. 411–439, Dec. 2025, doi: 10.46931/aran.1776959.
ISNAD
Güler, Mehmet Emin. “ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri 19/2 (December 1, 2025): 411-439. https://doi.org/10.46931/aran.1776959.
JAMA
1.Güler ME. ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri. 2025;19:411–439.
MLA
Güler, Mehmet Emin. “ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, vol. 19, no. 2, Dec. 2025, pp. 411-39, doi:10.46931/aran.1776959.
Vancouver
1.Mehmet Emin Güler. ANTİK MEZOPOTAMYA’DA TANRI İNANCINI YANSITAN TEOFORİK İSİMLER VE İSİM GELENEĞİ. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri. 2025 Dec. 1;19(2):411-39. doi:10.46931/aran.1776959