Akdeniz’de Müslüman ve Hristiyan Sarayları Arasında Kültürel Diplomasi (XIII-XIV. Asırlar)

Throughout the Middle Ages, the Mediterranean world was the scene not only of political and military struggles between Muslim and Christian states but also of social, religious, and cultural interactions among communities of different faiths. The medieval Mediterranean, where significant events such as the Reconquista on the Iberian Peninsula to the west and the Crusades to the east took place, became the main center not only of political rivalry and military conflict between Muslims and Christians but also of intercultural exchange. Diplomatic relations were one of the areas that fostered intellectual exchange between Muslims and Christians through various channels. During this period, the exchange of gifts between Muslim and Christian kings and their correspondence, which also covered scientific topics, demonstrates that politics contributed to the strengthening of intercultural dialogue. This article aims to determine, based on Muslim and Christian sources of the period, the contribution of diplomatic relations between Muslim and Christian states in the Mediterranean world during the 13th and 14th centuries—as well as the contacts established between rulers and intellectuals of different faiths—to the development of cultural interaction between the Islamic and Western worlds. In this context, the intellectual dialogue that emerged within the framework of diplomatic relations between Muslim rulers—such as the Ayyubid Sultan al-Malik al-Kamil and Christian kings such as Frederick II, Holy Roman Emperor, will be examined within the framework of the diplomatic relations that developed between them. In this context, the role of intellectual dialogue established within the framework of diplomatic relations between Muslim rulers such as the Ayyubid Sultan al-Malik al-Kamil and Christian kings such as Holy Roman Emperor Frederick II will be examined in the context of the Christian and Muslim states of the era. Furthermore, the nature of the dialogue that developed during this period between Muslim rulers and Christian intellectuals in the Mediterranean world—or between Christian kings and Muslim intellectuals—and the extent to which it influenced the recognition of the “other” from a cultural perspective will be examined through examples such as Francis of Assisi, Ibn Sabin, and Anselmo Turmeda. Thus, the role of diplomatic relations between Muslim and Christian states in the Mediterranean world during the 13th and 14th centuries in the development of contacts between Islamic and Western civilizations and in the fusion of different cultures will be highlighted.

Akdeniz dünyası, Orta Çağ tarihi boyunca Müslüman ve Hristiyan devletler arasında siyasi ve askeri mücadelelerin yanı sıra farklı dinlere mensup toplulukların sosyal, dinî ve kültürel temaslarına sahne olmuştur. Batısında yer alan İber Yarımadası’nda Reconquista hareketi, doğusunda ise Haçlı Seferleri gibi önemli süreçlerin yaşandığı Orta Çağ Akdeniz’i, Müslümanlarla Hristiyanlar arasında sadece siyasi rekabet ve askeri çatışmanın değil aynı zamanda medeniyetler arası etkileşimin ana merkezi haline geldi. Müslümanlarla Hristiyanlar arasındaki muhtelif yollarla gerçekleşen entelektüel alışverişi geliştiren alanlardan biri de diplomatik ilişkiler oldu. Bu süreçte Müslüman ve Hristiyan krallar arasındaki hediyeleşmeler ve bilimsel konuları da ihtiva eden karşılıklı mektuplaşmalar, siyasetin kültürlerarası diyaloğun pekişmesine katkı sağladığını göstermektedir. Bu makale, XIII-XIV. asırlarda Akdeniz dünyasındaki Müslüman ve Hristiyan devletler arasında yürütülen diplomatik ilişkilerin ve farklı dinlere mensup hükümdarlarla entelektüeller arasında kurulan temasların İslam ile Batı dünyaları arasındaki kültürel etkileşim sürecinin gelişmesine katkısını devrin Müslüman ve Hristiyan kaynaklarına dayalı olarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda Eyyûbî Sultanı el-Melikü’l Kâmil gibi Müslüman hükümdarlarla Kutsal Roma İmparatoru II. Frederick gibi Hristiyan krallar arasında gelişen diplomatik ilişkiler çerçevesinde kurulan entelektüel diyaloğun medeniyetler arası etkileşim sürecindeki rolü devrin Hristiyan ve Müslüman devletleri ekseninde ortaya koyulacaktır. Ayrıca bahsi geçen süreçte Akdeniz dünyasındaki Müslüman hükümdarlarla Hristiyan entelektüeller ya da Hristiyan krallarla Müslüman entelektüeller arasında gelişen diyaloğun mahiyeti ve kültürel yönden “öteki”nin tanınmasına ne yönde bir etkisi olduğu Assisili Francis, İbn Sebʿîn ve Anselmo Turmeda gibi örnekler üzerinden tetkik edilecektir. Böylece XIII-XIV. asırlarda Akdeniz dünyasında Müslüman ve Hristiyan devletler arasındaki diplomatik ilişkilerin İslam ve Batı medeniyetleri arasındaki temasların gelişmesindeki ve farklı kültürlerin kaynaşmasında rolü ortaya koyulacaktır.