Maraş ve Çevresinde Kürt Eşkıyaları (1917-1918)

Öz

Osmanlı Devleti Birinci Dünya savaşına girdikten sonra seferberlik ilan etti. Birçok cephede düşmana karşı mücadele verilirken,  savaşın sonlarına doğru merkezi otoritenin zayıflaması cephe gerisindeki eşkıyalık hareketlerinde de artmasına neden oldu. Özellikle Maraş sancağının Elbistan ve Pazarcık kazalarının dağlık alanlarındaki köylerde yaşayan Kürtlerden bazıları eşkıya çeteleri kurarak bölgedeki asayiş ve güvenliği bozulmasına yol açtı. Birinci Dünya Savaşının sonlarına doğru 1917 ve 1918 yıllarındaki Kürt eşkıyalarının faaliyetleri sancaktaki ve kazalardaki ticari ve ekonomik hayatı durma noktasına getirdi. Söz konusu çetelerin faaliyetleri nedeniyle can ve mal güvenliği kalmadığı gibi Tük köylüleri güvenliğin daha fazla olduğunu düşündükleri merkez sancak Maraş başta olmak üzere daha güvenli bölgelere göç etmek zorunda kaldı. Bu çalışmada 1917- 1918 yıllarında Maraş bölgesindeki Kürt eşkıyalarının faaliyetlerinin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk,Kürt,Eşkıya,Ata Bey,Şekip Bey

Marash And The Surrounding Kurdish Bandits (1917-1918)

Öz

 

            The Ottoman State declared mobilization after entering the First World War. While fighting against the enemy on many fronts, the weakening of the central authority towards the end of the war led to an increase in the acts of banditry behind the façade. In particular, some of the Alawi Kurds living in the mountainous areas of Elbistan and Pazardzhik areas of Maras Sandjak led to bandit gangs and disturbed security and security in the region. Towards the end of the First World War, the activities of the Kurdish brigands of 1917 and 1918 brought them to the point of commercial and economic life-stopping in the mountains and in the wrecks. As a result of the activities of the said gangs, life and property security were not left, and the central villages, where the villagers thought that they had more security, had to migrate to safer areas, especially Maras. In this study, it is aimed to reveal the activities of the Kurdish bandits in the Maras region in 1917-1918

Anahtar Kelimeler

• Turkish,Kurdish,Bandit,Ata Bey,Şekip Bey

Kaynakça

1. Başbakanlık Osmanlı Arşiv Belgeleri
2. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Belgeleri BAO, DH. EUM. 6. Şb., 27. 15. 25. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 27. 15. 17. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 27. 15. 21. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 27. 15. 7. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 27. 15. 3. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 27. 15. 30. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 39. 68. 7. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 39. 68. 1. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 39. 68. 2. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 39. 68. 5. BAO, DH. EUM. 6. Şb., 39. 68. 7.
3. Dahiliye Şifre Kalemi Belgeleri
4. BAO, DH. ŞFR.81.231. BAO, DH. ŞFR.79-A/149. BAO, DH. ŞFR.81.231. BAO, DH. ŞFR. 574.5.1.1.
5. Şûrâ-yı Devlet Belgeleri
6. BAO, ŞD. 2252. 14.2.1. BAO, ŞD. 2252. 14.3.1 BAO, ŞD. 2252. 14.4.2. BAO, ŞD. 2252. 14.5. BAO, ŞD. 2252. 14.6. BAO, ŞD. 2252. 14.7.
7. Kaynak Eserler, Kitaplar ve Makaleler
8. CUİNET, Vital, 1891, La Turquie D’Asie, Volume 2, Paris.

9. DEVELİOĞLU, Ferit, 1993, Osmanlıca- Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara.
10. EYİCİL, Ahmet, 2008, Osmanlı Son Döneminde Maraş’ta Ermeni Siyasi Faaliyetleri, Gün Yayınları, Ankara.
11. Halep Vilayeti Salnâmesi, 1326/1908, Defa 35.
12. SÜSLÜ, Azmi, 2013, Ermeniler, Tehcir ve Sonrası, Berikan Yayınevi, Ankara.
13. DEMİRCİ, Süleyman, ARSLAN, Hasan, 2012 , “Eşkıyalar ve Osmanlı Devleti: Maraş Eyâleti Örneğinde Devlet Görevlilerinin Eşkıyalık Faaliyetleri ve Bunların Merkez-Taşra Yazışmalarındaki Yansımaları (1590-1750)”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: /2, Sayı:16.
14. GÜNAY, Nejla, “XIX. Yüzyıl Sonu XX. Yüzyıl Başlarında Maraş ve Zeytun’ un Demografik Yapısı İçinde Ermeni Nüfusu”, http://turksandarmenians. marmaraedu.tr/tr Erişim Tarihi: 21.11.2017.
15. SÖYLEMEZ, Faruk, 2007, “XVIII. Yüzyıl Başlarından XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Maraş Ve Çevresinde Eşkıyalık Hareketleri” Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı: 22 Yıl: /1.