Türkiye Kamuoyunda Azerbaycan’ın Bağımsızlığı (1991 Senesinde Yayınlanan Cumhuriyet, Hürriyet ve Tercüman Gazeteleri Örneğinde)

Öz

Toplumun bir olaya tepkisini ortaya koyabilecek kaynaklardan bir tanesi de dönemin gazeteleridir. Bu sebeple çalışmada Cumhuriyet, Hürriyet ve Tercüman gazeteleri esas alınarak, “Türkiye kamuoyunda Azerbaycan’ın Bağımsızlığı” incelenmiştir. Çünkü bilinenin aksine Türkiye’nin Azerbaycan’ın bağımsızlığını tanıması hemen olmuş bir olay değildir. Çalışmanın ana hedeflerinden biri, Azerbaycan’ın bağımsızlık hareketlerinin yoğunlaştığı 1991 yılının Ocak ayından Aralık sonuna kadar olan tarih aralığında Türkiye Basınının olayı algılama şeklini araştırmaktır. Çalışmada Türkiye Basınının 1991 yılının yazına kadar olan zaman zarfında Azerbaycan’la ilgili haber sayısı çok az göze çarpığının şahidi olmaktayız. 1991 yılının ortasında haber sayısında artış olmakla beraber, Karabağ bölgesinde ki  çatışmalarla ilgili haberlerin ağırlık kazandığını görmekteyiz. Yıl sonuna doğru genel olarak Sovyetler Birliğinin çöküş süreci ile ilgili haberler, akabinde eski Sovyetler Birliği ülkelerinin peş peşe bağımsızlıklarını ilan ettiği haberler yer almaktadır. Burada Azerbaycan’ın bağımsızlığı ile ilgili haberlere de sık sık rastlanmaktadır. Bu çalışmada, Azerbaycan bağımsızlık sürecini kapsamlı olarak ele alınmış, dönemin bölgesel durumu da Türk Basınının gözüyle değerlendirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler

• Azerbaycan
• Dağlık Karabağ
• Türkiye basını

Independence of Azerbaijan In Public Opinion of Turkey (On the Example of the Cumhuriyet, Hurriyet ve Tercuman Newspapers, Published in 1991)

Öz

We can see the reaction of society to any issue in the periodical newspapers. That is why, a theme of “Independence of Azerbaijan in society of Turkey” has been studied

in our research by preferring Jumhuriyyat, Hurriyyet and Terjuman newspapers. Because, the recognition of Azerbaijan by Turkey has not been a short process as everybodu thinks. One of the core goals of this work is to study how Turkish press saw thiat process, covering the  historcal span from January of 1991 to the end of December when Azerbaijan’s independence movement intensified. In this study we see that there was little news in the Turkish Press about    Azerbaijan until the historical period of Spring of the 1991st year. As to mid-September, we see that the amount of news on Azerbaijan went up and most  of that was about terror acts committed by the armenian armed groups in the region of Nagorno Karabakh. We see that, until the end of the above mentioned year , the news regarding the collapse of the Soviet Union prevailed. Furthermore, the news on gaining independence of the states including in the USSR is often encountered. The news on the independence of Azerbaijan is also often cast light on. In this study, the process of  gaining independence by Azerbaijan, has comprehensively been followed and the regional situation of that period has also been investigated by the Turkish Press.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaijan
• Nagorno Karabakh
• Turkish Press
• Cultural relations
• USSR
• Independence
• Turkic states
• Education
• War

Kaynakça

1. LÜTEM, Ömer Engin, 2001, Türkiye ve Azerbaycan’ın Ermenistan ile Sorunları, Karabağ Sorunu, İksaren Yay., Ankara.
2. TAŞKIRAN, Cemalettin, 1995, Geçmişten Günümüze Karabağ Meselesi, Genelkurmay Basımevi, Ankara.
3. SALMANLI Zeynep, 2007, 1991 Sonrası Tükriye-Azerbaycan İlişkileri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
4. NESİBLİ Nesib, “Azerbaycan’ın Milli Kimlik Sorunu”, Avrasya Dosyası, Azerbaycan Özel, İlkbahar 2001, Cilt:7, Sayı:1.
5. Gazeteler
6. Cumhuriyet gazetesi, 10 Ocak 1991
7. Cumhuriyet gazetesi, 30 Ocak 1991
8. Cumhuriyet gazetesi, 7 Şubat 1991

9. Cumhuriyet gazetesi, 8 Mart 1991
10. Cumhuriyet gazetesi, 9 Mart 1991
11. Hürriyet gazetesi, 6 Mayıs 1991
12. Hürriyet gazetesi, 7 Mayıs 1991
13. Hürriyet gazetesi, 8 Mayıs 1991
14. Hürriyet gazetesi, 11 Mayıs 1991
15. Hürriyet gazetesi, 13 Mayıs 1991 Cumhuriyet gazetesi, 14 Haziran 1991
16. Tercüman gazetesi, 23 Temmuz 1991
17. Cumhuriyet gazetesi, 31 Ağustos 1991
18. Tercüman gazetesi, 31 Ağustos 1991
19. Cumhuriyet gazetesi, 1 Eylül 1991
20. Tercüman gazetesi, 4 Eylül 1991
21. Hürriyet gazetesi, 3 Eylül 1991 Hürriyet gazetesi, 66 Eylül 1991
22. Cumhuriyet gazetesi, 8 Eylül 1991
23. Hürriyet gazetesi, 7 Eylül 1991
24. Tercüman gazetesi, 16 Eylül 1991
25. Cumhuriyet gazetesi, 18 Eylül 1991
26. Hürriyet gazetesi, 14 Ekim 1991
27. Tercüman gazetesi, 20 Ekim 1991
28. Hürriyet gazetesi, 30 Ekim 1991
29. Cumhuriyet gazetesi, 30 Ekim 1991
30. Cumhuriyet gazetesi, 3 Kasım 1991
31. Tercüman gazetesi, 6 Kasım 1991
32. Cumhuriyet gazetesi, 8 Kasım 1991 Tercüman gazetesi, Cumhuriyet gazetesi, Hürriyet gazetesi, 10 Kasım 1991
33. Hürriyet gazetesi, 24 Kasım 1991
34. Hürriyet gazetesi, 27 Kasım 1991
35. Tercüman gazetesi, 28 Kasım 1991
36. Hürriyet gazetesi, 29 Kasım 1991
37. Hürriyet gazetesi, 1 Aralık 1991
38. Hürriyet gazetesi, 7 Aralık 1991
39. Hürriyet gazetesi, 19 Aralık 1991
40. Hürriyet gazetesi, 23 Aralık 1991
41. Milliyet gazetesi, 17 Nisan 1993