Review

Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar

Volume: 12 Number: 3 October 22, 2026
EN TR

Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar

Abstract

Bu çalışma, sağlık profesyonellerinin maruz kaldığı ergonomik risk faktörlerini branş bazlı prevalans verileriyle analiz ederek, kurumsal düzeyde uygulanabilir kanıta dayalı koruyucu stratejiler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Google Scholar, PubMed ve DergiPark veri tabanları kullanılarak betimleyici derleme yöntemi benimsenmiş; cerrahi, diş hekimliği, radyoloji, sonografi ve fizyoterapi gibi farklı branşların özgün risk haritaları incelenmiştir. Literatür sentezi, sağlık çalışanlarının %70 ile %90 gibi kritik bir oranla meslek hayatları boyunca en az bir kez kas-iskelet sistemi hastalığı deneyimlediğini kanıtlamaktadır. En yüksek prevalans oranı %90 ile sonografi uzmanlarında saptanmış olup; bu durum prob kullanımı sırasındaki statik kas kasılması ve omuz abdüksiyonu ile ilişkilendirilmiştir. Diş hekimliğinde boyun (%58.5) ve üst sırt ağrıları ön plana çıkarken; radyoloji teknisyenleri (%75.2) ve fizyoterapistlerde hasta transferine bağlı bel bölgesi hasarları baskındır. Cerrahlar ise iskelet hasarlarının yanı sıra %50’ye varan oranlarda dolaşım sistemi problemleriyle en kompleks risk grubunu oluşturmaktadır. Çalışmanın yeni ve önemli yönü, risklerin "tek tip" olmadığını, her branşın kendine özgü biyomekanik yüklenmelere sahip olduğunu ortaya koymasıdır. Bu bağlamda; yükseklik ayarlı ekipmanlar gibi mühendislik kontrolleri ile mikro-mola sistemlerini içeren idari düzenlemelerin branşa özgü yapılandırılması zorunludur. Görev ve iş istasyonu analizine dayalı proaktif bir ergonomi yönetimi hem çalışan sağlığını hem de hizmet kalitesini sürdürülebilir biçimde iyileştirmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu araştırma hiç bir kurum tarafından desteklenmemektedir.

Ethical Statement

Makale akademik etik sorumluluk kapsamına hazırlanmıştır.

References

  1. Akkaya, A., & Karadağ, M. (2020). Ameliyathane Hemşirelerinin Çalışma Ortamından Kaynaklanan Mesleki Risklerinin ve Sağlık Sorunlarının Belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 11-22. https:// dergipark.org.tr/tr/pub/egehemsire/issue/62035/794963
  2. Akpınar, T., Çakmakkaya, B. Y., & Batur, N. (2018). Ofis Çalışanlarının Sağlığının Korunmasında Çözüm Önerisi Olarak Ergonomi Bilimi. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi Akpınar et al, 02, 76-98. http://yalinosgb.com/content/ergonomi-
  3. Aksüt, G., Eren, T., & Tüfekçi, M. (2020). Ergonomik Risk Faktörlerinin Sınıflandırılması: Bir Literatür Taraması. Ergonomi, 3, 169-192. https:// doi.org/10.33439/ergonomi.773896
  4. Aldhabi, R., Alzahrani, A., Alsobhi, M., Albadi, M., Alfawaz, S., Alabasi, U., Almaddah, M., Gmmash, A., Neamatallah, Z., & Gaowgzeh, R. A. (2025). Prevalence and Risk Factors of Musculoskeletal Disorders Among Clinical Laboratory Technicians. Sağlık (Basel), 13(12). https://doi.org/10.3390/HEALTHCARE13121406
  5. Alshuweihi, H. H., Zadeh, S. A. M., Al-Sharman, A., Nambi, G., Azab, A. R., Elsayed, S. H., Abdelbaset, W. K., & Abdelbasset, W. K. (2025). Prevalence and Risk Factors Associated With Work-Related Musculoskeletal Disorders Among Physiotherapists In United Arab Emirates. Scientific Reports 2025 15:1, 15(1), 38878-. https://doi.org/10.1038/s41598-025-22619-6
  6. Asmare, M. Y., Yalew Mustofa, S., Enyew Ashagrie, H., & Gudayu Zeleke, T. (2021). Prevalence and Factors Associated with Work-Related Musculoskeletal Disorder among Health Care Providers Working in the Operation Room. Annals of Medicine and Surgery, 72, 1-7. https://doi. org/10.1016/j.amsu.2021.102989
  7. Aydemir, İ., & Yaşar, G. Y. (2016). Ergonomik Tasarımın Sağlık Çalışanları ve Hasta Güvenliğine Etkisi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 174-184. https://doi.org/10.5222/SHYD.2016.174
  8. Baysal, B., Umut, G. U., & Saka, S. (2023). Farklı Alanlarda Çalışan Fizyoterapistlerde Mesleğe Bağlı Kas İskelet Sistemi Yaralanmaları, Yorgunluk ve Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. H.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 426-440. https://doi.org/10.21020/husbfd.1080741

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Management

Journal Section

Review

Publication Date

October 22, 2026

Submission Date

January 7, 2026

Acceptance Date

January 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 3

APA
Solmaz, S., & Hoşten, G. (2026). Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar. Aydın Sağlık Dergisi, 12(3), 171-189. https://izlik.org/JA82YB92XL
AMA
1.Solmaz S, Hoşten G. Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar. Aydın Health. 2026;12(3):171-189. https://izlik.org/JA82YB92XL
Chicago
Solmaz, Selenay, and Gülizar Hoşten. 2026. “Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri Ve Koruyucu Yaklaşımlar”. Aydın Sağlık Dergisi 12 (3): 171-89. https://izlik.org/JA82YB92XL.
EndNote
Solmaz S, Hoşten G (October 1, 2026) Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar. Aydın Sağlık Dergisi 12 3 171–189.
IEEE
[1]S. Solmaz and G. Hoşten, “Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar”, Aydın Health, vol. 12, no. 3, pp. 171–189, Oct. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA82YB92XL
ISNAD
Solmaz, Selenay - Hoşten, Gülizar. “Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri Ve Koruyucu Yaklaşımlar”. Aydın Sağlık Dergisi 12/3 (October 1, 2026): 171-189. https://izlik.org/JA82YB92XL.
JAMA
1.Solmaz S, Hoşten G. Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar. Aydın Health. 2026;12:171–189.
MLA
Solmaz, Selenay, and Gülizar Hoşten. “Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri Ve Koruyucu Yaklaşımlar”. Aydın Sağlık Dergisi, vol. 12, no. 3, Oct. 2026, pp. 171-89, https://izlik.org/JA82YB92XL.
Vancouver
1.Selenay Solmaz, Gülizar Hoşten. Sağlık Çalışanlarında Ergonomik Risk Faktörleri ve Koruyucu Yaklaşımlar. Aydın Health [Internet]. 2026 Oct. 1;12(3):171-89. Available from: https://izlik.org/JA82YB92XL

All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)