Research Article
PDF EndNote BibTex RIS Cite

20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER

Year 2019, Issue 14, 52 - 64, 25.06.2019
https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.122

Abstract

Bu makale, Ankara Vakıf Eserleri Müzesi Koleksiyonu’nda yer alan, 20. yüzyıla ait bir grup Gördes halısının motif ve kompozisyon özelliklerini tanıtmayı ve klasik şemanın dışında bir tasarıma sahip bu örneklerde görülen değişimin nedenlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden gerekli izinler alındıktan sonra Ankara Vakıf Eserleri Müzesi’nde arşiv taraması yöntemiyle yürütülmüştür. Arşivde yapılan araştırmalar neticesinde, sütunlu ya da marpuçlu olarak bilinen Gördes halılarından geliştiğini düşündüğümüz 20. yüzyıla ait yedi adet halı tespit edilmiştir. Araştırma konumuzu oluşturan bu halıların envanter numaraları verilmiş, motif ve kompozisyon özellikleri etraflıca tanıtılmıştır. Sütunlu (Marpuçlu) Gördes halılarının mihrap zemininde birer motif olarak yer alan sütunlar, bu örneklerde halı zemininde yer alan ve mihrap kemerini taşıyan sütunlar olarak tasvir edilmiştir. Bunun yanı sıra farklı formda tasarlanmış mihrap kemerleri, mihrap zeminini süsleyen stilize çiçek ve yaprak motiflerden oluşmuş iri çiçek demetleri, mihrabın altında yer alan bahçe kompozisyonu, mihrap köşeliklerinde tasvir edilen yaprak motiflerinin üslup bütünlüğü ve yeni motiflere yer verilen bordürleri ile bu örnekler farklı bir beğeninin ürünüdür. Bir yanda Anadolu halısının sanatsal kimliğinden sıyrılıp ticari bir meta olarak görülmeye başlanması diğer yanda kaybettiği değeri kazandırmak adına yeni tarz halı üretiminin devlet tarafından teşviki bu halıların motif ve kompozisyon özelliklerinin şekillenmesinde etkili olmuştur. 

References

  • Aslanapa, Oktay (2005). Türk Halı Sanatının Bin Yılı, İstanbul: İnkılap Kitabevi.
  • Bilgin, F. Ülkü (1983). “Eski Gördes Seccadeleri”, Manisa Turizm Derneği, S. 4, s. 66-79.
  • Butterweck, Georg-Orasch, Dieter (1986), Handbook of Anatolian Carpets, Wien: Im Eigenverlag.
  • Caner, Şenay (1996). “Kula, Demirci ve Gördes Halılarında Form ve Anlam Sorunu”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Edirne.
  • Deniz, Bekir (1986). “Gördes Halıları”, Bilim Birlik Başarı, S. 45, s. 13-19.
  • Deniz, Bekir (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygıları, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  • Gökmen, Ertan (2014). Osmanlı Dönemi Gördes Halıcılığı, Manisa: Celal Bayar Üniversitesi Yayınları.
  • Günay, H. Mehmet (2012). “Vakıf”, TDV İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları.
  • Formenton, Fabio. (1972). Oriental Rugs and Carpet, London: The Hamlyn Publishing Group Limited.
  • Hawley, A. Walter (1970). Oriental Rugs Antique and Modern, New York: Dover Publications.
  • Hopf, Albrecht (1962). Oriental Carpets and Rugs, London: Thames and Hudson.
  • Kervan, Gülseren-Önel, Lütfi (2012). Konya Müzesi Halı Kataloğu I, Konya: Bahçıvanlar Basım Sanayi A.Ş.
  • Öztürk, İsmail-Aydın, Öznur (1994). “Türk Halıcılığının Tarihsel Gelişimi ve Gördes Halıları”, Türkiyemiz, C. 24, S. 72, s. 1994, s. 22-36.
  • Ürer, Harun (2013). Haneden Ticarethaneye Batı Anadolu Halıcılığı (1836-1935), İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi.

Year 2019, Issue 14, 52 - 64, 25.06.2019
https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.122

Abstract

References

  • Aslanapa, Oktay (2005). Türk Halı Sanatının Bin Yılı, İstanbul: İnkılap Kitabevi.
  • Bilgin, F. Ülkü (1983). “Eski Gördes Seccadeleri”, Manisa Turizm Derneği, S. 4, s. 66-79.
  • Butterweck, Georg-Orasch, Dieter (1986), Handbook of Anatolian Carpets, Wien: Im Eigenverlag.
  • Caner, Şenay (1996). “Kula, Demirci ve Gördes Halılarında Form ve Anlam Sorunu”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Edirne.
  • Deniz, Bekir (1986). “Gördes Halıları”, Bilim Birlik Başarı, S. 45, s. 13-19.
  • Deniz, Bekir (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygıları, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  • Gökmen, Ertan (2014). Osmanlı Dönemi Gördes Halıcılığı, Manisa: Celal Bayar Üniversitesi Yayınları.
  • Günay, H. Mehmet (2012). “Vakıf”, TDV İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları.
  • Formenton, Fabio. (1972). Oriental Rugs and Carpet, London: The Hamlyn Publishing Group Limited.
  • Hawley, A. Walter (1970). Oriental Rugs Antique and Modern, New York: Dover Publications.
  • Hopf, Albrecht (1962). Oriental Carpets and Rugs, London: Thames and Hudson.
  • Kervan, Gülseren-Önel, Lütfi (2012). Konya Müzesi Halı Kataloğu I, Konya: Bahçıvanlar Basım Sanayi A.Ş.
  • Öztürk, İsmail-Aydın, Öznur (1994). “Türk Halıcılığının Tarihsel Gelişimi ve Gördes Halıları”, Türkiyemiz, C. 24, S. 72, s. 1994, s. 22-36.
  • Ürer, Harun (2013). Haneden Ticarethaneye Batı Anadolu Halıcılığı (1836-1935), İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Art
Journal Section Makaleler
Authors

Çiğdem KARAÇAY> (Primary Author)
Hitit Üniversitesi / Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi
0000-0002-0218-4785
Türkiye

Publication Date June 25, 2019
Published in Issue Year 2019, Volume , Issue 14

Cite

Bibtex @research article { aris581911, journal = {Arış Dergisi}, issn = {1301-255X}, eissn = {2687-4016}, address = {Ziyabey Caddesi, No:19 06520 Balgat-Ankara, TÜRKİYE}, publisher = {Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı}, year = {2019}, number = {14}, pages = {52 - 64}, doi = {10.34242/akmbaris.2019.122}, title = {20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER}, key = {cite}, author = {Karaçay, Çiğdem} }
APA Karaçay, Ç. (2019). 20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER . Arış Dergisi , (14) , 52-64 . DOI: 10.34242/akmbaris.2019.122
MLA Karaçay, Ç. "20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER" . Arış Dergisi (2019 ): 52-64 <https://dergipark.org.tr/en/pub/aris/issue/46302/581911>
Chicago Karaçay, Ç. "20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER". Arış Dergisi (2019 ): 52-64
RIS TY - JOUR T1 - 20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER AU - ÇiğdemKaraçay Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.34242/akmbaris.2019.122 DO - 10.34242/akmbaris.2019.122 T2 - Arış Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 52 EP - 64 VL - IS - 14 SN - 1301-255X-2687-4016 M3 - doi: 10.34242/akmbaris.2019.122 UR - https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.122 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Arış Dergisi 20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER %A Çiğdem Karaçay %T 20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER %D 2019 %J Arış Dergisi %P 1301-255X-2687-4016 %V %N 14 %R doi: 10.34242/akmbaris.2019.122 %U 10.34242/akmbaris.2019.122
ISNAD Karaçay, Çiğdem . "20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER". Arış Dergisi / 14 (June 2019): 52-64 . https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.122
AMA Karaçay Ç. 20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER. Arış. 2019; (14): 52-64.
Vancouver Karaçay Ç. 20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER. Arış Dergisi. 2019; (14): 52-64.
IEEE Ç. Karaçay , "20. YÜZYILA AİT BİR GRUP GÖRDES HALISININ MOTİF ÖZELLİKLERİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER", Arış Dergisi, no. 14, pp. 52-64, Jun. 2019, doi:10.34242/akmbaris.2019.122