Bursa Hünkâr Mansion/Atatürk Mansion with Wall Paintings

Year 2025, Issue: 27, 23 - 38, 20.12.2025

Pelin Şahin Tekinalp

https://doi.org/10.32704/akmbaris.2025.209

Abstract

The subject of this article is the wall paintings of the Hünkâr Köşkü, which was built during the reign of Sultan Abdülmecid, as one of the reflections of the city of Bursa in the 19th century when the Ottoman modernization was at its most intense. The mansion was built as a hunting lodge in 1844 by Mehmet Salih, the Governor of Bursa, upon the news that Sultan Abdülmecid (1823-1861) would visit Bursa. Sultan Abdülmecid embarked on his journey, which led him to be known as “to travel homeland”, to see and witness the needs of the people on the spot and to listen to their complaints, if any. In this context, on June 25, 1844, he stayed in the Hunting Pavilion built for him by Mehmet Salih, the Governor of Bursa, during his trip to Izmit, Mudanya, Bursa, Gallipoli, Çanakkale and the Islands. It is known that the Sultan stayed in the mansion for only five days. Sultan Abdülaziz in 1863 and Mehmet Reşat V in 1909 also stayed here. The statesmen who used the Hünkâr Mansion were not limited to the sultans; Mustafa Kemal Atatürk also preferred to stay in the pavilion during his visits to Bursa. Looking at the decoration repertoire of the mansion, it is understood that every room and hall was decorated with wall paintings. The themes chosen point to the reign of Sultan Abdülaziz rather than the reign of Abdülmecid. In addition to landscapes by the sea or water of unknown origin, depictions of still life with fruits, flowers and goblets, animals in their natural habitat attract attention. The city of Bursa, which stands out with the important buildings of the Ottoman history as well as the main factories and schools of the 19th century modernization period, draws attention as an old capital city that the late sultans visited in passing but did not completely abandon the former capital. It is obvious that it follows the style of the capital in terms of architectural style or pictorial style and themes.

Keywords

Bursa , Hünkâr Mansion , Wall Paintings , Sultan Abdülmecid

Ethical Statement

The study does not require ethics committee approval, and the data used were obtained through a literature review / published sources. It is declared that scientific and ethical principles were followed during the preparation of the study and that all referenced works are listed in the bibliography.

Duvar Resimleriyle Bursa Hünkâr Köşkü/Atatürk Köşkü

Abstract

Makalenin konusu Bursa şehrinin modernleşmesinin en yoğun yaşandığı 19. yüzyıldaki yansımalarından biri olarak Sultan Abdülmecid döneminde inşa edilen Hünkâr Köşkü’nün duvar resimleridir. Köşk, 1844 yılında Sultan Abdülmecid’in (1823-1861) Bursa’yı ziyaret edeceği haberi üzerine Bursa Valisi Mehmet Salih tarafından, Av Köşkü olarak yaptırılmıştır. Sultan Abdülmecid, “yurt gezisine ilk çıkan sultan” olarak anılmasına neden olan yolculuğuna, halkın gereksinimlerini yerinde görüp, tanık olmak, varsa şikâyetlerini dinlemek üzere çıkmıştır. Bu bağlamda 25 Haziran 1844’te İzmit, Mudanya, Bursa, Gelibolu, Çanakkale ve Adalar’a uzanan gezide kendisi için kısa sürede Bursa Valisi Mehmet Salih tarafından inşa ettirilen Av Köşkünde kalmıştır. Sultanın köşkte sadece beş gün kaldığı bilinmektedir. Ardından 1863’de Sultan Abdülaziz, 1909 yılında ise V. Mehmet Reşat da burada konaklamıştır. Hünkâr Köşkünü kullanan devlet adamları sultanlarla da sınırlı kalmayıp son olarak Mustafa Kemal Atatürk de Bursa ziyaretlerinde köşkte kalmayı tercih etmiştir. Köşkün bezeme repertuarına bakıldığında her oda ve salonlarının duvar resmi ile bezendiği anlaşılmaktadır. Seçilen temalar Abdülmecid döneminden çok Sultan Abdülaziz dönemini işaret etmektedir. Neresi olduğu bilinmeyen, deniz ya da su kenarı manzaralar, meyveli, çiçekli ve kadehli ölü doğa betimlemelerinin yanı sıra doğal ortamındaki hayvanlar dikkati çekmektedir. Osmanlı tarihinin önemli yapılarının yanında 19. Yüzyıl modernleşme döneminin başlıca fabrikaları, okullarıyla öne çıkan Bursa kenti geç dönem padişahlarının geçerken uğradığı ama saltanatın tümüyle terk etmediği bir eski başkent olarak
dikkati çekmektedir. Mimari üslup ya da resimsel üslup ve temalar olarak başkent üslubunu izlediği aşikârdır.

Keywords

Bursa , Hünkâr Köşkü , Duvar Resmi , Sultan Abdülmecid

Ethical Statement

Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatür taraması/yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

References

• Altı, A. (2020). Osmanlı Devleti’nde yırtıcı ve yabani hayvanlar için ihdas edilmiş bir kurum: Arslanhane. Kare, no. 10, 120-139. https://doi.org/10.38060/kare.835253
• Dündar, M. (2011) Beylerbeyi Sarayı’ndaki gemili tavan resimleri. Kültürel bellek ve estetik yansımalar/Cultural memory and aesthetıc reflectıons, Ankara Üniversitesi Bası- mevi, s. 149-160.
• Gombrich, E. H. (1994). Sanatın öyküsü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Günergün, F. (2006). Türkiye’de hayvanat bahçeleri tarihine giriş”, I. Ulusal Veteriner Hekimliği Tarihi ve Mesleki Etik Sempozyumu Bildirileri (A. Özen, Ed.) Prof. Dr. Ferruh Dinçer’in 70. yaşı anısına. Elâzığ 185-218.
• Kepecioğlu, K. (2010). Millet Köşkü. Bursa Kütüğü, Cilt:3, 196-197.
• Korkmaz, Ş. (2009), Sultan Abdülmecid’in ilk memleket gezisi (26 Mayıs 12 Haziran1844), OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Dergisi, 25, 83-98.
• Renda, G. (1977). Batılılaşma döneminde Türk resim sanatı (1700-1850). Ankara: Hacettepe Üniversitesi yayınları.
• Schneider, E.C.A (1844). Letters from Brousa Asie Minor, Letters VII, 1844, Chambersburg Şahin Tekinalp, A. P. (2001). Osmanlı’nın son sarayı Yıldız’ın duvar resimleri, EJOS, IV, No.40, s.8 Proceedings of the 1 lth lntemational Congress of Tukish Art, Utrecht-Net- herlands, 23-28.
• Şahin Tekinalp, A. P. (2002). Batılılaşma dönemi duvar resmi, Türkler Ansiklopedisi, 15, 440-448.
• Tezler....
• Bilmiş, Hüseyin Gürsel, (2023). “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Bursa’da mimarlık ortamı” Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Anabi- lim Dalı, Doktora Tezi.
• Kütükoğlu Belma, (2008). “19.yüzyıldan günümüze Türk resminde natürmort ve nesne”, Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
• Tanyol, Tülay, (2001). “İzmit`teki sivil mimari yapıların duvar ve tavan resimleri”, Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.