Uluslararası İlişkiler Disiplininde Liberalizm: Kuramsal Bir Değerlendirme

Öz

Liberalizm, uluslararası ilişkiler disiplininin en köklü ve etkili kuramsal yaklaşımlarından biri olarak devletler arasındaki ilişkileri yalnızca güç mücadelesi ve çatışma ekseninde açıklamayan kapsamlı bir perspektif sunmaktadır. Birey, uluslararası kurumlar, hukuk, ekonomik etkileşim ve karşılıklı bağımlılık gibi unsurları analizinin merkezine yerleştiren liberal yaklaşım, uluslararası sistemde iş birliği ve barışın belirli koşullar altında sürdürülebilir olduğunu savunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, liberalizmin felsefi ve tarihsel temellerini incelemek, klasik liberalizmden neoliberal kurumsalcılığa uzanan kuramsal dönüşümü değerlendirmek ve liberal yaklaşımın günümüz uluslararası siyasetindeki açıklayıcılığını eleştirel bir bakış açısıyla analiz etmektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesi yöntemine dayanmaktadır. Bu doğrultuda liberal kurama ilişkin temel eserler ile alan yazınında öne çıkan akademik çalışmalar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İnceleme sonucunda liberalizmin demokratik barış, uluslararası örgütler ve karşılıklı bağımlılık gibi kavramlar aracılığıyla uluslararası iş birliğini açıklamada güçlü bir kuramsal çerçeve sunduğu; buna karşın uluslararası sistemde güç rekabetinin yeniden belirginleşmesi, bölgesel çatışmaların artması ve küresel krizlerin derinleşmesiyle birlikte açıklama kapasitesinin çeşitli yönleriyle tartışılmaya devam ettiği belirlenmiştir. Sonuç olarak liberalizm, değişen uluslararası koşullara uyum sağlayabilen dinamik yapısıyla uluslararası ilişkiler disiplininin temel kuramsal yaklaşımlarından biri olmayı sürdürmekte ve çağdaş küresel siyasetin analizinde önemli bir açıklama gücü sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası ilişkiler
• liberalizm
• neoliberal kurumsalcılık
• demokratik barış
• karşılıklı bağımlılık

Liberalism in the Discipline of International Relations: A Theoretical Review

Öz

Liberalism is one of the most established and influential theoretical approaches in the discipline of international relations, offering a comprehensive perspective that explains interstate relations beyond the confines of power politics and conflict. By placing individuals, international institutions, law, economic interaction, and interdependence at the center of its analysis, the liberal approach argues that cooperation and peace can be sustained under certain conditions within the international system. This study aims to examine the philosophical and historical foundations of liberalism, evaluate its theoretical transformation from classical liberalism to neoliberal institutionalism, and critically analyze its explanatory capacity in contemporary international politics. The research adopts a qualitative approach based on document analysis. Accordingly, the major theoretical works on liberalism and the leading academic studies in the field were examined through a comparative analysis. The findings indicate that liberalism provides a robust theoretical framework for explaining international cooperation through concepts such as democratic peace, international organizations, and interdependence. However, the resurgence of power politics, the increase in regional conflicts, and the deepening of global crises have generated renewed debates regarding the explanatory capacity of the liberal approach. Consequently, the study concludes that liberalism remains one of the principal theoretical perspectives in international relations and continues to provide a valuable analytical framework for understanding contemporary global politics owing to its ability to adapt to changing international dynamics.

Anahtar Kelimeler

• International relations
• liberalism
• neoliberal institutionalism
• democratic peace
• interdependence.

Kaynakça

1. Carr, E. H. (1939). The twenty years' crisis, 1919–1939. Macmillan.
2. Cox, R. W. (1981). Social forces, states and world orders: Beyond international relations theory. Millennium: Journal of International Studies, 10(2), 126–155.
3. Doyle, M. W. (1983). Kant, liberal legacies, and foreign affairs. Philosophy & Public Affairs, 12(3), 205–235.
4. Dunne, T. (2013). Liberalism. In J. Baylis, S. Smith, & P. Owens (Eds.), The globalization of world politics (6th ed.). Oxford University Press.
5. Keohane, R. O., & Nye, J. S. (1977). Power and interdependence. Little, Brown.
6. Moravcsik, A. (1997). Taking preferences seriously: A liberal theory of international politics. International Organization, 51(4), 513–553.
7. Rengger, N. J. (2000). International relations, political theory and the problem of order: Beyond international relations theory? Routledge.
8. Russett, B. (1993). Grasping the democratic peace: Principles for a post-Cold War world. Princeton University Press.

9. Viotti, P. R., & Kauppi, M. V. (2012). International relations theory (5th ed.). Pearson.