KUR’AN SOSYOLOJİSİ: İKİ YAKLAŞIM

Genel ve sistematik din sosyolojisinin alt dallarından biri de “İslam sosyolojisi”dir. İslam sosyolojisi, kısaca, İslam dininin sosyolojik olarak incelenmesini konu alır. Bir dinin bilimsel incelemesine, zorunlu ve doğal olarak, o dinin temel kaynaklarının incelenmesi ile başlamak gerektiğinden İslam sosyolojisinin temel referans kaynakları da Kur’an ve Sünnet’tir. Bu bağlamda İslam sosyolojisi de kendi içinde bazı alt çalışma dallarına ayrılmaya ve bu iç uzmanlaşmanın da bir yansıması olarak “Kur’an Sosyolojisi” ve “Sünnet Sosyolojisi” adlı/konulu çalışmalar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu çerçevede Türkiye’de son yıllarda “Kur’an Sosyolojisi” ile ilgili bazı tez, kitap ve makalelerin yazıldığı gözlenmektedir. “Kur’an Sosyolojisi” ile ilgili bu araştırmalarda bu kavram, genel olarak, “Kur’an’da evrensel nitelikli toplumsal yasalar aramak” anlamında kullanılmakta, ancak bu tür bir Kur’an sosyolojisi anlayışına önemli bazı eleştirilerin de getirildiği görülmektedir. Dolayısıyla henüz görece “yeni” bir araştırma alanı olan Kur’an sosyolojisi üzerindeki tartışmaların devam ettiğini söylemek yanlış olmasa gerektir. Bu makale bu alandaki literatür ve tartışmalara bir katkı sunmak amacıyla Türkiye’de yapılan çalışmalarda öne çıkan Kur’an sosyolojisi yaklaşımı ile bu yaklaşıma yönelik eleştirileri özetlemeye ve sonrasında bir diğer Kur’an sosyolojisi yaklaşımını tanıtmaya çalışacaktır.