Nasrettin Hoca'nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış

Serdar Gürçay

Nasrettin Hoca'nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış

Öz

Ulusların millî ve masalsı kahramanları vardır. Bunlar hem nesiller arasında birer kültür köprüsü hem de birer rol modeldir. Dinleyici ve okurlarını kâh maceralara sürükler kâh öğüt verirler, yer yer hüzünlendirir veya güldürürken düşündürürler. Kahramanların toplumsal kimlikleri birbirinden farklıdır. Kiminin cesareti; kiminin kuvveti ön plandayken; kimi zekâsıyla kimiyse merhametiyle ön plana çıkarak bu yönleriyle tipleştirilirler. Anadolu topraklarının sevilen bir kahramanı da Nasrettin Hoca’dır. Hoca; mizah yeteneğine sahip, toplumsal olaylara kayıtsız kalmayan, hazırcevap bir kişiliğe sahiptir. İsmiyle bütünleşen fıkraları ile ünlüdür. Göle Maya Çalmak, Ye Kürküm Ye, Kazan Doğurdu, Parayı Veren Düdüğü Çalar ve nice fıkraları yüzyıllar boyunca dillerden dillere dolaşmış; nesilden nesile aktarılmıştır. Hoca, halk tarafından romantize edilmiş şekilde sevilmektedir. Doğduğu düşünülen yerleşim yerlerinde hâlen adına şenlikler düzenlenmektedir. Bu anlamda geniş halk kitleleri tarafından benimsendiği söylenebilir. Hoca; anlatıları ile toplumun sorunlarına, sosyo-psikolojik durumlarına ve insanî ilişkilerine mizahî bir dille ayna tutmaktadır. Bu çalışmada; Nasrettin Hoca’nın kimliği hakkında verilen bilgiler ilgili literatür taraması neticesinde kısaca anlatılmıştır. Ayrıca, Hoca’nın konu alındığı seçme fıkraların; birey, toplum ve halk deyişleri açısından panoramik incelemesi yapılmıştır. Nasrettin Hoca fıkralarında bulunan mesaj ve öğütlerle toplumsal aksaklıkların düzeltilmesinde Hoca’nın üstlendiği misyon ortaya çıkarılacak dönemin koşulları ışığında değerlendirilerek toplumsal, kültürel yapı ve ahlâk üzerine genel bir tablo çizilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akar, M. (1986). Nasreddin Hoca. Türkpetrol Vakfı Lâle Dergisi. s. 4: 20-31. İstanbul: Aralık.
Aksoy, Ö. A. (2013). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
Albayrak, N. (2006). Nasreddin Hoca. TDV İslâm Ansiklopedisi. c. 32: 418-420. İstanbul: İSAM.
Ayverdi, İ. (2010). Büyük Misalli Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Lugatı.
Gölpınarlı, A. (1961). Nasreddin Hoca. İstanbul: Yükselen Matbaası.
https://sozluk.gov.tr. (01.08.2021). Türk Dil Kurumu. “Fıkra”.
https://sozluk.gov.tr. (01.08.2021). Türk Dil Kurumu. “İpe Un Sermek”.
https://sozluk.gov.tr. (01.08.2021). Türk Dil Kurumu. “Mavi Boncuk Dağıtmak”.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serdar Gürçay ^*
0000-0003-1412-7910
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

11 Mart 2022

Kabul Tarihi

18 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA29UA94PK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gürçay, S. (2022). Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. Aydın Türklük Bilgisi, 8(1), 53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK

AMA

1.Gürçay S. Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. AY-TBD. 2022;8(1):53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK

Chicago

Gürçay, Serdar. 2022. “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”. Aydın Türklük Bilgisi 8 (1): 53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK.

EndNote

Gürçay S (01 Nisan 2022) Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. Aydın Türklük Bilgisi 8 1 53–67.

IEEE

[1]S. Gürçay, “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”, AY-TBD, c. 8, sy 1, ss. 53–67, Nis. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29UA94PK

ISNAD

Gürçay, Serdar. “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”. Aydın Türklük Bilgisi 8/1 (01 Nisan 2022): 53-67. https://izlik.org/JA29UA94PK.

JAMA

1.Gürçay S. Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. AY-TBD. 2022;8:53–67.

MLA

Gürçay, Serdar. “Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış”. Aydın Türklük Bilgisi, c. 8, sy 1, Nisan 2022, ss. 53-67, https://izlik.org/JA29UA94PK.

Vancouver

1.Serdar Gürçay. Nasrettin Hoca’nın Tarihi Şahsiyetine ve Seçili Fıkralara Birey, Toplum ve Halk Deyişleri Perspektifinde Panoramik Bir Bakış. AY-TBD [Internet]. 01 Nisan 2022;8(1):53-67. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29UA94PK