Sinemada Yapay Zekâ Karakterlerinin Temsili: Toplumsal Algılar ve Geleceğin Teknolojisi
Öz
Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) karakterlerinin bilim kurgu sinemasında tarihsel bir çizgi boyunca nasıl temsil edildiğini ve bu temsillerin korku, umut, kontrol, özerklik ve etik sorumluluk söylemleri etrafında nasıl kurulduğunu incelemektedir. Çalışma, izleyici üzerinde doğrudan “etki” ölçmeyi amaçlamamakta; filmleri kültürel metinler olarak ele alıp temsil biçimlerini çözümlemektedir. Amaçlı örnekleme ile farklı dönemlerden seçilen Blade Runner (1982), The Matrix (1999), Her (2013) ve Ex Machina (2015) filmleri karşılaştırmalı nitel içerik analiziyle analiz edilmiştir. Kodlama şeması; (i) YZ’nin ontolojisi (araç/aktör/kişi), (ii) özerklik ve kontrol, (iii) insan–makine ilişki örüntüleri ve (iv) etik ikilemler ile sorumluluk çerçevelerini kapsamaktadır. Bulgular, temsilin tehdit ve kontrol ekseninden daha duygusal ve etik açıdan muğlak temsillere doğru evrildiğini; ancak yönetim, gözetim ve sorumluluk sorularının tüm dönemlerde süreklilik gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bostrom, N., & Yudkowsky, E. (2014). The ethics of artificial intelligence. In K. Frankish & W. M. Ramsey (Eds.), The Cambridge Handbook of Artificial Intelligence (pp. 316-334). Cambridge University Press. (In English).
- Bukatman, S. (1997). Blade Runner and cyberpunk: Film and culture in the 1980s. Duke University Press. (In English).
- Cave, S. (2017). AI ethics: Artificial intelligence, robots, and society. Future of Humanity Institute Report, 4(2), 55-75. (In English).
- Cornea, C. (2007). Science fiction cinema: Between fantasy and reality. Edinburgh University Press. (In English).
- Dinello, D. (2005). Technophobia! Science fiction visions of posthuman technology. University of Texas Press. (In English).
- Ebert, R. (1997, March 27). 2001: A Space Odyssey [Review of the film 2001: A Space Odyssey, by S. Kubrick, Dir.]. Chicago Sun-Times. https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-2001-a-space-odyssey-1968 (In English).
- Fisher, M. (2008). Capitalist realism: Is there no alternative?. Zero Books. (In English).
- Fukuyama, F. (2002). Our posthuman future: Consequences of the biotechnology revolution. Farrar, Straus and Giroux. (In English).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Film Eleştirisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Pelin Yolcu
*
0000-0002-7235-4671
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
27 Ocak 2025
Kabul Tarihi
28 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 56