Research Article

Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi

Number: 56 March 30, 2026
EN TR

Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi

Abstract

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) karakterlerinin bilim kurgu sinemasında tarihsel bir çizgi boyunca nasıl temsil edildiğini ve bu temsillerin korku, umut, kontrol, özerklik ve etik sorumluluk söylemleri etrafında nasıl kurulduğunu incelemektedir. Çalışma, izleyici üzerinde doğrudan “etki” ölçmeyi amaçlamamakta; filmleri kültürel metinler olarak ele alıp temsil biçimlerini çözümlemektedir. Amaçlı örnekleme ile farklı dönemlerden seçilen Blade Runner (1982), The Matrix (1999), Her (2013) ve Ex Machina (2015) filmleri karşılaştırmalı nitel içerik analiziyle analiz edilmiştir. Kodlama şeması; (i) YZ’nin ontolojisi (araç/aktör/kişi), (ii) özerklik ve kontrol, (iii) insan–makine ilişki örüntüleri ve (iv) etik ikilemler ile sorumluluk çerçevelerini kapsamaktadır. Bulgular, temsilin tehdit ve kontrol ekseninden daha duygusal ve etik açıdan muğlak temsillere doğru evrildiğini; ancak yönetim, gözetim ve sorumluluk sorularının tüm dönemlerde süreklilik gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Bostrom, N., & Yudkowsky, E. (2014). The ethics of artificial intelligence. In K. Frankish & W. M. Ramsey (Eds.), The Cambridge Handbook of Artificial Intelligence (pp. 316-334). Cambridge University Press. (In English).
  2. Bukatman, S. (1997). Blade Runner and cyberpunk: Film and culture in the 1980s. Duke University Press. (In English).
  3. Cave, S. (2017). AI ethics: Artificial intelligence, robots, and society. Future of Humanity Institute Report, 4(2), 55-75. (In English).
  4. Cornea, C. (2007). Science fiction cinema: Between fantasy and reality. Edinburgh University Press. (In English).
  5. Dinello, D. (2005). Technophobia! Science fiction visions of posthuman technology. University of Texas Press. (In English).
  6. Ebert, R. (1997, March 27). 2001: A Space Odyssey [Review of the film 2001: A Space Odyssey, by S. Kubrick, Dir.]. Chicago Sun-Times. https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-2001-a-space-odyssey-1968 (In English).
  7. Fisher, M. (2008). Capitalist realism: Is there no alternative?. Zero Books. (In English).
  8. Fukuyama, F. (2002). Our posthuman future: Consequences of the biotechnology revolution. Farrar, Straus and Giroux. (In English).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Movie Review

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 30, 2026

Submission Date

January 27, 2025

Acceptance Date

December 28, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 56

APA
Yolcu, P. (2026). Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi. Art Vision, 56, 61-72. https://doi.org/10.32547/artvision.1628074
AMA
1.Yolcu P. Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi. Art Vision. 2026;(56):61-72. doi:10.32547/artvision.1628074
Chicago
Yolcu, Pelin. 2026. “Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar Ve Geleceğin Teknolojisi”. Art Vision, nos. 56: 61-72. https://doi.org/10.32547/artvision.1628074.
EndNote
Yolcu P (March 1, 2026) Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi. Art Vision 56 61–72.
IEEE
[1]P. Yolcu, “Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi”, Art Vision, no. 56, pp. 61–72, Mar. 2026, doi: 10.32547/artvision.1628074.
ISNAD
Yolcu, Pelin. “Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar Ve Geleceğin Teknolojisi”. Art Vision. 56 (March 1, 2026): 61-72. https://doi.org/10.32547/artvision.1628074.
JAMA
1.Yolcu P. Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi. Art Vision. 2026;:61–72.
MLA
Yolcu, Pelin. “Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar Ve Geleceğin Teknolojisi”. Art Vision, no. 56, Mar. 2026, pp. 61-72, doi:10.32547/artvision.1628074.
Vancouver
1.Pelin Yolcu. Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi. Art Vision. 2026 Mar. 1;(56):61-72. doi:10.32547/artvision.1628074