KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”

Gulzada Abdalieva

KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”

Öz

Uygarlık tarihinin XIX. yüzyılın sonu ile XX. yüzyılın başlangıcındaki önemli olaylarından kaynaklanan dünya sömürgecilik sisteminin krizi, “Asya ülkelerini de uyandırmıştır”. Bundan dolayı doğunun Hindistan, İran, Çin ve Türkiye gibi büyük devletlerinde halkların “uyandığı”, sömürgecilere karşı milli kurtuluş hareketlerinin başladığı bilinmektedir. Dünyadaki büyük devletlerden biri olan Rusya İmparatorluğu da bu doğal akımın dışında kalmamıştır. Rus İmparatorluğu’nun sömürgeci politikasına karşı Sibirya ile Kafkasya’daki bazı milletler ile Türkistan’daki yerli halkın çoğunluğu XX. yüzyılın başında ayaklanmaya başlamışlardır. Bağımsızlık için bu büyük mücadelede yenildikten sonra Kırgızların bir kısmının toplu olarak Çin’in batısına kaçmaya mecbur kaldıkları bu olay, Kırgızların tarihinde “Ürkün” adıyla anılır. Bu olayın daha sonraki benzeri olaylarla birlikte, “Ürkünler” adı ile Kırgız tarihindeki en trajik sayfalardan birini oluşturduğu tartışılmazdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abaşin S, Sovetskiy Kişlak: Mejdu Kolonializmom i modernizatsiey, Novoe Literaturnoe Obozrenie, Moskva, 2015.
Abdrahmanov, C. (1933). Vosstanie Kirgiz v 1916 godu. Frunze.
Abdırahmanov.Yu.(2011). İzbrannıe Trudıy, Bişkek.
Avazov E.A.(2016). Anciyan Kötörülüşü, Fergana Öröönündögü Azattık Küröştörünün Tarihınan, Oş.
Braynin.B.-Şapiro.Ş.(1936). “Vosstanie 1916 goda v Semireç’e”, Bol’şevik Kazahstana, Nu 7, 1936.
Broydo, G.İ. (1996). Materialıy k İstorii Vosstaniya Kirgiz v 1916 Godu, Vosstanie Kirgizov I Kazahov 1916 godu, Bişkek: Uçkun.
“Fon Berg’in Günlüğünden”, Kırgız Madaniyatı, Nu 34, 22 Ağustos 1991
Kalişevski, M. “Tagediya 1916 goda: 90 let dnya vosstaniya” //htrp://www.fergananews:com/articlephp?id=7003). Erişim 4 Nisan 2024.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Asya Tarihi, Orta Asya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gulzada Abdalieva ^*
0000-0003-4149-381X
Kyrgyzstan

Yayımlanma Tarihi

3 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

25 Haziran 2024

Kabul Tarihi

28 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA69BX69TN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Abdalieva, G. (2025). KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. Aydın Türklük Bilgisi, 10(2), 123-143. https://izlik.org/JA69BX69TN

AMA

1.Abdalieva G. KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. AY-TBD. 2025;10(2):123-143. https://izlik.org/JA69BX69TN

Chicago

Abdalieva, Gulzada. 2025. “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve ‘ÜRKÜN’”. Aydın Türklük Bilgisi 10 (2): 123-43. https://izlik.org/JA69BX69TN.

EndNote

Abdalieva G (01 Mart 2025) KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. Aydın Türklük Bilgisi 10 2 123–143.

IEEE

[1]G. Abdalieva, “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve ‘ÜRKÜN’”, AY-TBD, c. 10, sy 2, ss. 123–143, Mar. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69BX69TN

ISNAD

Abdalieva, Gulzada. “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve ‘ÜRKÜN’”. Aydın Türklük Bilgisi 10/2 (01 Mart 2025): 123-143. https://izlik.org/JA69BX69TN.

JAMA

1.Abdalieva G. KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. AY-TBD. 2025;10:123–143.

MLA

Abdalieva, Gulzada. “KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve ‘ÜRKÜN’”. Aydın Türklük Bilgisi, c. 10, sy 2, Mart 2025, ss. 123-4, https://izlik.org/JA69BX69TN.

Vancouver

1.Gulzada Abdalieva. KIRGIZLARIN 1916 YILI AYAKLANMASI ve “ÜRKÜN”. AY-TBD [Internet]. 01 Mart 2025;10(2):123-4. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69BX69TN