COĞRAFYA DERS KİTAPLARININ KÜLTÜREL MİRAS OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

Eğitim-öğretim faaliyetlerinin en somut göstergelerinden birisi de ders kitaplarıdır. Yazıldıkları dönemin eğitim-öğretim faaliyetlerinin değerlendirilebilmesine imkân verir. Osmanlıca yazılmış ve o dönemin eğitim ve öğretim faaliyetlerinin bir göstergesi olan ders kitaplarının merak edilmesi ve ilgi duyulması ile günümüz şartlarıyla değerlendirilmesinin yapılması bilim kültür mirası açısından önemlidir. Bu sebeple somut olmayan kültürel miras içerisinde değerlendirilen bu kitaplar Türk kültürünün temsili açısından değerlidir. Osmanlıca yazılmış kitapların öğrenilmesi ve okunması konusunda, merakı olan bireyler olarak yetişmesini sağlamak eğitimin önemli amaçlarındandır. Döneme ait coğrafya ders kitapları Osmanlı devletinin Coğrafya biliminin öğretilmesinde ortaya koyduğu birikime yönelik farkındalığın artırılmasında bir etken olarak değerlendirilebilir. Bu çalışma ile Osmanlıca yazılmış ve Osmanlı bilim kültürünün mirası üzerinde kullanılmış olan dönemin Coğrafya ders kitaplarına karşı bir değerlendirme ve yaklaşım belirleme amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda II. Abdülhamit Han döneminde ders müfredatı olarak eğitim sistemine giren Coğrafya ders kitaplarının genel bir değerlendirilmesi yapılarak kültürel zenginliğimizden yararlanma, Coğrafya ve medeniyet bilincini oluşturmada farkındalık yaratmak asıl hedefi oluşturmaktadır. Bu kapsamda çağımız öğrencilerinin, Coğrafya bilimi ve Coğrafya ders kitaplarına karşı farkındalık durumları ihtiyaç-analiz anketi ile ortaya konulmuştur. Sonuçları itibariyle geçmiş dönem Coğrafya ders kitaplarına karşı olan farkındalık, ilgi ve merakı; bilimin ortak miras olduğu noktasından hareketle yapılan kıyaslama ve yorumlamalardan yola çıkılarak, bu duruma karşı olan bakış açısı geliştirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ana materyalini dönemin Osmanlıca yazılmış coğrafya ders kitapları oluşturmaktadır. Coğrafya bilim tarihinin gelişimi açısından yazıldığı dönemi değerlendiren çalışmalar (tez, makale, bildiri vs.) ile kıyaslama yapılmıştır. Ankete dayalı ihtiyaç analizi ile günümüz Coğrafya ders kitapları ile dönemin ders kitaplarına karşı ilgi, merak ve farkındalık düzeyleri araştırılmıştır. Literatür taraması ile elde edilmiş bilgilerden de faydalanılarak geçmiş dönem Coğrafya ders kitaplarına karşı olan farkındalık, ilgi ve merakı; bilimin ortak miras olduğu noktasından hareketle yapılan kıyaslama ve yorumlamalardan yola çıkılarak, bu duruma karşı olan bakış açısı geliştirilmeye çalışılmıştır.