TR
EN
ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği
Öz
Bu çalışma Siyasal Siyonizm ile Batı’nın jeopolitik yönelimleri arasında bir ilişkisellik olduğunu ileri sürmektedir. Ancak başlangıçta benzerlik şeklinde betimlenebilecek olan bu ilişkide zamanla Siyasal Siyonizm’in Batı’nın jeopolitik yönelimleri doğrultusunda bir işlevsellik kazandığını yani ilkinin ikincisinin ihtiyaçları doğrultusunda şekillendiğini belirtmek gerekmektedir. II. Dünya Savaşı sonrasında ise Batı’nın jeopolitik yönelimlerindeki öncü aktörün ABD olması ve Siyasal Siyonizm’in amacına ulaşmasıyla İsrail’in kurulması, Ortadoğu bölgesi nezdinde Siyasal Siyonizm ve ABD’nin jeopolitik yönelimleri arasında bir ilişkiselliğin doğmasını sağlamıştır. Bu noktalardan hareketle çalışmanın ilk bölümünde Siyasal Siyonizm’in ortaya çıkışı, Batı’nın jeopolitik yönelimleriyle benzerliği ve onun amaçları doğrultusunda işlevsellik kazanması üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ABD’nin Ortadoğu’ya yönelik jeopolitik yönelimleri noktasında İsrail’in işlevselliği incelenmiştir. Sonuç bölümünde, ABD-İsrail eşgüdümünün belirli koşullarda İsrail’in uygulamalarını sertleştirebildiği ve bu uygulamaların Nazi Almanyası’ndaki örüntülerle karşılaştırılabilir bir tablo oluşturduğu gösterilerek, eşitleme iddiası olmaksızın, ‘Siyonazizm’ kavramsallaştırması tartışılmıştır. Çalışmada, 19. yüzyıla uzanan tarihsel arka plan dikkate alınmış olmakla birlikte analizler, 1948’den günümüze kadar geçen süreçte yaşanan kırılma anları üzerinden nitel ve tarihsel-karşılaştırmalı okumayla ortaya konmuştur. Çalışmada ulaşılan bulgular kurumsal/resmî veri ve belgelere dayandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adams, J. (1996), Principals and agents, colonialists and company men: The decay of colonial control in the Dutch East Indies, American Sociological Review, 61(1), s.12-28.
- Aksoy, M. (2024), Türkiye Yüzyılı ve Dünya Siyaseti, 1. Baskı, Ankara: Orient Yayınları.
- Aksoy, M. ve Kanmaz, M. (2022), Lebensraum Çerçevesinde Almanya Dış Politikası (1933-1945), (Ed.: M. Aksoy), Uluslararası İlişkilerde Güvenlik ve Jeopolitik: Teorik Tartışmalar ve Güncel Gelişmeler, s.369-394, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Al Sarhan, A. S. (2017), United States foreign policy and the Middle East, Open Journal of Political Science, 7(4), s.454-472.
- Anadolu Ajansı (2016), İsrail, Filistin topraklarının yüzde 85'ine el koydu, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israil- filistin-topraklarinin-yuzde-85ine-el-koydu/546478, (Erişim Tarihi: 03.06.2025).
- Anderson, M. S. (1992), The Eastern Question, 1774–1923. London: Macmillan.
- Ariel, Y. (2006), An Unexpected Alliance: Christian Zionism and Its Historical Significance, Modern Judaism, 26(1), s.74-100.
- Ariel, Y. (2013), An Unusual Relationship: Evangelical Christians and Jews. New York: NYU Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası Siyaset, Bölgesel Çalışmalar, Ortadoğu Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2025
Gönderilme Tarihi
15 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
6 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 3
APA
Arslantaş, E., & Avcı, Y. (2025). ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1299-1323. https://doi.org/10.11616/asbi.1742525
AMA
1.Arslantaş E, Avcı Y. ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği. ASBİ. 2025;25(3):1299-1323. doi:10.11616/asbi.1742525
Chicago
Arslantaş, Emre, ve Yasin Avcı. 2025. “ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 25 (3): 1299-1323. https://doi.org/10.11616/asbi.1742525.
EndNote
Arslantaş E, Avcı Y (01 Kasım 2025) ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 25 3 1299–1323.
IEEE
[1]E. Arslantaş ve Y. Avcı, “ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği”, ASBİ, c. 25, sy 3, ss. 1299–1323, Kas. 2025, doi: 10.11616/asbi.1742525.
ISNAD
Arslantaş, Emre - Avcı, Yasin. “ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 25/3 (01 Kasım 2025): 1299-1323. https://doi.org/10.11616/asbi.1742525.
JAMA
1.Arslantaş E, Avcı Y. ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği. ASBİ. 2025;25:1299–1323.
MLA
Arslantaş, Emre, ve Yasin Avcı. “ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 3, Kasım 2025, ss. 1299-23, doi:10.11616/asbi.1742525.
Vancouver
1.Emre Arslantaş, Yasin Avcı. ABD’nin Ortadoğu’ya Jeopolitik Yöneliminde İsrail’in Çok Boyutlu İşlevselliği. ASBİ. 01 Kasım 2025;25(3):1299-323. doi:10.11616/asbi.1742525