ERGONOMIC EVALUATION OF URBAN FURNITURE IN LANDSCAPE DESIGNS OF ARCHAEOLOGICAL SITES: İZMIR EXAMPLE

Year 2025, Volume: 7 Issue: 2, 303 - 322, 01.01.2026

Necmettin Gür , Alper Sağlık

Abstract

Archaeological sites are important public spaces where historical and cultural values meet contemporary societies. In this study, urban furniture used at the Smyrna Agora Archaeological Site, the Asklepeion Archaeological Site, and the Ephesus Archaeological Site, all located within the boundaries of İzmir Province, were evaluated within the framework of ergonomic standards. Based on qualitative research methods, field observations were conducted, and the fixtures—lighting elements, seating elements, signage and information elements, and trash bins—were evaluated within the framework of ergonomic standards. Standards related to urban furniture were determined through a literature review, and the urban furniture at the archaeological sites was examined on-site within the scope of these standards. The findings show that urban furniture is placed in harmony with the historical fabric in some areas, but there are ergonomic shortcomings. Significant deficiencies were identified, particularly in seating elements and directional signs, in terms of accessibility and compliance with standards. As a result of the study, recommendations based on ergonomic principles were developed for sustainable and user-centered landscape design in archaeological sites.

Keywords

Landscape design , ergonomics , urban furniture , Ephesus Archaeological Site , Smyrna Agora Archaeological Site , Asklepion Archaeological Site

ÖREN YERİ ALANLARININ PEYZAJ TASARIMLARINDAKİ KENT MOBİLYALARININ ERGONOMİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: İZMİR ÖRNEĞİ

Abstract

Ören yerleri, tarihî ve kültürel değerlerin günümüz toplumlarıyla buluştuğu önemli kamusal alanlardır. Bu çalışmada, İzmir ili sınırları içerisinde yer alan Smyrna Agorası Ören Yeri, Asklepeion Ören Yeri ve Efes Ören Yeri’nde kullanılan kent mobilyaları ergonomik standartlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilen bu çalışmada yerinde alan gözlemleri yapılmış ve donatı elemanları; aydınlatma elemanları, oturma elemanları , işaret ve bilgilendirme elemanları ve çöp kutuları ergonomik standartlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Literatür taraması ile kent mobilyaları ile ilgili standartlar belirlenmiş ve ören yerlerindeki kent mobilyaları bu standartlar dahilinde yerinde incelenmiştir. Bulgular, kent mobilyalarının bazı alanlarda tarihî doku ile uyumlu şekilde yerleştirildiğini ancak ergonomik açıdan yetersizliklerin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle oturma elemanları ve yönlendirme panolarında erişilebilirlik ve standartlara uygunluk konusunda önemli eksiklikler tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, ören yerlerinde sürdürülebilir ve kullanıcı odaklı peyzaj tasarımı için ergonomik ilkelere dayalı öneriler geliştirilmiştir.

Keywords

Peyzaj tasarımı , ergonomi , kent mobilyaları , Efes Ören Yeri , Smyrna Agorası Ören Yeri , Asklepeion Ören Yeri

References

• Akın, Ö., & Demir, M. (2021). Karamürsel ilçesi (Kocaeli) kıyı bandı rekreasyonel alanlarında kentsel donatı elemanlarının ergonomi kriterleri yönünden değerlendirilmesi. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(1), 268-287. https://doi.org/10.30785/mbud.902860.
• Attaianese, E., & Duca, G. (2012). Human factors and ergonomic principles in building design for life and work activities: an applied methodology. Theoretical Issues in Ergonomics Science, 13(2), 187-202. https://doi.org/10.1080/1463922X.2010.504286
• Bulut, Y., Atabeyoğlu, Ö., & Yeşil, P. (2008). Erzurum kent merkezi donatı elemanlarının ergonomik özelliklerinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. Tarım Bilimleri Dergisi, 14(2), 131-138.
• Civelek, P., & Atabeyoğlu, Ö. (2024). Donatı erişilebilirliği ve ergonomi bakımından Trabzon Zağnos Vadisi. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 7(2), 111-113. https://doi.org/10.51552/peyad.1495792.
• Demirkan, Ö. (2016). An Architectural Self-Criticism: The Accessibility Analysis of Berlika Park Swimming Pool. ICONARP International Journal of Architecture and Planning, 4(2), 108-129. https://doi.org/10.15320/ICONARP.2016.13.
• Dianat, I., Molenbroek, J., & Castellucci, H. I. (2018). A review of the methodology and applications of anthropometry in ergonomics and product design. Ergonomics, 61(12), 1696-1720. https://doi.org/10.1080/00140139.2018.1502817
• Durgun Şahin, Y., & Sirel, B. (2024). Determining accessibility levels on pedestrian routes the sample of Çukurova University campus example Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 39(2), 811-823. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1160100.
• Durmuş, S. (2024). Kentsel Kültürel Turizmde Yeni Yaklaşımlar: İzmir Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Coğrafya Anabilim Dalı, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ege Üniversitesi, İzmir, Türkiye.
• Erol, D. (2006). Smyrna Devlet Agorası buluntusu terra sigillatalar. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, (76), 73-86.
• Eser, S., Dalgın, T., & Çeken, H. (2010). Sürdürülebilir kültür turizmi: Efes örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 19(2), 27-34.
• Google Earth Pro (2025a). İzmir. https://earth.google.com/web/@38.42380976,27.14384219,-91333.21492925a,156588.44868768d,35y,-0h,0t,0r/data=CgRCAggBOgMKATBCAggASg0I____________ARAA?utm_source=earth7&utm_campaign=vine&hl=tr. (Erişim Tarihi: 01.07.2024).
• Google Earth Pro (2025b). Smyrna Agorası. https://earth.google.com/web/@38.41884299,27.13906201,-91340.88801503a,92354.14624083d,35y,0h,0t,0r/data=CgRCAggBOgMKATBCAggASg0I____________ARAA?utm_source=earth7&utm_campaign=vine&hl=tr. (Erişim Tarihi: 01.07.2024).
• Google Earth Pro (2025c). Asklepeion Ören Yeri. https://earth.google.com/web/@39.12058154,27.16977154,1141.18691056a,10.04139072d,35y,-0h,0t,0r/data=CgRCAggBOgMKATBCAggASg0I____________ARAA?utm_source=earth7&utm_campaign=vine&hl=tr. (Erişim Tarihi: 01.07.2024).
• Google Earth Pro (2025d). Efes Ören Yeri. https://earth.google.com/web/@37.94093963,27.34145452,-90689.88126658a,91717.33112943d,35y,0h,0t,0r/data=CgRCAggBOgMKATBCAggASg0I____________ARAA?utm_source=earth7&utm_campaign=vine&hl=tr. (Erişim Tarihi: 01.07.2024).
• Gür, N., & Kahraman, Ö. (2024). Engelli Bireyler İçin Kentsel Tarihi Alanlarda Erişilebilirliği Arttırmaya Yönelik Peyzaj Tasarım Yaklaşımları: Göbeklitepe Ören Yeri (Şanlıurfa) Örneği. Kirklareli University Journal of Engineering and Science, 10(1), 29-53. https://doi.org/10.34186/klujes.1416010.
• Gür, N., & Sağlık, E. (2024). Tarihin Sıfır Noktasında Bir Mekânsal Çözümleme Çalışması: Göbeklitepe Ören Yeri (Şanlıurfa). GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 7(1), 76-91. https://doi.org/10.53353/atrss.1327776.
• Haber Express (2025). Smyrna Agorası. https://www.haberekspres.com.tr/izmir-smyrna-agorasi-hakkinda-bilgiler-nerede-nasil-gidilir. (Erişim Tarihi: 01.07.2024).
• Harman, S., & Akgündüz, Y. (2014). Efes Ören Yeri ziyaretçilerinin müze deneyimi beklentilerini belirlemeye dönük bir araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 113-133.
• Irımıe, S. I., & Irımıe, S. (2021). Ergonomy and the ergonomist. Historical and current references. Acta technica napocensis-Series: Applied mathematics, Mechanics, and Engineering, 64(1), 171-180.
• Kahvecioğlu, C., & Sağlık, A. (2024). Çanakkale il merkezi kıyı kordonunun kentsel donatı elemanlarının ergonomi kriterleri yönünden değerlendirilmesi. Journal of Socıal, Humanıtıes and Admınıstratıve Scıences (JOSHAS), 9(61), 2402-2416. https://doi.org/10.29228/JOSHAS.66304.
• Karayılmazlar, A. S. (2017). Kamusal Alanların Kentsel Ergonomi Açısından İrdelenmesi, Bartın Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın Üniversitesi, Bartın, Türkiye.
• Kempf, M. (2020). Modeling multivariate landscape affordances and functional ecosystem connectivity in landscape archeology. Archaeological and Anthropological Sciences, 12(8), 159. https://doi.org/10.1007/s12520-020-01127-w
• Koç, G. G., & Tunç, M. (2022). Ergonomi ve Locus Coeruleus. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 31(4), 284-292. https://doi.org/10.17827/aktd.1220966.
• Kuşoğlu, S., & Erdoğan, E. (2024). Kentsel donatı ve antropometrik tasarım. Anadolu 14. Uygulamalı Bilimler Kongresi, 16-18 Şubat 2024, Gaziantep, Türkiye.
• Kültür Portalı (2025). Asklepion Ören Yeri. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/izmir/gezilecekyer/bergama-asklepion-orenyeri. (Erişim Tarihi: 01.07.2025).
• Pouya, S. (2021). " Engelli bireylerin erişilebilirliğinin arttırılması ve farkındalığın sağlanması için evrensel donatı tasarımlarının önemi ve buna ilişkin peyzaj alanlarında bazı tasarım önerilerin verilmesi. Sosyal Çalışma Dergisi, 5(2), 209-229.
• Sağlık A., Sağlık E., Kelkit A., (2014). Kentsel donatı elemanlarının peyzaj mimarlığı açısından irdelenmesi: Çanakkale Kent Merkezi örneği. 1. Uluslararası Kentsel Planlama-Mimarlık-Tasarım Kongresi, 8-11 Mayıs 2014, Kocaeli, Türkiye.
• Sağlık, A., Uruk, Ö., Sağlık, E., & Kelkit, A. (2020). Gelibolu tarihi alanı ziyaret noktalarında bulunan peyzaj donatı elemanlarında vandalizm. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 3(2), 77-88.
• Sağlık, A., Baytan, N., Bayrak, M. İ., Temiz, M., & Kelkit, A. (2020). Çanakkale Halk Bahçesi’ndeki Aydınlatma Donatılarının Enerji Verimliliği Açısından Optimizasyonu. Kent Akademisi, 13(4), 599-608.
• Soyöz, U. (2020). İyileştiren dokunuş: Kos [Adası], Roma Asklepeion Tapınağı'na kutsal şifa yolculuğu. METU Journal of the Faculty of Architecture/Mimarlık Fakültesi Dergisi, 37(2), 103-126. https://doi.org/10.4305/metu.jfa.2020.2.5.
• Şişman, E. E., & Gültürk, P. (2016). Examination of Tekirdağ city center outdoor design elements in terms of anthropometry. İnönü University Journal of Art and Design, 6, 1-12.
• Tay, E. C., & Canbay Türkyılmaz, Ç. (2017). Açık alan ergonomisine dair bir inceleme, Şişhane Parkı ve Katlı Otoparkı. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 6, 205-219.
• Temiz, M., Sağlık, A., Sağlık, E., Kelkit, A., & Bayrak, M. İ. (2019). Kent turizminin marka kent oluşumundaki etkisi: Çanakkale kent turizminin swot analizi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 257-273.
• Türkiye’nin Müzeleri (2025). Efes Ören Yeri. https://muze.gov.tr/muze-detay?DistId=EFS&SectionId=EFS01. (Erişim Tarihi: 01.07.2025).
• Uçar Baycan, D., Taştan, S., & Ağaoğlu Çobanlar, G. (2025). Aydınlatma ergonomisinin optik-gözlük mağaza çalışanları üzerindeki etkilerinin incelenmesi. IDA: International Design and Art Journal, 7(1), 67-80.
• Wu, Y. (2025). Optimization of landscape design for rural revitalization based on biomechanical principles-the ıntegration of agricultural environment and architecture as an example. International Journal for Housing Science and Its Applications, 46(4), 6298-6308.
• Xie, Y., Hong, W., Poli, M., & Li, F. (2022). Progress and Prospect of Landscape Cognition Research Incorporating the Perspective of Ergonomics. Landscape Architecture, 29(6), 63-69.
• Yazıcı, K., & Temizel, S. (2020). Kentsel peyzaj tasarımlarında aydınlatma donatı elemanlarının kullanımı; Yozgat Spor Vadisi Örneği. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 4(4), 952-971. https://doi.org/10.46291/ISPECJASvol4iss4pp950-969.
• Yörük, İ., Gülgün, B., Sayman, M., & Ünal Ankaya, F. (2006). Peyzaj planlama çalışmaları kapsamında Ege Üniversitesi kampüs örneğindeki peyzaj donatı elemanlarının ergonomik-antropometrik açıdan irdelenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1), 157-168.
• Zhang, R. (2023). Integrating ergonomics data and emotional scale to analyze People's emotional attachment to different landscape features in the Wudaokou Urban Park. Frontiers of Architectural Research, 12(1), 175-187. https://doi.org/10.1016/j.foar.2022.06.007
• Zhao, P. (2024). Exploring the influence of body movements on spatial perception in landscape and interior design. Molecular & Cellular Biomechanics, 21(3), 434-434. https://doi.org/10.62617/mcb434.