The Construction of Social Roles in the 21st Century: The Influence of Media on Gender and Transformative Changes

Öz

This study examines the formation of gender stereotypes in contemporary media and their transformative effects on society. The representation of women and men in the media, together with its impact on the formation and reinforcement of perceptions regarding gender roles, is analysed from a scientific and theoretical perspective. A qualitative research method was employed. Primary and secondary sources were used, and the study was conducted through content analysis and document review. The study also examines the role of traditional and digital media in the dissemination of gender stereotypes while emphasising the importance of the media in promoting gender equality. Gender roles constructed within the patriarchal system are presented as unquestionable realities that individuals are expected to accept. Historically, sexist approaches have assigned specific duties and responsibilities to both women and men. Through the influence of the media, individuals are shaped by these sexist approaches, contributing to the reproduction of gender inequality within society. Consequently, gender inequality and the traditional roles attributed to women and men are legitimised and normalised through the media, becoming embedded in the collective consciousness of society.

Anahtar Kelimeler

• Gender roles
• gender inequality
• media
• gender stereotypes
• social transformation
• patriarchal system

21. Yüzyılda Toplumsal Rollerin İnşası: Medyanın Toplumsal Cinsiyet Üzerindeki Etkisi ve Dönüştürücü Değişimler

Öz

Bu araştırmada, çağdaş medyada toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının oluşum mekanizmaları ve bunların toplum üzerindeki dönüştürücü etkileri incelenmiştir. Medyada kadın ve erkeklerin temsil biçimleri ile bu temsillerin toplumda toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin algıların oluşumu ve pekişmesi üzerindeki etkileri bilimsel ve kuramsal bir perspektiften analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Konuyla ilgili birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanılmış; çalışma içerik analizi ve doküman incelemesi yöntemleri doğrultusunda yürütülmüştür. Araştırmada, geleneksel ve dijital medya araçlarının toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının yaygınlaşmasındaki rolü incelenmiş, aynı zamanda medyanın toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasındaki belirleyici önemi vurgulanmıştır. Ataerkil sistem içerisinde inşa edilen toplumsal cinsiyet rolleri, bireylere sorgulanmaksızın kabul edilmesi gereken bir gerçeklik olarak sunulmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde cinsiyetçi yaklaşım, hem kadınlara hem de erkeklere belirli görev ve sorumluluklar yüklemiştir. Medyanın etkisiyle bireyler, cinsiyetçi yaklaşım çerçevesinde yönlendirilmekte ve bu durum toplumsal yapı içerisinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretilmesine katkıda bulunmaktadır. Sonuç olarak, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile kadın ve erkeklere atfedilen geleneksel roller, medya aracılığıyla toplumun ortak bilincinde meşrulaştırılmakta ve normalleştirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Toplumsal cinsiyet rolleri
• toplumsal cinsiyet eşitsizliği
• medya
• toplumsal cinsiyet kalıp yargıları
• toplumsal dönüşüm
• ataerkil sistem

Kaynakça

1. Atay, T. (2021). Çin işi Japon işi: Cinsiyet ve cinsellik üzerine antropolojik değiniler (3. bs.). İletişim Yayınları.
2. Avşar, S. (2017). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında tarihsel rollerini yitiren erkekliğin çöküşü: Küllerinden “yeni erkekliğin” doğuşu. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(3), 224–241.
3. Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic masculinity: Rethinking the concept. Gender & Society, 19(6), 829–859.
4. Çekiç, F. (2021). Toplumsal cinsiyet temelli kimlik inşası: Erkeklik kimliğinin oluşumu, tutum ve davranışlar üzerinde etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
5. Çelebi, E. (2022). Medyanın toplumsal cinsiyet rolleri üzerinde etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 822–829.
6. Eisend, M. (2010). A meta-analysis of gender roles in advertising. Journal of the Academy of Marketing Science, 38(4), 418–440.
7. Ersan, M., & Aras, O. (2026). Reklamlarda toplumsal cinsiyet temsilleri: Opet örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 64–90.
8. Gedik, E., Pehlivanlı Kadayıfçı, E., Turgut, S. T., & Bulut, M. (2021). Sosyal medyada toplumsal cinsiyet temelli trafik söylemi. Sosyoloji Dergisi, 41–42, 145–161.

9. Popper, K. R. (2002). The logic of scientific discovery. Routledge.
10. Soydan, E., & Küçükşen, K. (2022). Toplumsal cinsiyet eşit(siz)liğinin medyadaki izdüşümleri. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 18–28.
11. Tekin, N., & Demirel Değirmenci, S. (2022). Ataerkil kültürde kadın, erkek ve toplum ilişkisi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 12, 187–198.
12. Usmanova, A. A. (2025). Transformatsiya zhenskogo obraza v postsovetskom kinematografe: Ot altruisticheskoy zhertvennosti k avtonomnoy subyektnosti. Universum: Philology and Art Studies, 6(132). Article 20407. https://doi.org/10.32743/UniPhil.2025.132.6.20407
13. Vatandaş, S. (2020). Toplumsal cinsiyet rolleri ve kalıpyargıları bağlamında kadının medyada metalaşması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 747–784.
14. Ward, L. M., & Grower, P. (2020). Media and the development of gender role stereotypes. Annual Review of Developmental Psychology, 2, 177–199.
15. Yüksel, N. A. (1999). Toplumsal cinsiyet olgusu ve Türkiye’deki toplumsal cinsiyet kalıplarının televizyon dizilerindeki yansımaları. Kurgu, 16(1), 65–79.