ÖREN YERİ ALANLARININ PEYZAJ TASARIMLARINDAKİ KENT MOBİLYALARININ ERGONOMİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: İZMİR ÖRNEĞİ
Öz
Ören yerleri, tarihî ve kültürel değerlerin günümüz toplumlarıyla buluştuğu önemli kamusal alanlardır. Bu çalışmada, İzmir ili sınırları içerisinde yer alan Smyrna Agorası Ören Yeri, Asklepeion Ören Yeri ve Efes Ören Yeri’nde kullanılan kent mobilyaları ergonomik standartlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilen bu çalışmada yerinde alan gözlemleri yapılmış ve donatı elemanları; aydınlatma elemanları, oturma elemanları , işaret ve bilgilendirme elemanları ve çöp kutuları ergonomik standartlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Literatür taraması ile kent mobilyaları ile ilgili standartlar belirlenmiş ve ören yerlerindeki kent mobilyaları bu standartlar dahilinde yerinde incelenmiştir. Bulgular, kent mobilyalarının bazı alanlarda tarihî doku ile uyumlu şekilde yerleştirildiğini ancak ergonomik açıdan yetersizliklerin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle oturma elemanları ve yönlendirme panolarında erişilebilirlik ve standartlara uygunluk konusunda önemli eksiklikler tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, ören yerlerinde sürdürülebilir ve kullanıcı odaklı peyzaj tasarımı için ergonomik ilkelere dayalı öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Peyzaj tasarımı, ergonomi, kent mobilyaları, Efes Ören Yeri, Smyrna Agorası Ören Yeri, Asklepeion Ören Yeri
Kaynakça
- Akın, Ö., & Demir, M. (2021). Karamürsel ilçesi (Kocaeli) kıyı bandı rekreasyonel alanlarında kentsel donatı elemanlarının ergonomi kriterleri yönünden değerlendirilmesi. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(1), 268-287. https://doi.org/10.30785/mbud.902860.
- Attaianese, E., & Duca, G. (2012). Human factors and ergonomic principles in building design for life and work activities: an applied methodology. Theoretical Issues in Ergonomics Science, 13(2), 187-202. https://doi.org/10.1080/1463922X.2010.504286
- Bulut, Y., Atabeyoğlu, Ö., & Yeşil, P. (2008). Erzurum kent merkezi donatı elemanlarının ergonomik özelliklerinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. Tarım Bilimleri Dergisi, 14(2), 131-138.
- Civelek, P., & Atabeyoğlu, Ö. (2024). Donatı erişilebilirliği ve ergonomi bakımından Trabzon Zağnos Vadisi. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 7(2), 111-113. https://doi.org/10.51552/peyad.1495792.
- Demirkan, Ö. (2016). An Architectural Self-Criticism: The Accessibility Analysis of Berlika Park Swimming Pool. ICONARP International Journal of Architecture and Planning, 4(2), 108-129. https://doi.org/10.15320/ICONARP.2016.13.
- Dianat, I., Molenbroek, J., & Castellucci, H. I. (2018). A review of the methodology and applications of anthropometry in ergonomics and product design. Ergonomics, 61(12), 1696-1720. https://doi.org/10.1080/00140139.2018.1502817
- Durgun Şahin, Y., & Sirel, B. (2024). Determining accessibility levels on pedestrian routes the sample of Çukurova University campus example Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 39(2), 811-823. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1160100.
- Durmuş, S. (2024). Kentsel Kültürel Turizmde Yeni Yaklaşımlar: İzmir Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Coğrafya Anabilim Dalı, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ege Üniversitesi, İzmir, Türkiye.
- Erol, D. (2006). Smyrna Devlet Agorası buluntusu terra sigillatalar. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, (76), 73-86.
- Eser, S., Dalgın, T., & Çeken, H. (2010). Sürdürülebilir kültür turizmi: Efes örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 19(2), 27-34.