MACAR ULUSAL ŞAİRİ SÁNDOR PETŐFİ’NİN NEMZETİ DAL (ULUSAL TÜRKÜ) ADLI ESERİNİN 1848-1849 MACAR DEVRİMİ VE ÖZGÜRLÜK SAVAŞI’NDAKİ YERİ
Öz
Habsburg Monarşisi’ne karşı gerçekleştirilen 1848-1849 Macar Devrimi ve Özgürlük Savaşı, Macar tarihinin en önemli dönüm noktalarından birisidir. Avrupa genelinde 1848 devrimlerinin etkisiyle şekillenen bu süreç, Macaristan’da siyasal, toplumsal ve kültürel dönüşümlerin hız kazanmasına yol açmıştır. Bu süreçte yaşanan gelişmeler sonucunda Macaristan’da Reform Dönemi kapanmış ve 1867 yılında başlayacak olan Avusturya-Macaristan Uzlaşması’na giden yolun kilometre taşları döşenmeye başlanmıştır. Macar Devrimi’nin fitilini ateşleyen unsurlardan ve Özgürlük Savaşı’nın düşünsel temellerinden birisi de Macar ulusal şairi Sándor Petőfi (1823-1849) tarafından kaleme alınmış Nemzeti Dal (Ulusal Şarkı) adlı eserdir. Bu eser, Habsburglara karşı gerçekleşen devrim ve özgürlük mücadelesi sırasında Macar ulusuna cesaret ve kuvvet verdiği gibi mücadelenin Macarlar adına askerî ve siyasal açıdan başarısızlıkla sonuçlanması sonrasında da Macar ulusal bilincinin ve kolektif hafızasının canlı tutulmasında önemli bir işlev üstlenmiş, Macar ulusunu ayakta tutan öğelerden biri olmuştur. Bu çalışma, Nemzeti Dal’ın Türkçe çevirisini merkeze alarak eseri tarihî ve edebî bağlamı içerisinde incelemeyi amaçlamakta olup çalışmada eserin XIX. yüzyıldan günümüze kadar uzanan etkileri değerlendirilirken aynı zamanda edebî bir yapıtın ulusal kimlik inşasındaki rolü ve tarihî gelişmelerdeki dönüştürücü gücü de ortaya konulmaktadır. Macar ulusal tarihinde olduğu gibi edebiyat tarihinde de oldukça önemli bir yere sahip olan Nemzeti Dal’ın Türkçe çevirisi ile birlikte tarihî ve edebî açıdan değerlendirilmesi XIX. yüzyıldan günümüze kadar Macaristan’da ve Orta Avrupa’da yaşanan tarihî gelişmelere farklı bir bakış açısıyla bakılmasını sağlayacağı gibi aynı zamanda Macar edebiyat tarihine de bir ışık tutacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altaylı, Y. (2017). Macar Halk Şarkılarında 1848–1849 Macar İhtilâli ve Lajos Kossuth. DTCF Dergisi, 57(1), 327–340.
- Ayan, D., & Edit, T. (2022). Doğumunun 200. Yılında Türkçede Sándor Petőfi. İstanbul: Kitabevi.
- Benke, L. (2023). Szabadság, hadd nézzünk szemedbe! (Vol. 1). Budapest.
- Bona, G. (1998). A szabadságharc honvédsége (6. sz.). Erişim adresi: https://epa.oszk.hu/00000/00016/00036/980621.htm
- Csernátoni, G., Ferenczi, Z., & Korbuly, J. (1890). Petőfi Múzeum (321–338). Kolozsvár.
- Csorba, G. (2016). The Circassian-Polish-Hungarian Alliance Plans Against The Russian Empire in the Final Days of the 1848–1849 Hungarian Revolution. Kafkasya Çalışmaları-Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 97–114.
- Czeitscher, S. (2003). Discourse, hegemony and polyglossia in the judicial system of Trieste in the 19th century. In R. Rindler Schjerve (Ed.), Diglossia and power: Language policies and practice in the 19th century Habsburg Empire. Berlin.
- Eckhart, F. (2010). Macaristan tarihi (İ. Kafesoğlu, Çev.; 2. baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. Encyclopaedia Britannica. (1911). Hungary. In H. Chisholm (Ed.), Encyclopaedia Britannica (Vol. 13).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yakınçağ Avrupa Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gökhan Dilbaş
*
0000-0003-4337-8700
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
5 Ocak 2026
Kabul Tarihi
6 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 2