Research Article

Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları

Volume: 3 Number: 1 March 30, 2026
TR EN

Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları

Abstract

Dijital sessizlik, yalnızca bireysel bir tercih değil; aynı zamanda mahremiyet, dikkat, kimlik ve toplumsal normlara karşı geliştirilen eleştirel bir duruş olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırma ireylerin sosyal medya kullanımını bilinçli olarak reddetme kararlarının ardındaki psikolojik, toplumsal ve kültürel gerekçeleri ortaya koymayı ve bu tercihin iletişimsel anlamlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, dijital kültüre yönelik alternatif iletişim stratejilerinin ve direniş biçimlerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Dijital sessizlik pratiğinin ardındaki duygusal, kültürel ve politik gerekçeleri ortaya koyarak, bu tercihin çağdaş dijital iletişim ortamında nasıl bir anlam taşıdığı ve birey-toplum ilişkilerine nasıl yansıdığı incelenmiştir. Araştırma nitel bir desenle, fenomenolojik yaklaşım temelinde yürütülmüştür. En az altı aydır sosyal medya kullanmayan 12 katılımcı ile derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, veriler betimsel ve tematik analizle incelenmiştir. Katılımcı ifadeleri doğrultusunda dört ana tema belirlenmiştir: duygusal yorgunluk ve psikolojik geri çekilme, kültürel yabancılaşma, politik-ideolojik direniş ve dijital kimlikten uzaklaşma. Bulgular, dijital sessizliğin iletişimsizlik değil; tersine, daha bilinçli, seçici ve özerk bir iletişim biçimi olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma dijital sessizlik kavramını sadece bir “dijital kopuş” olarak değil, modern iletişim ortamlarının sunduğu araçlara karşı geliştirilen bilinçli bir eleştiri ve yeniden tanımlama süreci olarak ele almayı hedeflemektedir. Bu çerçevede sosyal medya reddinin bireysel deneyimler ve toplumsal yapılar üzerindeki etkileri, iletişim bilimleri perspektifinden çok boyutlu bir biçimde değerlendirilmiştir.

Keywords

Supporting Institution

The author has not named any sponsoring institutions.

Project Number

x

Ethical Statement

Ethical approval was obtained from the Anadolu University Social and Human Sciences, Scientific Research and Publication Ethics Board on July 22, 2025, with protocol number 911756.

Thanks

I would like to thank AI for its language optimization capabilities and the participants for their support in providing the data.

References

  1. Baumer, Eric P. S., ve M. Six Silberman. “When the Implication Is Not to Design (Technology).” Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 2271–2274. ACM, 2011. https://doi.org/10.1145/1978942.1979275
  2. Bauman, Zygmunt. Liquid Times: Living in an Age of Uncertainty. Cambridge: Polity Press, 2007.
  3. Brown, Alice. “Surveillance, Privacy, and Opting Out: Understanding Social Media Withdrawal.” Journal of Digital Culture Studies 3, no. 2 (2021): 45–63. https://doi.org/10.33682/abc123
  4. Bucher, Taina. “Nothing to Disconnect From? Being Off the Social Media Grid.” Media, Culture & Society 43, no. 6 (2021): 1012–1026. https://doi.org/10.1177/0163443721994583
  5. Goffman, Erving. The Presentation of Self in Everyday Life. New York: Anchor Books, 1959.
  6. Karppi, Tero. Disconnect: Facebook’s Affective Bonds. Minneapolis: University of Minnesota Press, 2018.
  7. Keles, Betul, Niall McCrae, ve Ann Grealish. “A Systematic Review: The Influence of Social Media on Depression, Anxiety and Psychological Distress in Adolescents.” International Journal of Adolescence and Youth 25, no. 1 (2020): 79–93. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1590851
  8. Newport, Cal. Digital Minimalism: Choosing a Focused Life in a Noisy World. New York: Portfolio, 2019. Portwood-Stacer, Laura. “Media Refusal and Conspicuous Non-consumption: The Performative and Political Dimensions of Facebook Abstention.” New Media & Society 15, no. 7 (2013): 1041–1057. https://doi.org/10.1177/1461444812465139

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication Sociology

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 30, 2026

Submission Date

July 27, 2025

Acceptance Date

October 21, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 3 Number: 1

APA
Turan Eroğlu, D. (2026). Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(1), 73-91. https://doi.org/10.70869/asbad.1751947
AMA
1.Turan Eroğlu D. Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2026;3(1):73-91. doi:10.70869/asbad.1751947
Chicago
Turan Eroğlu, Dilek. 2026. “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel Ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3 (1): 73-91. https://doi.org/10.70869/asbad.1751947.
EndNote
Turan Eroğlu D (March 1, 2026) Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3 1 73–91.
IEEE
[1]D. Turan Eroğlu, “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”, Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 1, pp. 73–91, Mar. 2026, doi: 10.70869/asbad.1751947.
ISNAD
Turan Eroğlu, Dilek. “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel Ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3/1 (March 1, 2026): 73-91. https://doi.org/10.70869/asbad.1751947.
JAMA
1.Turan Eroğlu D. Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2026;3:73–91.
MLA
Turan Eroğlu, Dilek. “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel Ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 1, Mar. 2026, pp. 73-91, doi:10.70869/asbad.1751947.
Vancouver
1.Dilek Turan Eroğlu. Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2026 Mar. 1;3(1):73-91. doi:10.70869/asbad.1751947