Protestan Mezhebinde Kilise Kavramı

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 4, 431 - 448, 27.09.2025

Neşe Coşkun Özturan

https://doi.org/10.46868/atdd.2025.969

Öz

Katolik Kilisesi’nin bazı uygulamaları ve ritüellerine tepki olarak ortaya çıkan ve inancı saflaştırarak öze dönüş düşüncesini savunan Protestan mezhebinde, tıpkı diğer Hıristiyan mezheplerinde de olduğu gibi hem soyut hem de somut anlamda kiliseye büyük bir önem atfedilmektedir. Dünyada yaşamaya mahkum edilen insanın, kendisini çok seven Tanrı ile bütünleşmesini engelleyen Şeytan ve onun işbirlikçilerinden kurtulmak kilise çatısı altında ve manevi kilise de denilen cemaat organizasyonu içinde mümkün olabilecektir. Kilise ilahi amaca hizmet ederken mekanda basitlik esastır. Kadın ya da erkek tüm din insanları için ise iyi bir eğitim alma zorunluluğu vardır. Çünkü esas olan eğitimli din insanları ile çok daha fazla sayıda ruha dokunup onları sonsuz azaptan kurtarmaktır. Manevi kilise yani cemaat ise aslında her Protestanın farklı hanelerden oluşmuş ve aralarında ırk benzerliği ya da kan bağı olmayan bireyleri kapsayan büyük ailesidir. Çekirdek yapı ise ailedir. Ataerkil bir yapının baskın olduğu geleneksel Protestan ailesinde kadın iyi bir eş ve anne olmakla yükümlüdür. Eğitimli ve imanlı bir annenin yetiştirdiği çocuklar ise İlahi Kilise’nin kurulmasında sadık birer kilise işçisi olacaklardır.

Anahtar Kelimeler

Katolik , Protestan , Kilise , Cemaat

The Concept of Church in Protestantism

Öz

Protestantism, which emerged as a reaction to certain practices and rituals of the Catholic Church and advocates a return to the essence of faith by purifying it, attaches great importance to the church in both abstract and concrete terms, as do other Christian denominations. It is possible to be freed from Satan and his collaborators, who prevent humans, who are condemned to live in the world, from uniting with God, who loves them dearly, under the umbrella of the church and within the community organisation known as the spiritual church. Simplicity of space is essential while the church serves its divine purpose. All religious people, whether male or female, are required to receive a good education. This is because the main purpose is to reach a greater number of souls through educated religious people and save them from eternal torment. The spiritual church, or congregation, is actually a large family of Protestants from different households who are not related by race or blood. The core structure is the family. In the traditional Protestant family, where a patriarchal structure dominates, women are responsible for being good wives and mothers. Children raised by educated and faithful mothers will become loyal church workers in the establishment of the Divine Church.

Anahtar Kelimeler

Catholic , Protestant , Church , Congregation

Kaynakça

• ABCFM PAPERS REEL 628/599.
• ABCFM PAPERS REEL 711/12-13.
• ABCFM PAPERS REEL618/374.
• ABCFM PAPERS REEL618/383.
• ABCFM PAPERS REEL618/421.
• ABCFM PAPERS REEL618/603.
• ABCFM PAPERS REEL629/619.
• ABCFM PAPERS REEL633/798.
• ABCFM PAPERS REEL712/258.
• ABCFM PAPERS REEL712/568.
• ABCFM REELS PAPER 618/375.
• Abaydın, H. (2017). Lutherci Protestan Görüşte kadının Yeri ve Reform Sürecindeki Rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• A Foundational Course In Missiology. (1996). Pauline Books.
• Akın, H. (2010). Orta çağ Sonları ve Yeniçağ Başlarında Çocuk Cadılar ve Çocuk Cadı Avı. Phoenix Yayınları.
• Alan, G. (2015). Osmanlı İmparatorluğu’nda Amerikan Protestan Okulları. T. T. K. Yayınları.
• Asad, T. (2007). Sekülerliğin Biçimleri Hıristiyanlık İslamiyet ve Modernlik. (Çev. F. B. Aydar). Metis Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1920).
• Aykıt, D. A. (2006). Misyon ve İnciller. Kesit Yayınları.
• Aytaç, K. (1980). Avrupa Eğitim Tarihi. Ankara Üniversitesi D.T.C.F. Yayınları.
• Bennet, R. A. (2005). Tanrı’yı Arayışın. (Çev. T. Cosmades). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1996).
• Bilkent Üniversitesi Mikrofilm Kolleksiyonu ABCFM REELS Tasnifi
• Boice, J. M. (2004). Kutsal Kitapta olduğu iddia Edilen Hatalar ve Çelişkiler. (Çev. S. Tufan). Gerçeğe Doğru Kitapları. (Orijinal yayın tarihi 2004).
• Boice, J. M. (2007). Mesih’in Krallığı. Haberci Basın Yayınları.
• Busch, W. (2004). İsa Kaderim Mi? Sevgi Yayınları.
• Cominskey, A. (2000). Cinselliğin İyileştirilmesi. (Çev. L. Kınran). Yeni Yaşam Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 2000).
• Cunningham-Rogers, L. J. (2009). İsa’ya Teslim Olmak. (Çev. Ş. C. Tarı). Yeni Yaşam Yayınları. (Orijinal yayın tarihi ?).
• Edwards, J. (2017). Deneyimin Değeri. (Çev. N. Nirven). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1991).
• Gun, N. & Hoi, C. (2011). Tapınma Tanrı ile Buluşma. (Çev. F. Gülgiller). Kurtuluş Yayınları. (Orijinal yayın tarihi ?).
• Günay, M. (1984). Gerçeği Bilelim. Zafer Matbaacılık. (Orijinal yayın tarihi 1920).
• Hagin, K. E. (2020). Tanrı’nın Ruhuyla Yönlendirilmek. (Çev. C. Özdemir). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1989).
• İmam Suyuti. (2018). Nüzul-i İsa. (Çev. H. Çetin). İlim ve Hikmet Yayınları. (Orijinal yayın 1490–1505).
• Kapı Ben’im, İncil’den Yuhanna Bölümünüm Çağdaş Türkçe’ye Yeniden Çevirisi. (1986). Basaş Ofset.
• Keskinöz, İ. (2019). Kutsal Olmak Üzerine Sohbet. GDK Yayınları.
• Küçük, M. A. (2009). Türkiye Protestan Ermenileri. Berikan Yayınları.
• Lewis, B. B. (2005). Tanrı’nın Sizdeki Gücü. (Çev. O. Baltatlı). Yeni Yaşam Yayınları. (Orijinal yayın tarihi ?).
• Lewis, C.S. (2009). Özde Hıristiyanlık. (Çev. L. Kınran). Haberci Basın Yayın. (Orijinal yayın tarihi 1952).
• Lutheryen İman İkrarları Işığında Temel Hıristiyan İnancı. (2017). (Çev. A. Salminen-N. Nirven-M. İnhanlı). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 2010).
• McDowell J. & Larson, B. (2009). Mesih İsa’nın Tanrısallığı Kutsal Kitaba Dayalı Bir Savunma. (Çev. F. Böcek). Zirve Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1993).
• McDowell, B. (2004). Kutsal Kitabın Mesajı. (Çev. S. Kültürel). G.D. K Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1978).
• McDowell, J. (1997). Marangozdan da Öte. (Çev. L. Kınran). Kaya Basın Yayın. (Orijinal yayın tarihi 1977).
• Meral, Y. (2019). Yahudilerin Ahir Zamanı. Ankara Okulu.
• Meyer, J. (2008). Aklın Savaş Alanı. (Çev. E. Çetin).Yeni Yaşam Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1995).
• Meyer, J. (2011). Esenlik Bütün Kaygılarını Rabb’e Bırak. Yeni Yaşam Yayınları.
• Meyer, J. (2019). Sarsılmaz Güven. (Çev. Ç. Özbek). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 2006).
• Milne, B. (2011). Tanrı Öğretisi -Hıristiyan İnancının El Kitabı. (Çev. L. Kınran). Yeni Yaşam Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1993).
• Nuroğlu, C. (2012). Dünyanın Sonu. GDK Yayınları.
• Nuroğlu, C. (2019). Allah Sevgidir. GDK Yayınları.
• Owen, J. (2017). Her Hıristiyan’ın Bilmesi Gerekenler. (Çev. N. Nirven). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi ?).
• Özbek, İ. (2001). İsa’nın Çarmıhtaki 7 Sözü. Gerçeğe Doğru Kitapları.
• Paşaoğlu, S. (1999). Hakikat Bilgisi. Gerçeğe Doğru Kitapları.
• Pazarlı, O. (1972). Din Psikolojisi. Remzi Kitabevi.
• Peabody, L. (2003). Çalışmak Kutsaldır. (Çev. O. Yöş). Haberci Tanıtım Basın Yayınları. Periyodikler. (Orijinal yayın tarihi 1995).
• Rothstein, A. (1993). The Jesus Idea. Prometheus Books.
• Rothuzien, H. (2008). Baba Ben Kimim? Kurtuluş Kitapları.
• Ryle, J. C. (2017). Kutsallık. (Çev. N. Nirven). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1879).
• Schimmel, A. (2016). Dinler Tarihine Giriş. (Der. R. Kibar). Külliyat Yayınları.
• Seyfeli, C. (2005). İstanbul Ermeni Patrikliği. Aziz Yayınları.
• Smith, B. B. (2005). Şifa Tanrı’nın Armağanı. (Çev. O. Baltatlı). Yeni Yaşam Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1920).
• Smith, S. (2019). Rönesans ve Reform Çağı. (Çev. S. Çağlayan) İş Bankası Kültür ve Sanat Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1920).
• Sonnet, M. (2005). Bir Kızı Eğitmek, Kadınların Aydınlanma Tarihi-Rönesans ve Aydınlanma Çağı Paradoksları. (Çev. A. Fethi). (C. III). İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1987). Sproul, R. C. (2005). Ne’den Kurtulduk? (Çev. S. Kültürel). Gerçeğe Doğru Kitapları. (Orijinal yayın tarihi 2002).
• The American Missionary. Apr1888.v. XLII. no:4. New York:1888.
• The American Missionary. June1888.v. XLII. no:6. New York:1888.
• Tolstoy, L. N. (1998). Din Nedir? (Çev. M. Çiftkaya). Kaknüs Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1902). Toyotome. (2019). Her şeye Rağmen Sevgi. (Çev. H. Taylan). GDK Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 2019).
• Üçal, T. (2014). Yaratanı Yaşamak. GDK Yayınları.
• Ülgen, P. (2018). Kadınlar ve Cadılar. Yeditepe Yayınları.
• Ülken, H. Z. (1943). Dini Sosyoloji. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
• Wach, J. (1995). Din Sosyolojisi. (Çev. Ü. Günay). İstanbul Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1944).
• Waterhouse, S. (2018). Tanrı’nın Gücüyle. (Çev. H. Kaya). Haberci Basın Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 2018).
• Wiesner-Hanks. E. & Karant-Nunn S. E. (2003). Luther On Women A Sourcebook. Cambridge University Press.
• Wiley, T. (2002). Original Sins- Developlements-Contemporary Meanings. Paulist Press. Yıldırım, S. (2005). Mevcut Kaynaklara Göre Hıristiyanlık. Işık Yayınları.