Review

Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları

Volume: 12 Number: 1 February 27, 2026
EN TR

Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları

Abstract

Crush sendromu (CS), travmatik rabdomiyoliz olarak da tanımlanan ve kas dokusunun lokalize ezilme hasarı sonucunda gelişen sistemik bir klinik tablodur. Genellikle doğal afetler, travmalar ve endüstriyel kazalar sonrasında görülmekte olup, akut böbrek yetmezliği (ABY), aritmi, sepsis, akut respiratuar distres sendromu (ARDS), dissemine intravasküler koagülopati (DIC) ve çoklu organ yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlarla ilişkilidir. Kas hücrelerinin yıkımıyla dolaşıma geçen miyoglobin, potasyum, kreatin kinaz ve laktik asit gibi intrasellüler komponentler nefrotoksisiteye, elektrolit dengesizliklerine ve organ disfonksiyonuna yol açmaktadır. Özellikle rabdomiyoliz ilişkili ABY, CS’de mortalite açısından en belirleyici faktörlerden biridir. Bu derleme, CS ve rabdomiyoliz ilişkili ABY’nin yönetiminde geleneksel tıbbi tedaviler ile doğal ürün temelli yaklaşımları karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Literatür bulguları, ABY tedavisinde en kritik uygulamanın erken ve etkin sıvı-elektrolit tedavisi olduğunu, bunun böbrek fonksiyonlarının korunmasında temel rol oynadığını göstermektedir. Nutrisyonel tedavide ise amaç böbrek hasarını sınırlamak, komplikasyonları önlemek ve metabolik dengeyi sürdürmektir. Uluslararası kılavuzlar (KDIGO, ESPEN), enerji gereksiniminin 20–30 kcal/kg/gün olacak şekilde planlanmasını ve oral beslenme mümkün değilse 24 saat içinde enteral beslenmeye başlanmasını önermektedir. Refeeding sendromu riski taşıyan hastalarda ise enerji hedeflerine kademeli olarak ulaşılması gerekmektedir. Son yıllarda yapılan deneysel araştırmalar, kefir, baicalin, yeşil propolis ve buğday çimi gibi doğal ürünlerin antioksidan, antiinflamatuar ve hücre koruyucu etkileri sayesinde oksidatif stres ve inflamasyonu azaltarak böbrek hasarını hafifletebileceğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, mevcut veriler sınırlı olup, klinik uygulamaya geçiş için daha fazla yüksek kaliteli çalışmaya ihtiyaç vardır.

Keywords

Supporting Institution

Çalışmamızı destekleyen kurum yoktur

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımızı bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimizi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimizi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımızı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimizi beyan ederiz.

References

  1. Abdeen, A, Samır, A., Elkomy, A, Aboubaker,M., Habotta, OA, Gaber A, Abdelkader, A. (2021) The potential antioxidant bioactivity of date palm fruit against gentamicin-mediated hepato-renal injury in male albino rats, Biomedicine & Pharmacotherapy, 143: 112154.
  2. Ayer, C., Bakır, B., Çalık, G., Yurtdaş-Depboylu, G., Yalçın, T., Kaner, G. (2023) Afet sonrası görülebilecek semptomlara yönelik beslenme önerileri, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2):669-674.
  3. Balah, A., Helal, H., Raslan, Na., Emran, TB., Ahmad, SF., Attı, SM., Alı, AA. (2023). Wheat Grass Attenuates Acute Kidney Injury Secondary to Rhabdomyolysis in a Rat Model of Crush Syndrome, Journal of Biological Regulators and Homeostatic Agents, 37(12): 7075-7085.
  4. Candela, N., Silva, S., Georges, B., Cartery, C., Robert, T., Moussi-Frances, J., … Faguer, S. (2020). Short- and long-term renal outcomes following severe rhabdomyolysis: a French multicenter retrospective study of 387 patients, Annals of Intensive Care, 2020;10:27.
  5. Cano, N., Aparicoi, M., Brunorı, G., Carrero, J., Cianciaruso, B., Fiaccadori, E., Lindholm, B., Teplan, V., Fouque, D., Guarnieri, G. (2009). ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: adult renal failure, Clinical Nutrition, 28(4):401- 414.
  6. Fiaccadori, E., Sabatino, A., Barazzoni, R., Carrero, JJ., Cupisti, A., De-Waele, E., Jonckheer, J., Singer, P., Cuerda, C. (2021). ESPEN guideline on clinical nutrition in hospitalized patients with acute or chronic kidney disease, Clinical Nutrition, 40(4):1644-1668.
  7. Genthon, A., Wilcox, Sr. (2014). Crush syndrome: A case report and review of the literatüre, J Emerg Med., 46:313.
  8. Hebert, JF., Burfeind, KG., Malinoski, D., Hutchens, MP. (2022). Molecular Mechanisms of Rhabdomyolysis-Induced Kidney Injury: From Bench to Bedside, Kidney International Reports, 8:17– 29

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Family Medicine, Health Services and Systems (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

February 27, 2026

Submission Date

April 16, 2025

Acceptance Date

September 12, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Arslan, Ş., & Palaoğlu, A. E. (2026). Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları. Aydın Sağlık Dergisi, 12(1), 1-9. https://izlik.org/JA88WE59UL
AMA
1.Arslan Ş, Palaoğlu AE. Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları. Aydın Health. 2026;12(1):1-9. https://izlik.org/JA88WE59UL
Chicago
Arslan, Şule, and Ayşe Eda Palaoğlu. 2026. “Crush Sendromu Ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme Ve Doğal Tedavi Yaklaşımları”. Aydın Sağlık Dergisi 12 (1): 1-9. https://izlik.org/JA88WE59UL.
EndNote
Arslan Ş, Palaoğlu AE (February 1, 2026) Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları. Aydın Sağlık Dergisi 12 1 1–9.
IEEE
[1]Ş. Arslan and A. E. Palaoğlu, “Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları”, Aydın Health, vol. 12, no. 1, pp. 1–9, Feb. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA88WE59UL
ISNAD
Arslan, Şule - Palaoğlu, Ayşe Eda. “Crush Sendromu Ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme Ve Doğal Tedavi Yaklaşımları”. Aydın Sağlık Dergisi 12/1 (February 1, 2026): 1-9. https://izlik.org/JA88WE59UL.
JAMA
1.Arslan Ş, Palaoğlu AE. Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları. Aydın Health. 2026;12:1–9.
MLA
Arslan, Şule, and Ayşe Eda Palaoğlu. “Crush Sendromu Ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme Ve Doğal Tedavi Yaklaşımları”. Aydın Sağlık Dergisi, vol. 12, no. 1, Feb. 2026, pp. 1-9, https://izlik.org/JA88WE59UL.
Vancouver
1.Şule Arslan, Ayşe Eda Palaoğlu. Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz İlişkili Akut Böbrek Yetmezliği: Beslenme ve Doğal Tedavi Yaklaşımları. Aydın Health [Internet]. 2026 Feb. 1;12(1):1-9. Available from: https://izlik.org/JA88WE59UL

All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)