TR
EN
Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları
Öz
Dijital sessizlik, yalnızca bireysel bir tercih değil; aynı zamanda mahremiyet, dikkat, kimlik ve toplumsal normlara karşı geliştirilen eleştirel bir duruş olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırma ireylerin sosyal medya kullanımını bilinçli olarak reddetme kararlarının ardındaki psikolojik, toplumsal ve kültürel gerekçeleri ortaya koymayı ve bu tercihin iletişimsel anlamlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, dijital kültüre yönelik alternatif iletişim stratejilerinin ve direniş biçimlerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Dijital sessizlik pratiğinin ardındaki duygusal, kültürel ve politik gerekçeleri ortaya koyarak, bu tercihin çağdaş dijital iletişim ortamında nasıl bir anlam taşıdığı ve birey-toplum ilişkilerine nasıl yansıdığı incelenmiştir. Araştırma nitel bir desenle, fenomenolojik yaklaşım temelinde yürütülmüştür. En az altı aydır sosyal medya kullanmayan 12 katılımcı ile derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, veriler betimsel ve tematik analizle incelenmiştir. Katılımcı ifadeleri doğrultusunda dört ana tema belirlenmiştir: duygusal yorgunluk ve psikolojik geri çekilme, kültürel yabancılaşma, politik-ideolojik direniş ve dijital kimlikten uzaklaşma. Bulgular, dijital sessizliğin iletişimsizlik değil; tersine, daha bilinçli, seçici ve özerk bir iletişim biçimi olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma dijital sessizlik kavramını sadece bir “dijital kopuş” olarak değil, modern iletişim ortamlarının sunduğu araçlara karşı geliştirilen bilinçli bir eleştiri ve yeniden tanımlama süreci olarak ele almayı hedeflemektedir. Bu çerçevede sosyal medya reddinin bireysel deneyimler ve toplumsal yapılar üzerindeki etkileri, iletişim bilimleri perspektifinden çok boyutlu bir biçimde değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Destekleyen kurum yoktur
Proje Numarası
x
Etik Beyan
22.07.2025 tarihinde ve 911756 no'lu protokol ile Anadolu Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan etik kurul izni alınmıştır.
Teşekkür
Dil düzenlemeleri için AI’ya ve verilerin sağlanmasında destek olan katılımcılara teşekkür ederim.
Kaynakça
- Baumer, Eric P. S., ve M. Six Silberman. “When the Implication Is Not to Design (Technology).” Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 2271–2274. ACM, 2011. https://doi.org/10.1145/1978942.1979275
- Bauman, Zygmunt. Liquid Times: Living in an Age of Uncertainty. Cambridge: Polity Press, 2007.
- Brown, Alice. “Surveillance, Privacy, and Opting Out: Understanding Social Media Withdrawal.” Journal of Digital Culture Studies 3, no. 2 (2021): 45–63. https://doi.org/10.33682/abc123
- Bucher, Taina. “Nothing to Disconnect From? Being Off the Social Media Grid.” Media, Culture & Society 43, no. 6 (2021): 1012–1026. https://doi.org/10.1177/0163443721994583
- Goffman, Erving. The Presentation of Self in Everyday Life. New York: Anchor Books, 1959.
- Karppi, Tero. Disconnect: Facebook’s Affective Bonds. Minneapolis: University of Minnesota Press, 2018.
- Keles, Betul, Niall McCrae, ve Ann Grealish. “A Systematic Review: The Influence of Social Media on Depression, Anxiety and Psychological Distress in Adolescents.” International Journal of Adolescence and Youth 25, no. 1 (2020): 79–93. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1590851
- Newport, Cal. Digital Minimalism: Choosing a Focused Life in a Noisy World. New York: Portfolio, 2019. Portwood-Stacer, Laura. “Media Refusal and Conspicuous Non-consumption: The Performative and Political Dimensions of Facebook Abstention.” New Media & Society 15, no. 7 (2013): 1041–1057. https://doi.org/10.1177/1461444812465139
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
27 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
21 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1
APA
Turan Eroğlu, D. (2026). Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(1), 73-91. https://doi.org/10.70869/asbad.1751947
AMA
1.Turan Eroğlu D. Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. ASBAD. 2026;3(1):73-91. doi:10.70869/asbad.1751947
Chicago
Turan Eroğlu, Dilek. 2026. “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3 (1): 73-91. https://doi.org/10.70869/asbad.1751947.
EndNote
Turan Eroğlu D (01 Mart 2026) Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3 1 73–91.
IEEE
[1]D. Turan Eroğlu, “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”, ASBAD, c. 3, sy 1, ss. 73–91, Mar. 2026, doi: 10.70869/asbad.1751947.
ISNAD
Turan Eroğlu, Dilek. “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3/1 (01 Mart 2026): 73-91. https://doi.org/10.70869/asbad.1751947.
JAMA
1.Turan Eroğlu D. Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. ASBAD. 2026;3:73–91.
MLA
Turan Eroğlu, Dilek. “Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 1, Mart 2026, ss. 73-91, doi:10.70869/asbad.1751947.
Vancouver
1.Dilek Turan Eroğlu. Sosyal Medya Reddi: Dijital Sessizlik Tercihinin Bireysel ve Toplumsal Gerekçelerinin İletişimsel Anlamları. ASBAD. 01 Mart 2026;3(1):73-91. doi:10.70869/asbad.1751947