Damirchihasanli district of Tiflis province under the Ottoman Empire (1723-1728)

Abstract

In 1723 the Ottoman Empire annexed Kartly and Kakhety district of Tiflisto its own territory and created Tiflis province. According to the Ottoman’s taxesrules to identify economy recourses of the area and to draw them to tax theyestablished the comprehensive register “The mufassaldaftar of Tiflis province”.

This document, which is preserved in the Istanbul Prime Ministry’s archive, wasfor the first time published by prof. Sh.Mustafayev in 2001 in Azerbaijani languagewithcommentaries and explanations. Present article deals with social-economic and ethno-demographic status of Damirchihasanli province on the basis of information in abovementioned register.It is known that Damirchihasanli in the times of the Ottoman rule was a dwellingplace of monoethnic population consist of Turk/Sunni, and for this reason theygreet new dominion with positive attitude. People were engaged in cattle-breeding,partly agriculture, and in comparison with another districts, paid higher taxes. Thiswas a reason why the biggest part of the population was punished by exile toKhorasan by Nadir shah.

Keywords

• Safavy state,Tiflis province,the Ottoman occupation,comprehensive register,Damirchihasanli district

Osmanlı Hakimiyeti Döneminde Tiflis Eyaleti’nin Demircihasanlı Nahiyesine Dair (1723-1728)

Öz

               1723 yılında Gürcistanʼın Kartli ve Kahet bölgelerini kendi topraklarına ilhak etmiş Osmanlı İmparatorluğu bu bölgelerin bünyesinde Tiflis eyaletini kurdu. Osmanlı tahrir defterlerine göre bölgenin ekonomik kaynaklarını belirtme ve vergi toplama amaçlı Tiflis eyaletinin mufassal tahrir defteri (“Defter-i Mufassal-Eyalet-i Tiflis”) düzenlendi. İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşiviʼnde korunmakta olan mezkur belge Azerbaycan Türkçesinde ilk kez 2001 yılında Prof.Dr. Ş.M.Mustafayev tarafından yorum ve açıklamalarla birlikte yayımlanmıştı. Bu bildiride Tiflis eyaletinin Demircihasanlı nahiyesindeki sosyo-ekonomik ve etno-demografik durumunun adı geçen tahrir defterinin verileri ışığında araştırılması amaçlanmaktadır. Demircihasanlı, Osmanlı hakimiyeti döneminde Sünnî Türk nüfusun yoğun bir şekilde ikamet ettiği mono-etnik bir yapıya sahip olduğu için buranın halkı Osmanlı hakimiyetini kolaylıkla kabul etti.

Hayvancılık ve kısmen de tarımla uğraşan bu nüfusun, diğer nahiyelerin sakinlerine kıyasla daha büyük miktarda vergi ödedikleri bilinmektedir. Bu yüzden Nadir Şah sakinlerin büyük bir kısmını cezalandırmış ve Horasan’a sürmüştü.

Anahtar Kelimeler

• Safevî devleti,Tiflis eyaleti,Osmanlı fethi,tapu tahrir defteri,Demircihasanlı nahiyesi

Kaynakça

1. BAGRATİONİ, Vakhuşti, 1904, Geografiya Gruzii. Tiflis. ÇİNGİZOĞLU, Enver, 2015, Demircihasanlı mahalı. Bakı: “Mütercim Djavahov İvan. Narodnıye perepisi Gruzii. Sanktpeterburg, 1901.
2. ERDEBIL LIVASININ MUFASSAL DEFTERI, 2004, (Araştırma ve transliterasyon: E.Arıklı). Bakı: “Elm”
3. İSTORIYA O TAHMAS KULI-HAN, 1762, Sanktpeterburg,.
4. JURNAL POSLANNIKA VOLINSKOGO, 1929. 1715–1718 gg. в kn. E.Zevakina Azerbaydjan v naçale XVIII veka. İzv. Ob-va obsledovaniya i izuçeniya Azerbaydjana, №8, vıp. 4. Baku.
5. KAFKASLI, Güler, 2017, XVIII. yüzyılın başları Osmanlı hakimiyeti devrinde Marağa livası, Şarkşünaslık Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi. Bakı.
6. KARAMANLI, M, Hüsamettin, 1996, Gürcistan. MTDV İslâm Ansiklopedisi, , cilt: 14. Klimat: Gardabani. https://ru.climate-data.org/location/29765, Erişim: 12 Kasım 2017.
7. LORDKİPANİDZE, Yaso, 1938, Nijnyaya Kartliya (v pervoy çetverti XVIII stoletiya. Çast III-IV). Tbilisi.
8. NAHÇIVAN SANCAĞININ MUFASSAL DEFTERI, 2001, (Araştırma, notlar ve yorumlar: H.Memmedov). Bakı: “Elm”.

9. NESİROVA, Yahşıhanım, 2017, Osmanlı hakimiyeti devrinde Urmiya ve Halhal bölgelerinin sosyal-iktisadî vaziyeti, Şarkşünaslık Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi. Bakı.
10. OBOZRENİE ROSSİYSKİKH VLADENİY ZA KAVKAZOM, 1836, Çast I-II, Sanktpeterburg.
11. ÖMERLİ, Vahit, 2001, Garayazı (I. bölüm). “Çaşıoğlu”. Bakı.
12. TBILISIS VILAIETIS DIDI DAFTARI, 2010, cigni II (Gürcü diline tercüme ve giriş: Sergi Cikia ve Nodar Şengelia). Tiflis.
13. TIFLIS EYALETININ MUFASSAL DEFTERI, 2001, (Azerbaycan Türkçesine çeviren, giriş ve notlar: Şahin Mustafayev). “Pedagogika”, Bakı.