TÜRK BASININDA 10 HAZİRAN 1930 TÜRK-YUNAN İTİLAFNAMESİ

Türkiye ile Yunanistan arasında 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan ve Lozan Antlaşması ile Atina Antlaşması’nda tam olarak çözümlenmeyen Türk ve Yunan Mübadillerin malları hakkında pürüzlerin giderilmesini amaçlayan bir ticaret anlaşmasıdır. Türkiye ve Yunanistan’ın Lozan’dan sonra barışın tahsis edilmesi neticesinde süre gelen siyasi gelişmelerin Mustafa Kemal Atatürk’ün dış siyasette güttüğü “Yurtta Sulh Cihanda Sulh” ilkesi İkinci Dünya Savaşı'na doğru şekillen Balkan ve Doğu paktlarına giden süreçte bu siyaseti güçlendiren etmenler olmuştur. Yunanistan’ın sona eren savaştan sonra toparlanma ve bölgede kendi güvenliğini sağlama açısından sürdürmeye çalıştığı barış politikaları özellikle Eleftherios Venizelos’un iktidara gelmesi ile daha güçlü bir yola girmişti. İktidara gelmesinden sadece on bir gün sonra 30 Ağustos 1928 tarihinde İsmet İnönü’ye yazdığı mektupta bu yöndeki siyasetine güçlü bir kanıtıydı. Yine bir diğer önemli kanıt ise bir yıl sonra yani 1931 yılında Venizelos’un Atatürk’ü Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermesidir. Venizelos, komşu ülkelerle (İtalya, Arnavutluk) girdiği barış ve dostluk siyaseti ile Türkiye’yi de bu barış rüzgârları ile siyaseten şekillendirmeye çalışmıştır. Bu süreçle Lozan Antlaşması’ndan beri devam eden ve 1930 yılına kadar çözümlenemeyen mübadillerin mal ve mülk sorunları çözümlenmiş ve daha sonraki süreçte Eylül 1930'da Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanacak olan Dostluk Anlaşması’na da zemin hazırlamıştır. Bu makalede 10 Haziran 1930 Türk –Yunan ticaret antlaşmasının maddelerinden yola çıkılarak Türkiye’deki mübadillerin durumları irdelenmiş ve Türkiye ile Yunanistan arasında barışın bu antlaşmayla nasıl dostluk antlaşmasına dönüştüğü dönemin Türk basınında yer alan haberlerden yola çıkılarak kaleme alınmaya çalışılmıştır.