Nasrettin Hoca'nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış

Serdar Gürçay

Nasrettin Hoca'nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış

Abstract

Ulusların millî ve masalsı kahramanları vardır. Bunlar hem nesiller arasında birer kültür köprüsü hem de birer rol modeldir. Dinleyici ve okurlarını kâh maceralara sürükler kâh öğüt verirler, yer yer hüzünlendirir veya güldürürken düşündürürler. Kahramanların toplumsal kimlikleri birbirinden farklıdır. Kiminin cesareti; kiminin kuvveti ön plandayken; kimi zekâsıyla kimiyse merhametiyle ön plana çıkarak bu yönleriyle tipleştirilirler. Anadolu topraklarının sevilen bir kahramanı da Nasrettin Hoca’dır. Hoca; mizah yeteneğine sahip, toplumsal olaylara kayıtsız kalmayan, hazırcevap bir kişiliğe sahiptir. İsmiyle bütünleşen fıkraları ile ünlüdür. Göle Maya Çalmak, Ye Kürküm Ye, Kazan Doğurdu, Parayı Veren Düdüğü Çalar ve nice fıkraları yüzyıllar boyunca dillerden dillere dolaşmış; nesilden nesile aktarılmıştır. Hoca, halk tarafından romantize edilmiş şekilde sevilmektedir. Doğduğu düşünülen yerleşim yerlerinde hâlen adına şenlikler düzenlenmektedir. Bu anlamda geniş halk kitleleri tarafından benimsendiği söylenebilir. Hoca; anlatıları ile toplumun sorunlarına, sosyo-psikolojik durumlarına ve insanî ilişkilerine mizahî bir dille ayna tutmaktadır. Bu çalışmada; Nasrettin Hoca’nın kimliği hakkında verilen bilgiler ilgili literatür taraması neticesinde kısaca anlatılmıştır. Ayrıca, Hoca’nın konu alındığı seçme fıkraların; birey, toplum ve halk deyişleri açısından panoramik incelemesi yapılmıştır. Nasrettin Hoca fıkralarında bulunan mesaj ve öğütlerle toplumsal aksaklıkların düzeltilmesinde Hoca’nın üstlendiği misyon ortaya çıkarılacak dönemin koşulları ışığında değerlendirilerek toplumsal, kültürel yapı ve ahlâk üzerine genel bir tablo çizilecektir.

Keywords

References

Akar, M. (1986). Nasreddin Hoca. Türkpetrol Vakfı Lâle Dergisi. s. 4: 20-31. İstanbul: Aralık.
Aksoy, Ö. A. (2013). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
Albayrak, N. (2006). Nasreddin Hoca. TDV İslâm Ansiklopedisi. c. 32: 418-420. İstanbul: İSAM.
Ayverdi, İ. (2010). Büyük Misalli Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Lugatı.
Gölpınarlı, A. (1961). Nasreddin Hoca. İstanbul: Yükselen Matbaası.
https://sozluk.gov.tr. (01.08.2021). Türk Dil Kurumu. “Fıkra”.
https://sozluk.gov.tr. (01.08.2021). Türk Dil Kurumu. “İpe Un Sermek”.
https://sozluk.gov.tr. (01.08.2021). Türk Dil Kurumu. “Mavi Boncuk Dağıtmak”.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Creative Arts and Writing

Journal Section

Research Article

Authors

Serdar Gürçay ^*
0000-0003-1412-7910
Türkiye

Publication Date

April 29, 2022

Submission Date

March 11, 2022

Acceptance Date

April 18, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 8 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA29UA94PK

Cite

RIS / Bibtex

APA

Gürçay, S. (2022). Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. Aydın Türklük Bilgisi, 8(1), 53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK

AMA

1.Gürçay S. Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. ATD. 2022;8(1):53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK

Chicago

Gürçay, Serdar. 2022. “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine Ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum Ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”. Aydın Türklük Bilgisi 8 (1): 53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK.

EndNote

Gürçay S (April 1, 2022) Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. Aydın Türklük Bilgisi 8 1 53–67.

IEEE

[1]S. Gürçay, “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”, ATD, vol. 8, no. 1, pp. 53–67, Apr. 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA29UA94PK

ISNAD

Gürçay, Serdar. “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine Ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum Ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”. Aydın Türklük Bilgisi 8/1 (April 1, 2022): 53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK.

JAMA

1.Gürçay S. Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. ATD. 2022;8:53–67.

MLA

Gürçay, Serdar. “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine Ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum Ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”. Aydın Türklük Bilgisi, vol. 8, no. 1, Apr. 2022, pp. 53-67, https://izlik.org/JA29UA94PK.

Vancouver

1.Serdar Gürçay. Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. ATD [Internet]. 2022 Apr. 1;8(1):53-67. Available from: https://izlik.org/JA29UA94PK