Abstract
Bugün din olarak değil, bir inanç tekniği olarak tanımlanan Şamanizm; Türklerin ritlerini belirleyen ruhsal tutunma arzuları arasında en önemlisidir. Avcı göçebeler olarak yaşayan Türklerin şamanlar olarak adlandırılmasının kaynağında tarımla uğraşan toplumlara nazaran yaşamı daha farklı algılama biçimleri olduğu görülür. Şamanın eylemi; gösteriye dayalı bir eylemdir. O, izlendiğinin bilinciyle topluca yapılan ayinlerden farklı olarak “kendini” sergileme eğilimindedir. Şamanizmin Orta Asya’dan çıkıp Anadolu’ya ulaşması ve beraberinde hayvan mitleri, akrobatik hünerler, erginleme ritlerini taşıması oldukça uzun bir sürecin sonucudur. Bu ritlerin İslami anlayış içindeki Heterodoksiler üzerindeki belirleyiciliği; Totemizm ve Animizmin Şamanizm üzerindeki belirleyiciliğine benzer. Bu gösteriler İslamiyet öncesi çoktanrılı ve mistik dinlere özgü bir yapı olmakla birlikte Anadolu köylüsünün İslamiyet’i kabullenirken geçmiş yaşamlarına bağlılıklarının da göstergesidir. Bu anlamda Şamanın tiyatroyla olan bağı Türk toplumlarında ‘gelenekselleştirilmiş’tir. Şamanın gösterisi özünde teatral öğeler içerir. Bu çalışma bu teatral ilişkiyi kurmaya ve Türklerin İslamiyet öncesi ve sonrası dönemlerde bunu nasıl yaşattıklarını göstermeye çalışmaktadır.
Keywords
References
- AKI, Niyazi, Türk Tiyatro Edebiyatı Tarihi, Dergah Y., İst., 1989.
- AND Metin, Dionysos ve Anadolu Köylüsü, Elif Yayınları, İstanbul, 1962.
- AND, Metin, Oyun ve Bügü, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 1974.
- AND, Metin, Geleneksel Türk Tiyatrosu, İnkılap Yayınları, İstanbul, 1985.
- BEK, Kemal, Eski Türk Yazını, Donkişot Yayınları, İstanbul, 2001.
- CAMPBELL, Joseph, İlkel Mitoloji, Çeviren: Kudret Emiroğlu, İmge Yayınları, İstanbul, 1993.
- ELÇİN, Şükrü, Anadolu Köy Orta Oyunları, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1991, sayı: A 33.
- ELIADE, Mircae, Şamanizm, Çeviren: İsmet Berkan, İmge Yayınları, 1999.
- ERTUĞRUL, Muhsin, “Türk-Moğolların Tiyatroya Hizmetleri”, Darülbedayi, Matbaacılık ve Neşriyat T.A.Ş., İst., 1933.
- HANÇERLİOĞLU, Orhan, İslam İnançları Sözlüğü, Remzi Y., İst., 2000.
- HUIZINGA, Johan Homo Ludens, Çeviren: Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Yayınları, İstanbul, 1995.
- İNAN, Abdülkadir, Tarihte ve Bugün Şamanizm, T.T.K.B., Ankara, 1972.
- KARADAĞ, Nurhan, Köy Seyirlik Oyunları, İ. B.Y., Ankara, 1978.
- NUTKU, Özdemir, Meddahlık ve Meddah Hikayeleri, A.K.M.B.Y., Ankara, 1997.
- ÖRNEK, Sedat Veyis, 100 Soruda İlkellerde Din, Büyü, Sanat, Efsane, Fono Tesisleri, İstanbul, 1971. ROUX, Jean Paul,
- Orta Asya, Çeviren: Lale Arslan, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2001.
- SENCER, Muzaffer, Dinin Türk Toplumuna Etkileri, Sarmal Yayınları, İstanbul, 1999.
- THOMSON, George, Aiskhylos ve Atina, Çeviren: Mehmet H. Doğan, Payel Yayınevi, İstanbul, 1990.
- TUNA, Erhan, Şamanlık ve Oyunculuk, Okyanus Yayınları, İstanbul, 2000.
Abstract
References
- AKI, Niyazi, Türk Tiyatro Edebiyatı Tarihi, Dergah Y., İst., 1989.
- AND Metin, Dionysos ve Anadolu Köylüsü, Elif Yayınları, İstanbul, 1962.
- AND, Metin, Oyun ve Bügü, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 1974.
- AND, Metin, Geleneksel Türk Tiyatrosu, İnkılap Yayınları, İstanbul, 1985.
- BEK, Kemal, Eski Türk Yazını, Donkişot Yayınları, İstanbul, 2001.
- CAMPBELL, Joseph, İlkel Mitoloji, Çeviren: Kudret Emiroğlu, İmge Yayınları, İstanbul, 1993.
- ELÇİN, Şükrü, Anadolu Köy Orta Oyunları, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1991, sayı: A 33.
- ELIADE, Mircae, Şamanizm, Çeviren: İsmet Berkan, İmge Yayınları, 1999.
- ERTUĞRUL, Muhsin, “Türk-Moğolların Tiyatroya Hizmetleri”, Darülbedayi, Matbaacılık ve Neşriyat T.A.Ş., İst., 1933.
- HANÇERLİOĞLU, Orhan, İslam İnançları Sözlüğü, Remzi Y., İst., 2000.
- HUIZINGA, Johan Homo Ludens, Çeviren: Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Yayınları, İstanbul, 1995.
- İNAN, Abdülkadir, Tarihte ve Bugün Şamanizm, T.T.K.B., Ankara, 1972.
- KARADAĞ, Nurhan, Köy Seyirlik Oyunları, İ. B.Y., Ankara, 1978.
- NUTKU, Özdemir, Meddahlık ve Meddah Hikayeleri, A.K.M.B.Y., Ankara, 1997.
- ÖRNEK, Sedat Veyis, 100 Soruda İlkellerde Din, Büyü, Sanat, Efsane, Fono Tesisleri, İstanbul, 1971. ROUX, Jean Paul,
- Orta Asya, Çeviren: Lale Arslan, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2001.
- SENCER, Muzaffer, Dinin Türk Toplumuna Etkileri, Sarmal Yayınları, İstanbul, 1999.
- THOMSON, George, Aiskhylos ve Atina, Çeviren: Mehmet H. Doğan, Payel Yayınevi, İstanbul, 1990.
- TUNA, Erhan, Şamanlık ve Oyunculuk, Okyanus Yayınları, İstanbul, 2000.
Details
| Primary Language | tr;en |
|---|---|
| Authors | |
| Submission Date | February 17, 2011 |
| Publication Date | February 17, 2011 |
| Published in Issue | Year 2010 Issue: 25 |
Obtaining permissions for studies requiring ethics committee approval regarding the implementation of ethical rules and including information about permission in the article was added to the criteria. In this direction, Ethics Committee Permission is required for articles submitted to our journal and meeting the conditions stated below.
• Any research conducted with qualitative or quantitative approaches that require data collection from participants using questionnaires, interviews, focus group work, observation, experimentation, and interview techniques.
Also;
• Obtaining and indicating permission from the owners for the use of scales, surveys and photographs belonging to others,
• It should be stated that the copyright regulations are complied with for the intellectual and artistic works used.