İlahiyat Fakülteleri ve Eğitimi Üzerine Bir Değerlendirme

Bu çalışma, ilahiyat fakültelerinin dini eğitim alanında farklılaşan özelliklerini tarihsel arka planı ile ortaya koymaya çalışmaktadır. Osmanlı’da 1600’lerin sonlarına kadar giden bir Batı bilimini yakalama, Batı bilimiyle entegre olma çabası vardır. Ama 1800’den itibaren bu çaba; kurumları dönüştürme, yeniden kurumları Batı’da gelişen formlarıyla uyumlu hale getirme çabası şeklinde kendini göstermiştir. Fakat medreselerin olduğu gibi devam ettirilmesi, Osmanlı yönetimi ve aydınlarına pek makul görünmemiştir. Medreselerin en güçlü haliyle ayakta olduğu dönemde Batı bilimi İslam dünyasındaki bilimi geride bırakmıştır. Genel olarak dini eğitim merkezli olan medreselerde, yetişen büyük bilginlerin etrafında bir gelenek oluşmuşsa da üniversiter sistemin kurumsallığı ile medreselerin sistemi kıyas kabul etmez bir seviyededir. Üniversite asıl gayesi itibariyle seçilen alanın tarihine ve problematiklerine sahip olarak özgün katkılar sunmayı amaçlamaktadır. Bu özelliklere sahip bilginler yetiştirmek ve onların akademik çalışmalarını sürdürecekleri ortamı sağlamak üniversitelerin birincil görevleri olagelmiştir. Medreseler ise mevcut bilginin tamamen kazanıldığı kurumlardır. Ancak mevcudu geliştirmek ve problematik olarak ele alarak katkı sunmak farklı bir niteliktir. Bu nitelik ise medreselerde bulunmamaktadır. Bu haliyle müderrisler öğretim görevlisi olarak öğretmen rolünde meşru zemine taşınabilirler. Oysa öğretim üyesi olmak farklı bir yetkinlik gerektirmektedir.