Türkiye Ormanları ve İklim Değişikliği: Karbon Yutağı İşlevi ve Ekolojik Baskılar
Abstract
Bu çalışma, Türkiye’de orman alanı, ağaç serveti ve yıllık odunsu hacim artımındaki değişimler ile ormanların karbon yutağı işlevi arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Belge incelemesine dayalı betimsel ve karşılaştırmalı araştırmada T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı ormancılık istatistikleri, Türkiye’nin Ulusal Sera Gazı Envanteri, politika belgeleri, uluslararası kuruluş raporları ve akademik çalışmalar birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, orman alanı, ağaç serveti ve yıllık hacim artımı uzun dönemde yükselmesine karşılık orman arazilerinin yıllık net sera gazı uzaklaştırımının 2017’de 65.3 milyon ton CO₂ eş değerinden 2021’de 33.4 milyon tona gerilediğini; 2023’te 55.3 milyon tona yükselmesine rağmen 2017 düzeyine ulaşamadığını ortaya koymuştur. Bu değişim, odun üretimi, olağanüstü hasılat, büyük orman yangınları, kuraklık, zararlı organizmalar ve arazi kullanım baskılarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Madencilik, enerji ve ulaşım izinleri de doğrudan alan kullanımı ve parçalanma yoluyla ormanların ekolojik bütünlüğünü etkileyebilmektedir. Çalışmada ayrıca 7584 sayılı Kanun’la düzenlenen karbon yutak ormanları değerlendirilmiştir. Yeni ağaçlandırmalar net sera gazı uzaklaştırımına katkı sağlayabilse de doğal ormanların uzun yıllarda oluşan karbon stoklarını ve çok yönlü ekolojik işlevlerini kısa sürede karşılayamaz. Sonuç olarak Türkiye’nin orman politikasında toplam orman alanının net sera gazı uzaklaştırımı, üretim, doğal zararlar, orman yapısı ve parçalanmayla birlikte izlenmesi gerektiği belirlenmiştir.
Keywords
References
- Atmış, E., Erdönmez, C., & Özkazanç, N.K. (2022). Türkiye’de ormansızlaşma. E. Atmış (Ed.), Türkiye ormancılığı 2022: Türkiye’de ormansızlaşma ve orman bozulması içinde (ss. 37–48). Türkiye Ormancılar Derneği.
- Bowen, G.A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
- Curtis, P.S., & Gough, C.M. (2018). Forest aging, disturbance and the carbon cycle. New Phytologist, 219(4), 1188–1193. https://doi.org/10.1111/nph.15227
- ÇŞİDB. (2024). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Göstergeler 2023. Ankara: ÇŞİDB. Erdönmez, C. (2024). Zayıflayan Türkiye ormanları yarı yarıya daha az karbon tutuyor. İklim Masası. https://iklimmasasi.com/zayiflayan-turkiye-ormanlari-yari-yariya-daha-az-karbon-tutuyor/
- EEA. (2025). European environment agency kara ve ormanlardaki sera gazı emisyonları ve uzaklaştırılması: Türkiye. Europe's Environment 2025 — Ülke Profilleri. Yayınlanma tarihi: 29 Eylül 2025, Güncellenme tarihi: 20 Ekim 2025. https://www.eea.europa.eu/en/europe-environment-2025/countries/turkiye/lulucf-emissions
- Erpul, G., Görücü, Ö., Gül, A., Güneş, Y., Akgöz, R., İnce, K., & Yılmaz, Ü.S. (2024). İklim değişikliğine uyum sürecinde orman dışı alanlara yeni karbon yutak alanlarının tesisi ve karbon çiftçiliği. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 3 (Çölleşme, Erozyon ve İklim Değişikliği Özel Sayısı), 59-80.
- FAO. (2020). Food and Agriculture Organization of the United Nations Global Forest Resources Assessment 2020: Main Report. https://doi.org/10.4060/ca9825en
- FAO ve UNEP. (2020). Food and Agriculture Organization of the United Nations & United Nations Environment Programme The State of The World’s Forests 2020: Forests, Biodiversity and People. https://doi.org/10.4060/ca8642en
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Forest Ecosystems
Journal Section
Research Article
Authors
Murat Demir
*
0009-0008-5077-0915
Türkiye
Publication Date
October 19, 2026
Submission Date
July 31, 2026
Acceptance Date
October 5, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 27 Number: 4
