Milli Aşireti Reisi 41. Hamidiye Alayı Komutanı İbrahim Paşa’n ın Yemen’e Gönderilme Teşebbüsü
Öz
II. Abdülhamid devrinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da gerçekleştirilen en önemli uygulamalardan biri de konar-göçer aşiretlerden Hamidiye Hafif Süvari Alayları adıyla yeni bir teşkilat kurulmasıdır. 1891 yılında fiilen kurulmasına başlanan bu alayların sayısı Abdülhamid devrinin sonunda 65’e çıkmıştır. Alay çıkaran aşiretlerden biri de Milli Aşireti olmuştur. 41, 42, 43 ve 44. Hamidiye Alayları Milli Aşiretinden müteşekkil olup, aşiret reisi İbrahim Paşa 41. Alayın komutanıydı. 1904 yılı sonlarında Yemen’de İmam Yahya liderliğinde bir isyan çıkar. İsyanın günden güne büyümesi ve vilayet merkezi San’a şehrinin kuşatma altına girmesi üzerine Yemen’deki 7. Orduya dışarıdan takviye kuvvet gönderilmesine karar verilir. Yemen’e Hamidiye Alayı gönderilmesi fikri ilk olarak 1905 yılının Nisan ayında gündeme gelmiş ve üç Hamidiye Alayının gönderilmesi Seraskerlikte tartışılmıştır. Ancak 4. Ordu komutanının bunun bölgede zafiyet oluşturacağı düşüncesiyle karşı görüş bildirmesiyle bundan vazgeçildi. Konunun tekrar gündeme gelmesi aynı yılın Haziran ayında oldu ve bu doğrultuda bir padişah iradesi çıktı. Yalnız bu sefer üç değil iki Hamidiye Alayı Yemen’e gönderilecekti. İrade oldukça entrasandır. Çünkü Yemen’e gönderilecek iki alaydan birinin adı açık olarak belirtilmiş, diğerinin tespiti 4. Ordu komutanı Zeki Paşa’nın inisiyatifine bırakılmıştır. İradede açık olarak belirtilen alay, Milli Aşireti reisi İbrahim Paşa’nın başında bulunduğu alaydır. Fakat bu karar İbrahim Paşa’ya tebliğ edilememiş ve İbrahim Paşa hiçbir zaman Yemen’e gitmemiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AHMED MUHTAR PAŞA, Anılar Sergüzeşt-i Hayatımın Cild-i Evveli, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996. ALTAY, F., 10 Yıl Savaş ve Sonrası, İstanbul: İnsel Yayınları, 1970. ATIF PAŞA, Yemen Tarihi, II, İstanbul: Şirket Matbaası, 1326. AVERYANOF, P., Ondokuzuncu Asırda Rusya, Türkiye, İran Muharebeleri, Ankara: Hâkimiyet-i Milliye Matbaası, 1926. AYTAR, O., Hamidiye Alaylarından Köy Koruculuğuna, İstanbul: Peri Yayınları, 1992. BEYSANOĞLU, Ş., Ziya Gökalp’in İlk Yazı Hayatı (1894-1909), İstanbul: Diyarbakırı Tanıtma Derneği Yayını, 1956. BİREN, T., II. Abdülhamid, Meşrutiyet ve Mütareke Hatıraları, İstanbul: Pınar Yayıncılık, 2006. BOZAN, O.,”20. Yüzyılın Başında Harran Kazası ve Çevresindeki Eşkıyalık Hareketleri: Milli Aşireti Örneği”, TİDSAD, sy.10, (Mart 2017): 183-194. ÇAKALOĞLU, C., MüşîrMehmed Zeki Paşa (1835-1929), Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, 1999. ÇAKALOĞLU, C., Yemen’den Dönemeyen Bir Karapapak: 40. Hamidiye Alayı Komutanı Mihrali Bey, İstanbul: Kitabevi Yayını, 2011. ELHAC AHMED RAŞİD PAŞA, Tarih-i Yemen ve San’a, İstanbul: Ceride-i Havadis Matbaası, II, 1291. GÜNAY, S. S., Hamidiye Hafif Süvari Alayları (1890-1918), Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, 1983. _______________; “II. Abdülhamid Devrinin Son Yıllarında Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Irakta Aşiret Mücadeleleri ve Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sy.2 (1995): 103-132. KARACA, A., "Hamidiye Hafif Süvari Alayları Hakkında Bazı Tesbîtler", Hakkı Dursun Yıldız Armağanı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayını, 1995, 309-318. KARS, H.Z., Belgelerle 1908 Devrimi Öncesinde Anadolu, Ankara: Kaynak Yayınları, 1984. KODAMAN, B., Sultan II. Abdülhamid Devri Doğu Anadolu Politikası, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayını, 1987. __________________; “Hamidiye Hafif Süvari Alayları”, İÜ, Edebiyat Fakültesi Dergisi, sy.32, (1979): 427-480.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
7 Ekim 2019
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 3