Research Article

Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları

Volume: 5 Number: Özel Sayı 1 December 19, 2022
TR EN

Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları

Abstract

Araştırmanın amacı, Türkiye’de aktif kaya tırmanışı yapan tırmanıcıların kişilik özellikleri, öz yeterlilikleri ve heyecan arama davranışları arasında ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubu Türkiye Dağcılık Federasyonu bünyesindeki spor kulüpleri ve üniversite dağcılık topluluklarında aktif olarak kaya tırmanışı yapan kolayda örnekleme yöntemi ile seçilmiş 113’ü erkek, 62’si kadın toplam 175 kaya tırmanıcısından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, heyecan arama, beş faktör kişilik özellikleri ve kaya tırmanışı öz-yeterlilik ölçekleri ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, parametrik olma koşullarının sağlandığı ve verilerin normal dağılım gösterdiği için yüzde frekans, t-Testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon testleri kullanılmıştır. Kaya tırmanıcılar, an fazla gelişime açıklık ve dışa dönüklük en az ise nevrotiklik kişilik özelliğine sahip bireyler oldukları belirlenmiştir. Kaya tırmanıcılar en fazla heyecan ve macera arama, deneyim arama, en az ise sıkılmaya yatkınlık davranışını gösterdikleri belirlenmiştir. Kaya tırmanıcıların öz yeterlik ortalaması yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Dışa dönük olma, nevrotiklik, uyumluluk ve gelişime açık olma kişilik özellikleri, heyecan ve macera arama, sıkılmaya yatkınlık davranışları ve öz yeterlilikleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık oluşturmuştur. Dışa dönük ve gelişime açık olma kişilik özellikleri, deneyim, heyecan ve macera arama davranışı öz yeterlik ile pozitif yönde; şartlı refleks yitimi ile negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu görülmüştür. Kişilik özelliklerinin öz yeterlik üzerindeki etkisi istatistiksel anlamlı olduğu, varyansın %36,6’sini açıklayabildiği; heyecan arama davranışlarının öz yeterlik üzerindeki etkisi de anlamlı olduğu, varyansın %37,1’ini açıklayabildiği görülmüştür. Kaya tırmanıcıların meraklı, yeni tecrübe ve fikirleri keşfetmeyi seven, yaratıcı, analitik düşünen, duyarlı bireyler olduklarını, fakat az da olsa endişeli, güvensiz, sinirli ve kaygı yüklü bireyler oldukları, kendilerini daha çok heyecan ve macera arama davranışına sürükledikleri belirlenmiştir. Kaya tırmanıcıların dışa dönük ve gelişme kişilik özelliklerinin artması başarılı olma yolunda kendine olan inancı da artmasını sağlamıştır. Öz yeterliğin hem sorumluluk hem de nevrotiklik arasındaki ilişki üzerindeki önemli aracılık etkisi olduğunu belirlemiştir. Heyecan arayışı yüksek olan tırmanıcıların daha fazla uyarıcı duyumlara maruz kalacakları için öz yeterlik durumları daha da yüksek olduğu belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. Allen, M. S., Greenlees, I., ve Jones, M. (2013). Personality in sport: A comprehensive review. International Review of Sport and Exercise Psychology, 6(1), 184-208. https://doi.org/10.1080/1750984X.2013.769614
  2. Allen, M. S., Greenlees, I., ve Jones, M. (2011). An investigation of the five-factor model of personality and coping behaviour in sport. Journal of Sports Sciences, 29(8), 841-850. https://doi.org/10.1080/02640414.2011.565064
  3. Aras, D., Koçak, F., ve Çetinkaya, G. (2019). Kaya Tırmanışı öz-yeterlilik ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 113-124. https://doi.org/10.33689/spormetre.492619
  4. Aras, D., ve Ewert, A. W. (2016). The effects of eight weeks sport rock climbing training on anxiety. Acta Medica Mediterranea, 32(1), 223-230.
  5. Ardahan F., ve Yerlisu Lapa, T. (2011). Açıkalan rekreasyonu: bisiklet kullanıcıları ve yürüyüşçülerin doğa sporu yapma nedenleri ve elde ettikleri faydalar. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 1327–1341.
  6. Bal, F. (2018). Engelli çocuğa sahip bireylerin kişilik özelliklerinin depresyon ve stres üzerindeki etkisinin incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 79(6), 71-90. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.14165
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
  8. Benet-Martínez, V., ve John, O. P. (1998). Los Cinco Grandes across cultures and ethnic groups: Multitrait-multimethod analyses of the Big Five in Spanish and English. Journal of personality and social psychology, 75(3), 729. https://doi.org/10.1037/0022-3514.75.3.729

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physical Activity and Health

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 19, 2022

Submission Date

November 11, 2022

Acceptance Date

December 13, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 5 Number: Özel Sayı 1

APA
Kural, B. (2022). Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(Özel Sayı 1), 516-530. https://doi.org/10.38021/asbid.1203031
AMA
1.Kural B. Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları. MJSS. 2022;5(Özel Sayı 1):516-530. doi:10.38021/asbid.1203031
Chicago
Kural, Burak. 2022. “Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz Yeterlilikleri Ve Heyecan Arama Davranışları”. Mediterranean Journal of Sport Science 5 (Özel Sayı 1): 516-30. https://doi.org/10.38021/asbid.1203031.
EndNote
Kural B (December 1, 2022) Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları. Mediterranean Journal of Sport Science 5 Özel Sayı 1 516–530.
IEEE
[1]B. Kural, “Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları”, MJSS, vol. 5, no. Özel Sayı 1, pp. 516–530, Dec. 2022, doi: 10.38021/asbid.1203031.
ISNAD
Kural, Burak. “Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz Yeterlilikleri Ve Heyecan Arama Davranışları”. Mediterranean Journal of Sport Science 5/Özel Sayı 1 (December 1, 2022): 516-530. https://doi.org/10.38021/asbid.1203031.
JAMA
1.Kural B. Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları. MJSS. 2022;5:516–530.
MLA
Kural, Burak. “Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz Yeterlilikleri Ve Heyecan Arama Davranışları”. Mediterranean Journal of Sport Science, vol. 5, no. Özel Sayı 1, Dec. 2022, pp. 516-30, doi:10.38021/asbid.1203031.
Vancouver
1.Burak Kural. Kaya Tırmanıcıların Kişilik Özellikleri, Öz yeterlilikleri ve Heyecan Arama Davranışları. MJSS. 2022 Dec. 1;5(Özel Sayı 1):516-30. doi:10.38021/asbid.1203031

27208

Mediterranean Journal of Sport Science (MJSS) is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY-NC 4.0 .

2624526366