KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”

Gulzada Abdalieva

KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”

Abstract

Uygarlık tarihinin XIX. yüzyılın sonu ile XX. yüzyılın başlangıcındaki önemli olaylarından kaynaklanan dünya sömürgecilik sisteminin krizi, “Asya ülkelerini de uyandırmıştır”. Bundan dolayı doğunun Hindistan, İran, Çin ve Türkiye gibi büyük devletlerinde halkların “uyandığı”, sömürgecilere karşı milli kurtuluş hareketlerinin başladığı bilinmektedir. Dünyadaki büyük devletlerden biri olan Rusya İmparatorluğu da bu doğal akımın dışında kalmamıştır. Rus İmparatorluğu’nun sömürgeci politikasına karşı Sibirya ile Kafkasya’daki bazı milletler ile Türkistan’daki yerli halkın çoğunluğu XX. yüzyılın başında ayaklanmaya başlamışlardır. Bağımsızlık için bu büyük mücadelede yenildikten sonra Kırgızların bir kısmının toplu olarak Çin’in batısına kaçmaya mecbur kaldıkları bu olay, Kırgızların tarihinde “Ürkün” adıyla anılır. Bu olayın daha sonraki benzeri olaylarla birlikte, “Ürkünler” adı ile Kırgız tarihindeki en trajik sayfalardan birini oluşturduğu tartışılmazdır.

Keywords

References

Abaşin S, Sovetskiy Kişlak: Mejdu Kolonializmom i modernizatsiey, Novoe Literaturnoe Obozrenie, Moskva, 2015.
Abdrahmanov, C. (1933). Vosstanie Kirgiz v 1916 godu. Frunze.
Abdırahmanov.Yu.(2011). İzbrannıe Trudıy, Bişkek.
Avazov E.A.(2016). Anciyan Kötörülüşü, Fergana Öröönündögü Azattık Küröştörünün Tarihınan, Oş.
Braynin.B.-Şapiro.Ş.(1936). “Vosstanie 1916 goda v Semireç’e”, Bol’şevik Kazahstana, Nu 7, 1936.
Broydo, G.İ. (1996). Materialıy k İstorii Vosstaniya Kirgiz v 1916 Godu, Vosstanie Kirgizov I Kazahov 1916 godu, Bişkek: Uçkun.
“Fon Berg’in Günlüğünden”, Kırgız Madaniyatı, Nu 34, 22 Ağustos 1991
Kalişevski, M. “Tagediya 1916 goda: 90 let dnya vosstaniya” //htrp://www.fergananews:com/articlephp?id=7003). Erişim 4 Nisan 2024.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Contemporary Asian History, History of Central Asia

Journal Section

Research Article

Authors

Gulzada Abdalieva ^*
0000-0003-4149-381X
Kyrgyzstan

Publication Date

March 3, 2025

Submission Date

June 25, 2024

Acceptance Date

November 28, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 10 Number: 2

IZ

https://izlik.org/JA69BX69TN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Abdalieva, G. (2025). KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. Aydın Türklük Bilgisi, 10(2), 123-143. https://izlik.org/JA69BX69TN

AMA

1.Abdalieva G. KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN.” ATD. 2025;10(2):123-143. https://izlik.org/JA69BX69TN

Chicago

Abdalieva, Gulzada. 2025. “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI Ve ‘ÜRKÜN’”. Aydın Türklük Bilgisi 10 (2): 123-43. https://izlik.org/JA69BX69TN.

EndNote

Abdalieva G (March 1, 2025) KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. Aydın Türklük Bilgisi 10 2 123–143.

IEEE

[1]G. Abdalieva, “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve ‘ÜRKÜN’”, ATD, vol. 10, no. 2, pp. 123–143, Mar. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA69BX69TN

ISNAD

Abdalieva, Gulzada. “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI Ve ‘ÜRKÜN’”. Aydın Türklük Bilgisi 10/2 (March 1, 2025): 123-143. https://izlik.org/JA69BX69TN.

JAMA

1.Abdalieva G. KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. ATD. 2025;10:123–143.

MLA

Abdalieva, Gulzada. “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI Ve ‘ÜRKÜN’”. Aydın Türklük Bilgisi, vol. 10, no. 2, Mar. 2025, pp. 123-4, https://izlik.org/JA69BX69TN.

Vancouver

1.Gulzada Abdalieva. KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. ATD [Internet]. 2025 Mar. 1;10(2):123-4. Available from: https://izlik.org/JA69BX69TN